893-ə hissə-Fussiləti surə-31-36 şərifə ayəon

893-ə hissə

نَحْنُ أَوْلِیَاؤُکُمْ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَفِی الآخِرَةِ وَلَکُمْ فِیهَا مَا تَشْتَهِی أَنْفُسُکُمْ وَلَکُمْ فِیهَا مَا تَدَّعُونَ ﴿٣١﴾

Əmə dınyo iyən axırəti jimonədə şımə dust iyən yavəronimon və boşımə vəhıştədə harçiyon piye, hozzıe və şımə əyo harçi tələbkon, boşımə heste.

 نُزُلا مِنْ غَفُورٍ رَحِیمٍ ﴿٣٢﴾ 

(Imon)Əbaxş, mehribonə Xıdo tərəfiku qıləy(mehmonəti) ğəbul kardeye.

Vəynə ayəon dəvomədə ki, çı ilahi firiştə və məlayikon bə həyğiyə muminon ğəlbi nozil bıeyku xəbə doydəbe, ın ayəon hamyedə: əvon nəyinki, fəğət dınyoədə bə muminon rufi iyən mənəvi cəhəto komək kardedən, bəlkəm axırətədə həm bənə qıləy bəfodorə duston bəvon komək bəkardeyn və əvoni bə vəhışti səmt səbəro bəkardeyn.

Dınyoədə firiştəon bə ıştəku sabitğədəməti iyən istiğoməti nışon doə imoni əhli, çı həxı bə botıli bıə səbarzəti mıjdəvoni doydən. axırətədə həm əvoni bə ilahi hevujə sufrəon səmt dəvət bəkardeyn. əyo insonon har qıləy nemət bıpyişone, çı naviku boəvon hozzı bəbe. əyo nəyinki, maddi neməton, bəlkəm çanədə mənəvi iyən ruhoni ləzzəton həm mevcud bıbu, çəvon ixtiyorədə ğərol doey bəbe.

Im bəçəy xotoye ki, dınyoədə çı muminon vəzifəonku qıləyni ımbe ki, əvon ıştə nəfson kontrol kardəbin və ıştə tuğyongərə nəfsani meyl və tələbon dumo nışin. zira, jıqoşon kardəbe, ım bəçəvon fəsod iyən həlokəti boyis əbi. əmmo, axırətədə çəvon boştə kardə ım məhrumiyyət və ğədəğənon cubran bəkarde və çəvon əvəzi bebəşe və çəvon dıli çiç bıpyişe, bəvon əto bəkarde. zira,vəhışt çı fəsod iyən puçəti vırə ni. əvon bə Xıdovəndi əbədiyə mehmonəti bıə vəhışti roşon pəydu kardə və əyo dayima bəmandeyn.qıləy mehmonəti ki, çəy soyb əbaxş və mehribonə Xıdoye və çəy mehmon həm pok və bə vəhışti loyığ  bıə kəsonin.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-ehanə dınyoədə mığovimət nışon doə muminon kamebu, əmmo məlayikon çəvon osmoniyə dustonin ki, dınyo iyən axırətədə bəvon komək kardedən və çəvon dastiku qəteydən.

2-vəhışti ləzzəton, fəğət de maddi ləzzət və cismoni tələbon xulosə beydəni. bəlkəm, bə insoni ləzzəti boyis bıə harçi əyo hozzıe. oşkoye ki, mənəvi ləzzət və xoşə məğamon həm vəhışti əhli palu çı maddi ləzzətonku kam ni.

3-Xıdovəndi de vəhışti əhli bıə rəftor, bəçəy rəhmət və məğfırəti əsose və ım çı Xıdovəndi bəvon bıə lutf iyən baxşeşi bəyon kardedə.

وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلا مِمَّنْ دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِی مِنَ الْمُسْلِمِینَ ﴿٣٣﴾

Və kiye (milləti)bə Xıdo səmt dəvət kardə iyən loyığinə koon əncom doə kəsisəvey xoşəsıxan və bıvoto: həyğətən mı çı mısılmononkum?

Milləti bə Kərimə-Ğıroni ayəon iyən peyğombəron sıxanon quş doey mane bıə kəson ki, icozə doydə nıbin ın həxə sıxanon bıməson, ın ayə hamyedə: kali camaat deştə çokə sıxan iyən rəftoron milləti bə Xıdo səmt dəvət kardedəbin. əvon votedəbin ki, əmə mısılmonimon və mısılmonəti boəmə qıləy fəxr və iftixore.

