897-ə hissə-Fussiləti surə-49-54 şərifə ayəon

897-ə hissə

لا یَسْأَمُ الإنْسَانُ مِنْ دُعَاءِ الْخَیْرِ وَإِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَیَئُوسٌ قَنُوطٌ ﴿٤٩﴾ 

Insoni xeyr(fik kardə çiy) tələbiku sıst nibəbe və havaxti bəy qıləy şər bırəso, məyus və noumu bəbe.

Be imon iyən imonış zəyif bıə insonon zərfiyyət kame və jıqo fərdon bo dınyoədə bə rifoh iyən ziyodə rohəti rəsey xoto, hiç sısti qəteydənin və oqoneydənin və çanədə vey bə dast vardedən, tiki həm ziyod tələb kardedən və hiçvaxti si beydənin.

Əmmo, ehanə dınyo bəvon peştko, de qıləy mısibəti dimbədim boon və bəçəvon sə qıləy bəlo booy, bə məyusəti dıço beydən. jıqo bızın ki, dınyo bə oxo rəsə və dınyo oxoye. həyğətədə, ım betərbiyə insonon çı maddi aləmi çərçivədə ğərolışon qətə. dınyoədə çəvon eğvol və bəxt vardə zəmonədə əvon şo və məğrur beydən və dınyo bəvon peşt kardeyədə, ğəmqin və məyus beydən.

Çın ayəku omuteydəmon:

1-inson təbiiyi tərzədə bə hərisəti iyən tamə` dıço beydə və həmmə çiyon boştəş piyedə. əmmo, barzə peyğombəron təlimon insoni jıqo tərbiyə kardedə ki, əv çı infoğ iyən baxşeşi əhl beydə və əvon cokəson həm ıştə nəzədə qəteydən.

2-fərdon jimonədə bə məyusəti və noumu dıço bıey, çı kamə zərfiyyət və imoni zəyfəti nışonəy. həyğiyə mumin hiçvaxti bə sıvi rəseydəni.

وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ رَحْمَةً مِنَّا مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَیَقُولَنَّ هَذَا لِی وَمَا أَظُنُّ السَّاعَةَ قَائِمَةً وَلَئِنْ رُجِعْتُ إِلَى رَبِّی إِنَّ لِی عِنْدَهُ لَلْحُسْنَى فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا بِمَا عَمِلُوا وَلَنُذِیقَنَّهُمْ مِنْ عَذَابٍ غَلِیظٍ ﴿٥٠﴾ 

Və əgər bəy rəsə renc(əziyyəton) bədiqə ıştə tərəfiku bəy qıləy rəhmət bıçaştovnəmon, de təkidi bəvote: ım çımı həxe(az bımi loyığim) və qımon kardedənim ki, qıləy ğıyomət bərpo bəbe və ehanə həm bəştə pərvərdıqori səmt oqordıney bıbum,çəy nəzdədə bomı vey çokə(mıkofot) bəbe. çən, əmə kofiron çəvon kardə koonku aqah bəkardemon vəhukmən bəvon qıləy saxtə əzob bəçaştevnomon.

وَإِذَا أَنْعَمْنَا عَلَى الإنْسَانِ أَعْرَضَ وَنَأَى بِجَانِبِهِ وَإِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعَاءٍ عَرِیضٍ ﴿٥١﴾ 

Və havaxti bə insoni qıləy nemət bıdəmon, dim qordıneydə və ıştəni bə kəno kəşeydə və havaxti bəy qıləy zərəl bırəso,(boəy bərtərəf kardero) bə ziyod və dırozə dıvo səmt dim qəteydə.

Navnə ayə çı bəlo iyən mısibəton zəmonədə bə kam zərfiyyət və zəyifə fərdon xısləton işorə kardedəbe, ın ayə həmonə mətləbi mıfəssələ şikilədə bəyon kardedə və hamyedə: ım fərdon bə qıləy məğrurəti dıço beydən ki, həni icozə doydənin Xıdo ıştə jimonədə bıvindon. çəvon qırd malik bıə çiyon, Xıdo nemətonkuye. demiyən əvon bə Xıdo şık kardey əvəzi, votedən: çəmə soyb bıə çiyon bəçəmə ıştən ləyoğəti əsose və Xıdo iyən cokəson bın koyədə hiç qıləy rolışon ni.

