685-ə hissə-Nəmli surə-45-49 şərifə ayəon

685-ə hissə

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ فَإِذَا هُمْ فَرِيقَانِ يَخْتَصِمُونَ (45) 

Və bərosti bə Səmud ğovmi tərəf çəvon bo Salehımon vığande ki,(əy bəvon voteşe: Xıdovəndi pərəstışkənən. çən, bə zəmon millət bə dıqlə deşmınə dastə təxsim bin.

قَالَ يَا قَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ لَوْلَا تَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (46) 

Saleh voteşe: ha çımı ğovm ha! çıro şımə çı çoki bənav bo bevəci dastpoçəyon? boçi Xıdovəndiku istiğfor tələb kardedəniyon ta ğasbu bə(çəy) rəhməti şomil bıbon.

قَالُوا اطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَن مَّعَكَ قَالَ طَائِرُكُمْ عِندَ اللَّهِ بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُونَ (47) 

Voteşone: əmə bətı iyən bəştı kəno bıə kəson yavə falımon jıə(ım ğəhəti bəşmə xotoe) voteşe: şımə(çok və yavə tale) Xıdovəndi nəzdədəy. bəlkəm, şımə imtovon kardə bıə qıləy dastəyon.

Nəmli mıborəkə surə sıftəku tosə ısət, bənə həzrəte Mosə(ə),Davud(ə) iyən Suleymoni(ə)-i bıə peyğombəron jimoni quşəonku bəyon kardemone. bın ayəonədə bə həzrəte Saleh(ə)-i çəy ğovmi miyono bıə risoləti işorə kardedə ki, ə həzrət hejo ıştə ğovmi de təmom dıləsutə formə və bənə bıvə bə tohid iyən yektapərəsti dəvət əkəy. çəvonku idastə bə həzrəti imon vardeşone və bəy tabe bin iyən i dastə çəy dəvətışon rədd karde və kofir bin. təbiiye çı kofir iyən muminon miyono, xusumət və deşmonəti bə vucud omeydə. qıləy xusumət ki, qahi faxti fərdiye və qahi faxti iştimayi.

Həzrəte Saleh(ə) bə inodkorə kofiron çəşnavi doydəbe ki, şımə koy oxo cəhəndım iyən əzobe. boçi şımə ıştə yavə koonku dast peqəteydəniyon iyən bə Xıdo əmron asi bedon? əmmo əvon çı tənbih bıey iyən dığğət kardey əvəzi, bə ə həzrəti voteşone: ehanə rost voteydəş, jəqoədə boçi ıştı Xıdo boəmə əzob enovneydəni? həmonə bın dınyoədə şımə deçəmə miyono bıə ım ixtilofi həll kardedəni?

Ayəon dəvomdə hamyedə: həzrəte Saleh(ə) bəvon hamyeşe: çıro şımə ıştə dəvardə qınoonku istiğfor kardey iyən Xıdoku məğfırət tələb və bəştə rəhməti şıməni şomil kardey əvəzi, şımə çəy əzobi nozil bıey çəş kardedon iyən bın koyədə tadibəsəyon? şımə tobə əvəzi, əzob tələb kardedon? boçi bəşmə hərbaxtəti boyis bıə ilahi rəhməti cəlb kardey əvəzi, bəşmə bədbəxtəti boyis bıə əzobi nozil bıey dumon və bın koyədə dastpoçəyon?

Təcrubə nışonış doə ki, tarıxi dırozi dini inkor kardə və deəy mıborizə bardə kəson, çı peyğombəron çəşnavi iyən xəbərdorətiyon ğəbul kardey əvəzi, hejo bəçəvon ələyh beşən və ə həzrətonışon çəvon vətəniku didərgin eğandəşone və əvonışon bə ğətl rosnəşone. həzrəte Saleh(ə)-i macəradə çun çəvon məntəğə ğəhəti iyən hışkəsori be, əve çəy ğovmi voteşone: qırd ım muşkilaton bəştı iyən ıştı kəno bıə kəson sıxanon xotoe ki, təbyəti çəməku rıkış kardə və əmə jıqo bə mısibəton mıbtəlo bıəmon. şımə qıləy nəhsə camatiyon ki, bəçəmə milləti bədbəxtəti boyis bıəyon.

Əmmo Saleh(ə)çəvon cəvobədə hamyeşe: şımə çok iyən yavə tale, çı Xıdovəndi dastədəy. şımə ısət imtovon bedon və ım ğəhəti həm qıləy imtovone, nəinki, çəmə tərəfiku bəşmə rəsə qıləy nəhsə koye. vey mumkine şımə əncom doə yavə koon, bə ım ğəhəti iyən hışkəsorəti boyis bıə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-bə tohid iyən yektapərəstəti dəvət, çı peyğombəron dəvəti sərlovhəy.

