689-ə hissə-Nəmli surə-64-69 şərifə ayəon

689-ə hissə

أَمَّن يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَمَن يَرْزُقُكُم مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ (64) 

Xılğətış bino kardə, peşo(ğıyoməto) əy oqordınəkəs kiye? və kiye bəşımə çı osmonon iyən zəminiku ruzi doə kəs? Ayə de Xıdo(bəico) qıləy məbud heste? vuji: ehanə rost voteydon(jəqoədə) ıştə dəlilon biyənən.

Dəvardə proqramədə votemone ki, Kərimə-Ğıron bə mışrikon xitob kardedə və çəvonku dəparseydə: şımə pərəstış kardə məbudon veyçokin ya məxloğati ofəyə iyən osmonon, zəmin və qırd hırd –dıjdə məxloğati idorə kardə Xıdo? In ayə çə bəhsi dəvomədə co qıləy sıvoliku bəhs kardedə ki, ayə şımə məbudon vey çokin ya İ bıə Xıdo? ə Xıdo ki, nəinki,çı xılğəti məbdəy, bəlkəm ğıyoməti ruji ijən əv qırd əvoni obəqordıne iyən çəvon həmməy oqardemon bəçəy tərəfe. əv həmonə Xıdoe ki, çı movcudaton ehtiyocon hejo hozzı kardedə və bo ha məxloği ıştə ruzi ğəbul kardeyro qıləy ro oj kardedə.

De ın holi ehanə qımon kardedon ki, ğərəz Vahidə Xıdo co xıdoon həm bəyçı hestemoni xılğəti koon tədbirədə koməq kardedə, elankənən iyən ıştə dəlili de məntığ iyən ruşinə formə nışon bıdənən.

Ğıroni de mıxolifon rəftorədə bıə xısusiyyətonku qıləyni, dəlil iyən burhani tələb kardeye ki, çandə qılə ayəonədə bəy işorə bıə. Ğıron çokonə ıştə maarifi məbdə iyən miadi zəminədə de ruşinə formə iyən məntıği bəyon kardedə, intizorış heste ki, mıxolifon həm məntıği sıxan bıvoton və ıştə qımon iyən fiki bə kəno bınəyn və imoni əhli məsxərə, təhğır iyən təhdidiku dast bıkəşon.

Çın ayəku umutedəmon:

1-de mıxolifon rəftorədə insofi əhl bıbənən iyən əgər dəlilışon varde, ğəbulkənən. nəinki, çun çı deşmoni sıxane,əy rəddkəmon. zira, islom çı məntığ iyən dəlili dine və ıştə mıxolifonku dəlil tələbkəmon.

2-Xıdovənd çəmə ehtiyoc bıə ruziyon həmmə hozzı kardedə. çı osmoniku bənə həvo, nur iyən voşi bıə ehtiyocon və çı zəminiku təmin bıə bənə hardəninə çiyon, miyvəon və tankardəninə çiyon.

قُل لَّا يَعْلَمُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ (65) 

(Ha pəyğombər ha!)Vuji: sovə Xıdovəndi hiçkəs osmonon iyən zəminədə bıə ğeybi zıneydəni iyən əvon çəy vağe bıey zəmoni zıneydənin.

بَلِ ادَّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الْآخِرَةِ بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ مِّنْهَا بَلْ هُم مِّنْهَا عَمِونَ(66) 

Bəlkəm, çəvon axırəti barədə bıə elm, bə oxo rəsə. bəlkəm, çəy barədə şək kardeydən. bəlkəm, çəy dərk kardeyku,(ociz və) kuun.

Mışrikon ki, bo ğıyoməti iyən mardey bədiqə sənibəton bəyji bıeyinkor kardey qıləy dəlilışon nıbe, hejo çı peyğombəron mığobilədə çın sıvoliku bəhs kardedəbin və votedəbin: ğıyoməti ruj keynə bome bərəse və bərpo bəbe? və çun peyğombəron bə ın sıvoli cəvob doeydənıbin, əve voteydəbin: çən, şımə ıştən həm çəy bə əməl omeyku xatırcəm niyon.

In ayəon çəvon çın sıvol iyən şubhə cəvobədə hamyedə: kali koon bə Xıdo məxsusin. hətta firiştə iyən peyğombəron həm çəyku dəğiğə məlumatışon ni. əmmo çə hodisə zəmoni faxiku xəbə nıbey, bəçəy bə əməl nıomey dəlil ni. çoko ki, hiç qıləy inson ıştə çın dınyoku şıey zəmoniku xəbəş ni. əmmo həmməkəsi yəğınış heste ki, qıləy ruj bəmarde və boçımiku fərol kardey xoto hiç qıləy ro movcud ni.