Çı insoni ım məğrurəti nəhoyətən deçəy miad iyən ğıyoməti ruji inkori orəxeydə. liza, əvon ğıyoməti ruji bə həşə jeydən və de peştıpurəti votedən: hiç qıləy ğıyomət bərpo nibəbe. əmmo, əgər fərzkəmon ğıyomət həm bərpo bıbu, çımı həx ıme ki, əyo həm çımı vəzyət və şərayit çok bəbe və çı rohəti iyən rifohi vey barzə həddədə bəbem. əmmo, Xıdovənde-Aləm çın xomə xiyolədə bıə fərdon həxədə hamyedə ki, əmə rəyrə əvoni çəvon kardə əməlonku aqah və xəbədo bəkardemon və əmə ğıyoməti ruji bəvon qıləy şiddətinə əzob bəçaştevnomon.

Ayəon dəvomədə bə jıqo beimon iyən kamə zərfiyyətə fərdon coqlə xısləton həm işorə kardedə və hamyedə: əvon çı rifoh, xoşəti iyən neməton dılədə ğərğ bıə zəmonədə Xıdo ıştə viro bekardedən və de təkəbbıri çı Xıdo diniku dim qordıneydən. jıqo ki, çəvon bə Xıdo hiç qıləy etığodışon bıəni və Xıdo çəvon jimonədə hiç qıləy rol ifo kardedəni. əmmo, əvon de mısibət və bəloon dimbədim omeyədə, Xıdo vanq jeydən, dayima dıvo kardedən və jıqo həm vanq kardedən ki, jıqo bızın çəvon muşkilaton amil və boyiskor hejo Xıdo ıştəne.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-betərbiyə və mınhərifə insonon kamə zərfiyyət və məğrurin. əvon de bə neməton rəsey, bə məğrurəti dıço beydən və fəğət ıştəni vindedən.

2-ilahi neməton çəy rəhmət və lutfi nışonəy. nəyinki, çəmə ləyoğəti nışonə. Xıdo bəmə ğarzıxo ni, bəlkəm əmə bəy ğarzıxomon və əmə bəpe hejo bəy şıkkəmon.

3-fərdon bə dınyəvi imkonat, sərvət iyən ğudrəti malik bıey, Xıdovəndi palu mahbub bıey əlomət ni. jıqo fərdon bəpe çəş nıkon ki, ğıyoməto həm həmonə şərayit boəvon əyo hozzı bəbe.

 4-mığət bıbəmon ki, rifoh iyən asayişi zəmonədə bə Xıdoku ğəfləti dıço məbəməmon və çəy əmron yodo beməkəmon. ehanə jıqo bıbu, neməton bə zəhmət və əzobi təbdil bəbe.

قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِنْ کَانَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ثُمَّ کَفَرْتُمْ بِهِ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِی شِقَاقٍ بَعِیدٍ ﴿٥٢﴾

Vuji: bəmı xəbə bıdənən ki, ehanə(ım Ğıron) Xıdo tərəfiku bıbu, peşo şımə bəy kofir bıbon, kom kəs bəsə çə kəsisə vey zəlolətədəy ki,(de Ğıroni) şiddətinə mıxolifətko.

سَنُرِیهِمْ آیَاتِنَا فِی الآفَاقِ وَفِی أَنْفُسِهِمْ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ یَکْفِ بِرَبِّکَ أَنَّهُ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ شَهِیدٌ ﴿٥٣﴾ 

Əmə rəyrə ıştə nışonəon dınyo ətrofədə  və çəvon cononədə bəvon nışon bədomon ta boəvon ruşin bıbu ki, əv həxe.aya kafi ni ki,ıştı pərvərdıqor həmmə çiyku aqahe?

أَلا إِنَّهُمْ فِی مِرْیَةٍ مِنْ لِقَاءِ رَبِّهِمْ أَلا إِنَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ مُحِیطٌ ﴿٥٤﴾

Aqah bıbu ki, əvon(ğıyoməto) deştə pərvərdıqori vindemoni(həxədə) qıləy nığılə şəkkədən. aqah bıbu ki, əv bə harçi əhotəş heste.