2-tarıxi dırozi, hejo çı həxı de botıli miyono bıə mıborizə bıə. de ın holi bəbe çəş nıkəy ki, qırd millət həxə məntıği ğəbul bəkan iyən çı imon və çokə əməli əhl bıbon.

3-bə qınokoron tars iyən çəşnavi doey kəno, bəbe çı tobə roy oj bıeyku həm bəhskəmon ta çı mucrimon oqardey ro hozzı bıbu.

4-çı peyğombəron ruşin iyən istidlolinə məntıği vədə, kofiron bə xiyol iyən vəhmi dıço bedən. bənə çok iyən bevəcə fali.

وَكَانَ فِي الْمَدِينَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ (48) 

Və bə şəhrdə nəv qılə dastə bin ki, həmonə sərzəminədə fəsod kardedəbin iyən islohi əhl nıbin.

قَالُوا تَقَاسَمُوا بِاللَّهِ لَنُبَيِّتَنَّهُ وَأَهْلَهُ ثُمَّ لَنَقُولَنَّ لِوَلِيِّهِ مَا شَهِدْنَا مَهْلِكَ أَهْلِهِ وَإِنَّا لَصَادِقُونَ (49) 

(Əvon)Voteşone: bə Xıdo ğəssəm bəhənən ki, əy iyən çəy xıyzoni(bəşəvnəy, ğəflətən) bə ğətl bırosnəmon. peşo bəçəy vəliyy(ğəyyumi) bəvotemon: əmə çəy odəmon ğətli tono(hozzı) bıənimon(çı bımando əy bıkıştəmon) və əmə şəkni rost votedəmon.

In ayəon bə Saleh(ə)-i iyən çə həzrəti tərəfdoron ğətli plani macəra işorə kardedə və hamyedə: Səmud ğovmi miyono qıləy qrup de fəsod iyən yavə kon məşğul bedəbin. əvon de çokə koon məşğul bıey dumo nıbin və ıştə koon isloh kardey fikədə nıbin. ım dastə de iyənde əhd-peymon basteşone ki, bo Saleh(ə) iyən çəy xıyzon və tərəfdoron kışteyro qıləy plan bıkəşin.çən, peşo ikəs əvoni mıttəhəm kardeyədə bıvotin ki, əmə çın koyku xəbəmon ni. ğasbu co qıləy dastə ım koş əncom doə.

Odəmi dığğəti cəlbəkə çi ıme ki,əvon bo əhd basteyro de Allah və Xıdo nomi ğəssəmışon harde və ım nışon doydə ki, əvon Xıdovəndi Xalıği unvanədə ğəbul kardedəbin. əmmo bıton ıştə tale təyin kardə kəs zıneydəbin iyən əvoni pərəstış kardedəbin. əvon voteydəbin: Xıdovəndi əmənış ofəyə, əmmo əmınış bəçəmə ıştən holi vadoəşe. əve əmə harko bıpyimone və məsləhət bıznəmon, əncom bədomon iyən bo peyğombəron vığande ehtiyoc ni. dırıst bənə ımrujnə çoko bəvoten ruşinə fikon ki, Xıdo Xalığ bıey inkor kardedənin, əmmo insoni ıştə koon soyb-ixtiyor zıneydən və bəy həx doydən ki, çəy dıli kon koş piyedə əy həm əncom bıdəy. əmmo de ın şərti ki, bə cokəson qıləy ziyon nırosni.

Saleh(ə)-i ğətli plan,bəçəmə yod çı Məkkə mışrikon bə islomi əziz-qramiyə peyğombəri ələyh kəşə plani dənoydə ki, əvon dılışon hestebe,ə həzrəti bəşəvnəy bə ğətl bırosnon. mışrikon har ğəbiləku i nəfər təyin kardeşone ta qırd toyfəon çə həzrəti ğətlədə şərik bıbon və peyğombəri(s) xuni bəho tələb kardə kəson qıləy məxsusə toyfə mıttəhəm kardey nızınon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-peyğombəron mıxolifon çı məntığ iyən istidloli əhl bıənin. əvon bo peyğombəron dəvəti vəy qəteyro iyən əvoni kışteyro, hejo çı hiylə iyən məkrinə planon dumo bıən.

2-tarıxədə ziyodə ibrəton movcude. vey mumkine ki, şəxson bə Xıdo ğəssəm bəhən ta peyğombəron bıkışton və ım çı bəşəri cohiləti pik nuxtə nışon doydə. çoko ki, Xəvaric bə Xıdo təğərrub iyən nez bıeyro, Xıdo kəyədə, Xıdo manqədə iyən Xıdo vıjniyə bandə həzrəti Əli(ə) de şımşi zərbə bə şəhodət rosneydən.