683-ə hissə-Nəmli surə-36-40 şərifə ayəon

683-ə hissə

فَلَمَّا جَاء سُلَيْمَانَ قَالَ أَتُمِدُّونَنِ بِمَالٍ فَمَا آتَانِيَ اللَّهُ خَيْرٌ مِّمَّا آتَاكُم بَلْ أَنتُم بِهَدِيَّتِكُمْ تَفْرَحُونَ (36) 

Çoko ki,(Səba podşo vığandəy) Suleymoni palu ome,(Suleymoni) voteşe: ayə bəmı de(kamə) moli koməq kardedon? çən,(bızınən) Xıdovəndi bəmı doə çiyonşımə doə çiyonsə veyçoke.(az deşmə doə hədiyyəon şo bedənim) bəlkəm, şımə ıştən deştə hədiyyəon şoyvonəti kardedon

ارْجِعْ إِلَيْهِمْ فَلَنَأْتِيَنَّهُمْ بِجُنُودٍ لَّا قِبَلَ لَهُم بِهَا وَلَنُخْرِجَنَّهُم مِّنْهَا أَذِلَّةً وَهُمْ صَاغِرُونَ (37) 

(Ha vığandə bıə kəs ha!) Bəçəvon tərəf oqard. çən,əmə hukmən de ləşkəri bəçəvon(vırə) varid bəbemon ki, əvon çəy vədə mandey hınəşon nibəbe. və əvoni çə(sərzəminiku) de xaro-zılləti iyən həğırə holi bə bi bətojnemon.

Navnə bərnomədə votemone ki, həzrəte Suleymon(ə)-i nomə cəvobədə, Səba kraliçə de hədiyyəon bə ico ikəsış vığande Suleymon(ə)-palu ta əy imtovonkəy ki, çəy nomə vığandeyku məğsədış dınyo mol və sərvət bıə ya co çi? əv ıştə daynə və vığandəkəsiku tələbış karde hələ binim Suleymon(ə) çəy vığandə ım hədiyyəon mığobilədə çı reaksiyə nışon doydə və çəy nəticə bəy məlumat bıdəy?

Bın ayəonədə handedəmon ki, həzrətge Suleymon(ə) çın hədiyyəon vindeyku nəinki, xoşhol nıbe, bəlkəm əvış inov əy bədast dənoeyro, rışvəş zıne və elanış karde: şımə jıqo qımon kardedon ki, az çı dınyo mol iyən sərvəti dumom, əve şımə jıqo pişkeşon bomı vardəyone? şımə vardə çiyon Xıdovəndi bəmı əto kardə çiyonsə vey noçize və be ğeyməte.

Çımı məğsəd şıməni çı həxı mığobilədə təslim kardeye. ehanə şımə təslim nıbon,az de dıjdə leşkəri bəşmə tərəf hərəkət bəkam iyən şımə hukumət və ğudrəti şımə dastiku bəstənem. joqo ki, şıməni de xaro-zılləti şımə diyoriku bətojnem. az çəş kardedəbim şımə çımı nomə mığobilədə təhğığkəyon iyən çımı nıbuvvəti iddio barədə çımıku qıləy dəlil tələbkoon, əmmo nəinki, de ın hədiyyəon vığandey mını bə dast eğandon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Xıdo ovliyaon ıştə koonədə maddiyə niyyətışon ni və əvon ıştə ilahi məsuliyyət iyən hədəfon de pul iyən dınyəviyə molon muamilə kardedənin.

2-de cokəson rəftorədə çı məntığiku oko bıdəmon. əmmo bə həxı təslim nıbəkəson vədə qahi faxti ıştə ğudrəti nışon doey lozıme.

3-cihod, dəvardə dinonədə həm movcud bıə.

قَالَ يَا أَيُّهَا المَلَأُ أَيُّكُمْ يَأْتِينِي بِعَرْشِهَا قَبْلَ أَن يَأْتُونِي مُسْلِمِينَ (38) 

(Suleymoni)Voteşe: ha yolon ha! şıməku kon qıləyni çəy(Bılğeysi) taxti əvon təslim bıə holədə çımı palu omey bənav, əy çımı tonoku biyəy?

Çoko ki, təfsironədə omə, Səba kraliçə vığandə odəm, de Suleymon(ə)-i mıloğati bədiqə, Bılğeysi palu oqarde və macəra iyən çı həzrəte Suleymon(ə)-i bə hədiyyəon nışon doə reaksiyəş iyən çəy sarayi əzəmət və ğudrətış bəy nəğl kardeşe. bın zəmon Səba podşo bə ğərol ome ki, deştə saray yolon bə ico şəxsən ıştən həm bışo çı Suleymoni(ə) və elankəy ki,çəy vədə mandey məğsədış ni. həzrəte Suleymon(ə) de ilahi elmi çı Səba məleykə ım hərəkətiku xəbədo be.liza bo ilahi ğudrəti nışon doeyro, ıştə saray uzvonku tələbış karde ki, çı Səba kraliçə bə Şam rəsey bənav, çəy taxti çı Yəməni sərzəminku bə Şam və bəçəy saray intiğalkəyn biyən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ilahi peyğombəron, elmı-ğeybışon bıə və har vırədə lozım bıə çəyku ləyoğətinə formədə bəhrəşon bardə.

