692-ə hissə-Nəmli surə-82-85 şərifə ayəon

692-ə hissə

‏ وَإِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنَا لَهُمْ دَابَّةً مِّنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كَانُوا بِآيَاتِنَا لَا يُوقِنُونَ (82) 

Və hafaxti sıxan(ilahi əzobi və`də) bo milləti hətmi(məcburi) bıbu, çı zəminiku boəvon qıləy coninə məxloğ bə bi bebəkardemon ta de məxloği sıxan bıvoti ki, millət həyğətən, bəçəmə ayəon bovə kardedənıbin.

وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِن كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِّمَّن يُكَذِّبُ بِآيَاتِنَا فَهُمْ يُوزَعُونَ (83) 

Və(bə yod dənə) qıləy ruj ki, ha ummətiku iqlə dastə çəmə ayəon inkor kardə kəson məhşur(qırdə) bəkamon. çən, əvon çı volo-volo bıeyku ğədəğən bəbeyn(oqətey bəbeyn ta bəyənde dəçıkon).

Vəynə bərnomə dəvomədə, ın ayəon həm bə ğıyoməti movzu işorə kardedə hamyedə: dınyo oxoyədə iyən ğıyoməti astanədə, Xıdovənd dınyoku şıə i dastə odəmi bəyji bəkay iyən zəmini jiku xaric bəkay. bın miyono çəvonku qıləyni de ğıyoməti inkor kardə kəson sıxan bəvote və çəvon çokonə de həxı mıborizə bardeyku xəbə bədoe. joqo ki,əvon de qırd ilahi ayəon və mecuzəon vindey, ijən əvışon inkor karde və ğıyoməti ruj iyən bımyon mardey bədiqə bəyji bıey etığodi ğəbul kardedənıbin.

Bın dınyoədə bımyon bəyji bıey məsələ, de ilahi tələb və irodə, qıləy koye ki, çımi bənav həm bə əməl omə və Kərimə-Ğıron bəy işorəş kardə. min cumlə ım be ki, Xıdo pəyğombəronku qıləyni, ğıyoməti səhnə vindey tələbış karde və Xıdovəndi əvış sa sor kıştışe və peşo bəyjiş karde. Bəğər mıborəkə surə 259-ə ayədə bə ım macəra işorə bıə.

Həmçinin qıləy beqınoə insoni de Xıdovəndi irodə bəyji bıey macəra həm omə ki, de Bəni-İsrayli ğıbonə qo qujdi bə həmonə mardə insoni bədəmi jıey, əv bəyji be və ıştə ğatiliş elan karde.ım macəra həm Bəğərə mıborəkəsurə 73-ə ayədə omə. umumən həzrəte İsa(ə)-i mecuzəonku qıləyni ki, Kərimə-Ğıron nəğl kardedə, bın dınyoədə mardə kəson bəyji kardeye. çımisə əlovə Bəğərə surə 56 iyən 243-ə ayədə həm de ojə-oşkoə holəti bın dınyoədə navkonə milləton miyono insonon bəyji bıey barədə xəbə doydə.

In ayəon həm bə kali şəxson axırız-zəmonədə “Rəcət”-i movzu işorə kardedə. əmmo çəvon nom iyən nışonəonış mıəyyən kardəni. bə ğayidə əsos, bo Ğıroni ayəon dırıst dərk kardey xoto, bın xususədə bəbe bə motəbər iyən peştıpur bıəninə rəvoyəton ovardkəy.

Harçənd”dabbə” kəlimə conin iyən hərəkət kardə mənoədəy və insoni mənoədə kam oko doey bedə, əmmo Ğıronədə çın kəlimə istifodə kardə bıə vırəon təhğığ kardeyədə, mufrəd(fərdi) iyən cəm formədə nışon doydə ki, çın sıxani her-hevujə məfhumış heste ki, bə insonon həm şomil bedə. bənə Ənfali mıborəkə surə 22-ə ayə ki, hamyedə”: innə şərrəd dəvabbi indəllahis-summul bukmul-ləzinə la yə`ğilun.”-Xıdovəndi palu həmməysə yavə coninə məxloğ(ə kəsonin ki, bo həxı məsey nisbətədə) korin və(bə həxı votey nisbətədə) lolin. əvon ki, ıştə ağli oko doydənin. şək ni,bın ayədə coninə məxloğiku məğsəd, ə insononin ki, çun əvon çı fik iyən əndişə əhl nin, əvonışon bə lol iyən kori təşbih kardə bəvon sə-sıxan kardedə.