Bə ın ayə əsos hiçkəsi sıxan bəsə bə Xıdo tərəf dəvətəkə və tohidi munadiyonku bıə kəsisə vey çok ni. həmonə kəson ki, deştə çok iyən ləyoğətinə əməlon, bəştə de zıvoni bıə dəvəti təkid və əy təsbit kardedən. həlbəttə, ısət inson fəğət həxı bızıno və bəy əməlko vəs kardedəni, bəlkəm bəpe cokəson həm bə Xıdo dini tərəf dəvət kardey bıbu və əmələn həm nışon doey bıbu ki, bə Xıdo təslime və ıştə jimonədə çəy əmronkuoko bıdo.

Bın barədə lozıme ki, i dastə bəpe xısusi surətədə bo dini zıney iyən boçəy həxə aynini təblığ kardey xoto, səy və cəhdko. əvon həmonə dini alim iyən mıbəlllığonin ki, çəvon vəzifə dini mıdofiyə kardey və Xıdo bandəon dılonədə bıə şəkko-şubhəon bərtərəf kardeye. həlbəttə, çəvon ın hərəkəton çı cokəson duşiku vəzifə və məsuliyyəton peqəteydəni. həyğətədə, hakəsi vəzifə və məsuliyyətış heste ki, ıştə imkonat və zu vışkiye ğədərədə cokəson bə Xıdo dini səmt dəvətkon və vohidə Xıdo dini zıney və pevolo kardeyədə cəhd və təloşon bıkon.

Çın ayəku omutedəmon:

1-həmməysə çokə sıxan milləti bə Xıdo səmt dəvət kardeye. həlbəttə, ə kəs ki, ıştən əməli əhle və ıştə bə Xıdo təslim bıey əmələn nışon doydə.

2-milləti bə Xıdo dini tərəf dəvət kardey roon həmməysə çok və sodə qıləyni, əzon voteye.

3-de mısılmonəti iyən bə Xıdo əmron təslim bıey iftixorkəmon və çı mıxolifon təhğır iyən məsxərə mığobilədə bə tars,zəyfəti iyən sıstəti dıço məbəmon.

 وَلا تَسْتَوِی الْحَسَنَةُ وَلا السَّیِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِی بَیْنَکَ وَبَیْنَهُ عَدَاوَةٌ کَأَنَّهُ وَلِیٌّ حَمِیمٌ ﴿٣٤﴾ 

Çoki de bevəci i (mısovi)ni. (bə cokəson bevəci)de vey çokə şivə dəf(bərtərəf)

kə. bə zəmon ikəs ıştı deçəy miyono deşmınətiko, bənə qıləy səmimi və nezə dusti bəbe.

وَمَا یُلَقَّاهَا إِلا الَّذِینَ صَبَرُوا وَمَا یُلَقَّاهَا إِلا ذُو حَظٍّ عَظِیمٍ ﴿٣٥﴾ 

Həlbəttə, ımi(çokə xısləti) ğərəz səbri əhli(hiçki) pəydu nibəkardeyn və sıvoy əkəsi ki, (imon iyən təğvaku)qıləy dıjdə bəhrəş bıbu, bəy noyil nibəbe.

Həxı mıxolifon bə yavə sıxanon, iftiro, istehzo iyən de çandə nev təhdid və təzyiğon dim qəteydən. çən, bo mıxolifon bə rostə roy səmt dəvətiro, bəpe bə qıləy səbr və təhəmmuləkə rufi soyb bıey lozıme. bə həmonə dəlili xoto, Xıdovənde-Xalığ bın ayəonədə hamyedə: harçənd əvon de nodırsıtə şivəon bo deşmə mıxolifət kardey xoto oko doydən, əmmo şımə həxon ni deəvon jəqo rəftokon. şımə bəpe bə həxı əsos əməlkon və hiçvəxti bə yavə əməli de bədə əməli cəvob bıdoon. bəpe şımə şivə və metodon bə məhəbbət və çokə rəftoron əsos bıbu. liza, bəçəvon tınd və yavə sıxanon şımə de namə sıxan və məntıği cəbob bıdənən. təbiiye ki, de ın cur rəftori dəvom doey, cokəson çı daxiliku mutəhəvvil və əvəz bəbeyn və ıştə dılədə bıə kin-kudurət və ədovəton pok bəkardeyn və deşmə dustəti kardey meylışon bəbe.