Vəynə ayəon dəvomədə ki, çı mışrik iyən kofirə fərdon barədə bəhs kardedəbe, ın ayəon sıftədə hamyedə: aya şımə ehtımol doydəniyon ki, Kərimə-Ğıron Xıdo tərəfiku bıbu və şımə jıqo deəy mıborizə bardedon? əgər ın kitob Xıdo tərəfiku bıbu və çəy çı vəhışt iyən cəhəndımi həxədə zikr kardə çiyon səhihebu, çən şımə ğıyoməti ruji çiç bəkardiyon? əve şımə lıski fik-famkənən və ıştə dədə-bobon kur-kuronə təğlid iyən ıştə bemənoə təəssıbonku dast bıkəşənən və çı həyğəton dumo bıbənən.

Ayəon dəvomədə peşo hamyedə: Xıdovəndi vucudi nışonəon həm dınyo və kayinati ətroəfədə və həmən çı insonon daxilədə ziyode. boçi insonon bəvon dığğət kardedənin ta boəvon ruşin bıbu ki, Xıdovənd həxe? ehanə şımə çı şəryəti kitobədə şəkk kardedon, aya çı təbyəti kitobədə həm şəkk kardedon ki, ım əzəmətinə hestemoni aləmi bə əzın iyən zumandə Xalıği ehtiyociş heste?.

Dınyoədə bənə həşi, ovşım iyən astovəon bıə ilahi ayəon ki, bəvonədə qıləy  dəğiğə nəzm hakime və çandə nev coninə məxloğ, beməyon, bandon və dıyoon ki, de behisobə əzəmət iyən mecuzə purin, har ruj çəvonku nuyə sırron kəşf beydə və ımon həmmə Xıdovəndi pokə zoti həxəti nışonə və əlomətin.

Həmçinin ilahi ayəon çı insoni vucudədə həm mevcude və bənə tənəffus iyən mədə-ləvəruyə aparat, xuni qardışi dəstqo və dıli mınəzzəmə şikilədə hərəkət, mazqi heyrətamizə hərəkət və həmçinin çı bədəmi co uzvon fəliyyəton, ımon har qıləyni çı dınyo ofəyə Xıdo mərıfəti kitobe.

Bə “ıştə ayəon nışon bədomon” cumlə dığğət kardə holədə ki, çı muzare feliku oko doey bıə, bə istimrar iyən dayimi bıey dəlile. yəni əmə vəomə və ayəndədə həm ıştə ayə və nışonəon nışon bədomon. həyğətədə, bəşər de elmi inkişofi har qıləy ğədəmi, çı heyrətamizə sırron piyo pardə peqəteydə ki, çı dınyo ofəyə Xıdo elm iyən ğudrəti nışon doydə. de qıləy co iborəti har nuyə elmi kəşf, Xıdovəndi ğudrət və hikməti cilvəonkuye və bə Xıdoşunosi səmt qıləy qəm və ğədəme.

Əmmo, məələsəf və de təəssıfi ım fərdon çı hestemoni aləmi məbdədə şəkk kardedən və həmən hestemoni oxoyədə və de aləmon pərvərdıqori vindemonədə həm şəkk kardedən. həlbəttə, çəvon şəkko-tərdid təbiiyi ni ki, de təhğığ və nəvemoni bıbu. bəlkəm, çı suyi-zənn və bo həx və həyğəti ğəbul kardey meyl nıbeyku nəşət seydə. əvon çun bə ğəflət iyən məğrurəti dıço bıən, əve de Xıdovəndi vindemoni çı viro bekardedən və bə hisob iyən cəzo ruji imon vardedənin. liza əvon bə har qıləy yavə və beabruniə koon dast ğandedən. əmmo, bəpe bızınəmon ki, Xıdovənd bə həmmə çiyon əhotəş heste və har qıləy əməl və sıxan boəy ruşin və məlume. Xıdovənd ğıyoməti ruji məhkəmədə bəçəvon koon rəsey xoto, çəvon əməl və sıxanon səbt və ğeyd kardedə.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-ağılmandə inson əgər ehtımol bıdo ki, əy vədə qıləy xətər ə təhlukə çəş kardedə, ıştə koonku mığət bəbe və çı ehtımoli zərəlonku bə diyəro bəmande. hətto, ğıyoməti bərpo bıey ehtımol həm insoni çı qıno və yavə koonku obəqəte.

2-qırd hestemoni aləm Xıdoşınosi dərsi sinife. insoni vucudiku qətə de tosə beməyon, heyvonat, zəmin, osmon iyən planet və astovəon.

3-bə məbdə iyən miadi bovə etığod, iyandeyku co nin. zira, həm çı dınyo sıftə və həmən oxo, çı vohidə Xıdovəndi ğudrəti dastədəy.