“Qıləy coninə məxloği çı zəminiku bə bi bebəkardemon ta de məxloği sıxan bıvoti” təbiri barədə ki, 82-ə ayədə omə, bə rəvoyəton əsos, çəyku məğsəd ilahi yolə ovliyaonku qıləyniye vəya qıləy muhimmə şəxsiyyəte ki, kali rəvoyətonədə ım məsələ bə Əli ibn Əbi Talib(ə)-i təfsir kardedən.

Həmçinin 83-ə ayədə bəyji bıə dastəon barədə xəbə doey bıə, rəvoyətonədə handedəmon ki, Xıdovənde-Aləm dınyoku şıə tarıxi dırozi bıə salehə muminə qrupi, axırız-zəmonədə bəyji bəkay ta əvon bə İmom Məhdi(əc) dınyoədə bıə hukuməti şoyd və nazir bıbon iyən çə həzrəti yaro-yavəronku bıbon. co tərəfiku çı tarıxi dırozi bıə zolım iyən kofiron dastə yolon bəyji bəkay ta həx iyən ədoləti hukumətədə bəştə loyığ bıə cəzoon bırəson.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-bımyon bəyji bıey, çə koonkue ki, nəinki, fəğət axırətədə, bəlkəm bın dınyoədə həm bə əməl omə iyən bome və bın koy şək kardey, bə Xıdovəndi ğudrəti şək kardeye.

2-dınyo oxo, de imoni əhl iyən de zolım və kofiron yolon huzuri bə əməl bome. əmmo ım dəfə izzət iyən səbarzəti bo muminon bəbe və xarəti və zıllət bo kofiron iyən zolımon.

حَتَّى إِذَا جَاؤُوا قَالَ أَكَذَّبْتُم بِآيَاتِي وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْماً أَمَّاذَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ (84) 

Ta qıləy zəmon ki,(hisobi faxti) boon, Xıdovənd bəvote: ayə mınon inkor karde? qıləy holədə ki, çəmə ayəon dərəseydənıbiyon(zıneydənibiyon). şımə(jimoni dırozi) çiç kardedəbiyon?

وَوَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِم بِمَا ظَلَمُوا فَهُمْ لَا يَنطِقُونَ (85) 

Bəçəvon kardə sıtəmi xoto,(əzobi) hukm bəvon vağe(təyin) be. çən, əvon qəp jeydənin.(hiç qıləy sıxanışon ni bo je).

Navnə ayəon dınyo oxoyədə çı kufr iyən imoni yolon rəc`əti barədə be. rəc`ət, ğıyoməti bənav çı i dastə insonon bəyji bıeyku iborəte. çı rəvoyətonku çok-çoki dərəse bedə ki, rəcət ğıyoməti ruji mərtəbəonku qıləyniye. harçənd zuhuri nəzəku bə ğıyoməti rəseydəni. həmonə ruji Xıdovənde-Aləmi ayəon təmomə formədə zohir bəbe. imon iyən kufrədə bəpe bıə şəxson, ya Xıdo ovliya yaanki, Xıdo deşmoni mislədə bəyji bəbeyn iyən bə dınyo obəqardeyn ta çı həx iyən botıli miyono mıhokimə bıbu.

In ayəon hamyedə: de şırk iyən kufri yolon bəyji bıey, Xıdovənd çəvonku istintağ bəbarde ki, çokonə əvon çəy vığandə osmoniyə kitobon iyən peyğombəron deçəvon mecuzəon bə ico təkzib kardeşone. qıləy holədə ki, şımə kamə elmi çəmə ayə iyən nışonəon inkor kardey hınəşon nıbe. çımisə əlovə şımə əncom doə ziyodə noloyığə koon, bəşmə ilahi ayəon inkor kardey iyən bəşımə kufri xotoe.

Təbiiye rəc`əti faxti ilahi ayə və nışonəon mışohidə kardə kəson, həni bo həxı rədd iyən inkor kardeyro qıləy roşon ni və həni uzrxahəti iyən bəhonə vardey zıneydənin və hətta sıxan kardey həm zıneydənin.nəticədə ğəbul kardedən ki, bəvon doey bıə cəzo bəçəvon bə ilahi ayəon və peyğombəron kardə zılmi xotoe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Axırız-zəmonədə ğıyoməti cilvəon zohir bəbe və çok iyən bevəcə insonon məxsusə qıləon ilahi məhkəmədə mıhokimə bəbeyn.

2-lozımi ğədər elm nıbə holədə, qıləy çi inkor məkəmon. zira hukmən bəmə sə-sıxan bəbe. bə həmonə dəlili xoto, bəbe çəmə etığodiyə bovəon həm bə yəğın, dəlil və elmi əsos bıbu.