Xıdo-Rəsul(s) iyən çə həzrəti Əhli-Beyt(ə)-i jimon iyən təblıği şivə və siyrə bə Kərimə-Ğıroni təlimon əsos bıə. əvon dayima deştə mıxolifon jıqo rəftor kardedəbin ki, əvon ıştə kardə sıxan iyən rəftoriku xəcolət kəşeydəbin çoko ki, Məkkə fəthi macərada mısılmınonku idastə intiğomi şuari doydəbin və xısos tələb kardedəbin, əmmo Xıdo-Rəsul(s) umumi əfvış elonış karde. peyğombər(s)-i ım heyrətamizə rəftor dılonış de şiddəti bəştə təsiri ji dənoşe.

Həlbəttə, təbiiye de mıxolifon jıqo rəftor qıləy hostonə ko ni və bə qıləy yolə ruf, hevujə ğəlb və səbri ehtiyociş heste. həyğətədə, inson bəpe çı imon iyən ıştə sape ko kardey şua nəticədə bə əxloği kəmoli mərhələ rəseydə ki, intiğom sıey hiss çəy vucudədə de hostonə formə şuləvər beydəni və bə bevəciyon de çokə formə cəvob doydə.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-milləti bə Xıdo dini tərəf dəvət kardey roonku qıləyni ıme ki, bəçəvon yavə koon de çokə şivə cəvob doey bıbu.

2-de deşmıni canqi səhnədə əvəz bekardey qıləy səhih iyən ğəbul bıə koye. əmmo, iştimoyi rabitəonədə intiğom və əvəz bekardey, behovsələti nışonəy. əvəzi bekardey bə camiyədə ziddiyyəton ziyod bıey boyis bəbe.

3-cokəson norəvoə sıxan iyən rəftoron mığobilədə tov vardey və səbr kardey, bımi ehtiyciş heste ki, bəpe insoni zumandə imon iyən qıləy çokə əxloğış bıbu.

وَإِمَّا یَنْزَغَنَّکَ مِنَ الشَّیْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ ﴿٣٦﴾ 

Və ehanə şəytoni tərəfiku bə vəsvəsə məruz mandiş, çən, bə Xıdo pənoh bobə ki, əv əməs və əzıne.

Imi həm zikr kardey lozıme ki, şəytoni vəsvəsəon mıxtəlifə şikilədə bə insonon soyəx omeydə. şəytoni vəsvəsə nımunəonku qıləyni ıme ki, hejo çı milləti miyono kin-kudurət icod kardey və sulh iyən səmimiyyəti çəvon miyono bardeye. liza, Xıdovənde-Xalığ bın ayədə bə peyğombər(s) iyən bə həmmə muminon xitob kardə holədə hamyedə: şımə havaxti milləti bə Xıdo dini səmt dəvət kardey royədə bəçəvon yavə sıxanon tov vardeyone və təhəmmulon karde və deəvon məhəbbətamizə formədə rəftoron karde, şəyton sıfəton jıqo ilğo kardedən ki, bəpe çı mıxolifon mığobilədə mandey bıbu və bəpe çəvon əvəz beşey bıbu, bənə əvon əməl kardey bıbu iyən çəvon cəvob doey bıbu. mığət bıey lozıme ki, ımcurnə ilğa və təlğinon şəytoniye, harçənd çı kali duston zıvoniku həm bəmə bırəso.

Liza, inson bəpe hiçvaxti bə ın sıxanon quş nıdo və bəy dığğət nıko. bə hədəfi rəsey ki, həmonə milləti hidoyət kardeye, inson bəpe ıştə nəfsi ıştə lınqi jiyədə bıno və çı norəvoə sıxanonku ğeyzin bıey əvəzi de sırə diyəni iyən namə rəftoron de əvon rəftor kardey bıbu. inson bəpe ıştəni bə Xıdo baspardo, bəçəy lutfi sayə pənoh bıbo və bəy etımodko ki, əv əməs iyən aqahe.

Çın ayəku omutedəmon:

1-cokəson yavə koonku intiğom sıey, şəytoni ilğaonkuye və bə cokəson kardə koon de namə sıxan iyən oroməti cəvob doey, ilahi sıfarışonkuye.

2-hakəs ki, insoni bə yavə koon əncom doey vəsvəsəko, şəytone, harçənd çı insoni ğolibədə həm bıbu.

3-şəytoni vəsvəsonku ozod bıey damon, bə Xıdo pənoh bardey iyən bəçəy dərqo tobə kardey və oqardeye.