2-“teyyul-ərz”-i məsələ iyən bə qıləy dırozə vırə kırtə mıddətədə rəsey, qıləy mumkinə koye və ımi ğeyri-peyğombəron həm əncom doydən. əve həzrəte Suleymon(ə) ıştə saray odəmonku tələbış karde ki, şıməku ki ım ko əncom doey bəzıne?

قَالَ عِفْريتٌ مِّنَ الْجِنِّ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَن تَقُومَ مِن مَّقَامِكَ وَإِنِّي عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ أَمِينٌ (39) 

Cıni toyfəku bıə qıləy ifritə voteşe: tı ıştə vırəku əyştey bənav, mı əy ıştı palu bəvardem. və şəkni çımı bo ın ko(vindey) ğudrətım heste iyən az əmonətdorim.

قَالَ الَّذِي عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتَابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَن يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرّاً عِندَهُ قَالَ هَذَا مِن فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَنِي أَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ وَمَن شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ (40) 

(Asəf ibn Bərxiya nomo)Qıləy şəxs ki(ilahi) kitobiku bəy qıləy baxş doəbıəbe, voteşe: ıştı çəşi mijəon bəyənde qıniye bənav, az ə taxti ıştı palu bəvardem. çən, çoko Suleymoni taxtış ıştə palu(hozzı) vindeşe, voteşe: ım çımı pərvərdıqori fəzle ta mıni imtovonkəy ki, ayə mı şukr kardedəm ya noşukurəti? və hakəs şıkko, bəştə xəyri şukrış kardə iyən hakəs nunkurətiko,(bəştə ziyoniş kardə zira) çımı pərvərdıqor be ehtiyoc iyən buzurquvare(kəromətine).

Həzrəte Suleymon(ə)-i tələbi dəvomo,dı nəfər ıştə hozzıətişon elan karde ki,Səba kraliçə taxti vey qıləy kutoə zəmonədə çı Yəməniku bə Şami sərzəmini bəvarden. çəvonku qıləyni Suleymoni palu bıə (ə) çı cıni toyfəku bıə ifritə be ki, çə həzrəti əmri jiyədə be. əv elanış karde hozzıe məclisi oxoyədə Suleymon(ə) ıştə podşoəti taxtiku əyşteyədə, çı Bılğeysi taxti biyəy.

Əmmo co qılə şəxs ki, çəy nom Asəf ibn Bərxiya be və əv çı Suleymon(ə)-i vəzironku qıləyni iyən çə həzrəti bəpeştə çəy canişin be, elanış karde ki, əv kardey bəzıne i çəşi mijəon bəyənde jıə holədə çı Səba podşo taxti biyəy iyo.

Çun çəy təklif doə ray zəmon vey kırtbe, Suleymon(ə) bəy rozi be və ım məmuriyyətış bə Asəf ibn Bərxiya aspardeşe. əv həm qıləy kutoə zəmonədə taxtış bə Suleymon(ə)-i sarayış varde.

Im çoçinə ko de həzrəte Suleymon(ə)-i şagird iyən dasti jiyədə bıə kəsonku qıləyni dasti bə əməl ome,mumkin be çəy co kəson palu bə məğrurəti boyis əbi, əve Suleymon(ə) bə jıqo qıləy ko mane bıeyro, Xıdo nomış bəştə zıvon cari kardeşe ta əvon həm Xıdo bəştə yod dəğandon və bə həmməkəsi yod dənoy ki, jıqo qıləy ko əncom doey deçəmə ğudrəti bə əməl nıome, bəlkəm ım ko de ilahi ğudrəti əncom doey be və bəbe əmə çəy bəmə əto kardə bə ım neməton xoto, bəbe bəy şukrkəmon. harçənd əv bəçəmə ım şukri ehtiyocış həm ni və əv vey buzurquvar iyən kəromətine və ıştə bandəon şukr kardey dumo ni.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-inson kardey bəzıne de ilahi elmi oko doey, bə təbyət iyən ğanunon hakim bıbu və çoko çəy dıli piyedəşe jəqo həm çəyku sərfkəy.

2-ımrujnə inson kardey bəzıne(de texnoloqiyəon vositə) qıləy audio iyən vidoe çiyon və şəxson eyni zəmonədə dınyo həmmə noxtəonədə bıvindo.(maddiyə zəmon iyən məkanisə bəpeyə) əşyaon hozzı kardey qıləy ğeyri-mumkinə ko ni. harçənd ısət bəşəri elm bəy dastış pəydu kardəni.

3-deştə elm iyən ğudrəti fəxr məkəmon. Xıdo çəmə ixtiyorədə neməton, çəməku ni, bəlkəm çı ilahi benəhoyətə lutf iyən fəzlikue.