Ğıyoməti vağe bıey həm jıqoe.ğıyomət qıləy ğətiyə koye ki, hiçkəsi çəy zəmoniku xəbəş ni və ım bəçəy inkori qıləy dəlil ni iyən çəy barədə bə şəkko-tərdidi dıço bıey məntıği ni.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-dini etığodonədə şəkko-tərdid icod kardey, çı dini bovəon, min cumlə ğıyoməti inkor kardə kəson proqramonku qıləyniye. liza mısılmınon bəbe çəvon mığobilədə, ıştə məntığiyəcəvobi nışondəyn.

2-bə miadi imon, bənə bə məbdə imoni, ğeybiyə koonkue ki, de bəşəri pencqıləliyə hisson dərk kardey bedəni və əy fəğət de ağl iyən məntığiyə dəlilon isbot kardey bəbe.

وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَئِذَا كُنَّا تُرَاباً وَآبَاؤُنَا أَئِنَّا لَمُخْرَجُونَ (67) 

Və kofiron voteşone: ayə hafaxti əmə iyən çəmə pıon(peş mardey) tul bimon, ayə hukmən(çı quriku) bəyji bə bi bekardey bəbemon?

لَقَدْ وُعِدْنَا هَذَا نَحْنُ وَآبَاؤُنَا مِن قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ (68) 

Həyğətədə, bəmə iyən bəçəmə bənav bıə dədə-bobon ım və`də doey bıə. (lakin)ım vədə çı navkonə əfsoəonsə co çi ni.

قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ (69)

(Ha pəyğombər ha!)Vuji: zəminisə bıqardənən iyən erəxənən ki, çı qınokoron ağıbət çokonə be.

Vəynə ayəon dəmovədə ki, çı ğıyoməti inkor kardəkəson dəlili çı peyğombəron tərəfiku çəy vağe bıey zəmoniku xəbə nıbey zıneydəbin, ın ayəon hamyedə: əvon boştə şəkko-tərdidi isbot kardeyro, bə ım nuktə işorə kardedən ki, qırd peyğombəron tarıxi dırozi və`dəşon doə ki, ğıyoməti ruj bərpo bəbe. qıləy holədə ki, çəmə dədə-bobon çı dınyoku şıən və əvon həmmə çı tuli jiyədən və çəvon bədəmi zərrəon vırto-volo bıə. əmmo hələ ım və`də muhəğğəğ və həyğət bıəni. çən, əmə həm bımardəmon,bə tul bəbemon iyən çəməku qıləy çi nibəmande ki, ijən sənibəton bəyji bıbəmon.

Kərimə-Ğıroni cəvob vey ruşine. əvvəla şımə həmmə sıftəku çı tuliku bıəyon və çı zəminiku bə əməl oməyon. çən. hiç qıləy maneə ni ki, ijən bə tuli umujən qıniye bədiqə, sənibəton bəyji bıbon və qıləy co aləmədə huzur pəyudkoyn. saniyən şımə de pəyğombəron həxə sıxanon bıə inodkorəti, boyis bıə ki, şımə həm bənə navkonə ziyodə ğovmon bın dınyoədə bə saxtə əzobi dıço bıbon. ə ğovmon ki, çı zəmon iyən məkoni cəhəto bəşmə nezin və de tarıxi ikərə seyr kardey bəçəvon oxonə ağıbəti erəxey bəzıniyon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-osmoniyə kitobon əfsonə zıney, tarıxi dırozi çı mıxolifon metodonku bıə. məələsəf, ımruj həm ihissə odəmon heste ki, bəştə cəhl iyən nodonəti xoto və kali fərdon həm zıne-zıne osmoniyə barzə maarifon əfsonə zıneydən.

2-Kərimə-Ğıron milləti bo dəvardə ğovmon tarıxi mıtoliyə kardey dəvət kardedə və çəvonku tələb kardedə ki, bo sıtəmkoron sərnıvışti mışohidə kardey xoto, bə zəmini mıxtəlifə noxtəon səfəkəyn. zira çı zolımon baği mandə əsəron mıtoliyə kardey, bə insoni ruşd iyən tərbiyə boyis bedə.

3-bo vəomə nəsli dəvardə milləton əsəron oqətey, lozıme.