959-ə hissə-Hucurati surə -10-12 şərifə ayəon

959-ə hissə

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ(10)

Bərosti muminon de iyande bıvən.çən,ıştə bıvon miyono sulh iyən aşti bərğərolkənən və bə Xıdo(nıpemandeyku) bıtarsənən ta ğasbu bəşmə rəhm kardey bıbu.

İslomə dini imtiyozonku çı həmmə muminon miyono bıvəti rabitə bərğərol kardeye.addiyə formədə iqlə xıyzonədə dıqlə bıvə ıştəni bərobər iyən həm səviyyədə bıə məğamədə vindedə.qıləyni bəsə coqləynisə barzəti dumo ni və ıştəni iyandeysə barz və bəpe qəteydənin.İslom həmonə curə tevsiyə kardedə ki, imoni əhli həmmə de qırd ğovmi iyən etnik,irği iyən zıvoni cəhəto bıə tafuton,ıştəni i səviyyədə bızınon və ikəs ıştəni bəsə coqləynisə barz nızıno.həmmə bıvon mısovin iyən həmməkəs çı Xıdo bandəonin.

Havaxti çı dıqlə xonəxo ya dastə miyono qıləy ixtilof iyən canq bə əmıl omeyədə,təbiiye çı imoni əhli vəzifə ıme ki,bə bıvəti əsl iyən prinsipi əsos,çəvon miyono sulh iyən aşti bərğərolko və çəvon miyono həx iyən ədoləti cariko.çın ayəku omutedəmon:

1-hiçkəsi həxış ni ıştəni bəsə cokəsonsə barz bıqəto.zira həmmə muminon i səviyyədən və de iyande bıvə və mısovin.bə valideyni de fərzəndon rabitə əks ki,çı piyo bə saruye,çı bıvon miyono rabitə bərobər səviyyədəy.

2-çoko ki,xıyzon bo dıqlə bıvə miyono ixtilofon həll kardero cəhd kardedən,İslomi camiyə həm bəpe muminon miyono ixtilofon bərtərəf kardero səykon və çəvon miyono sulh iyən aşti bərğərolkon.

3-əhli-imoni miyono sulh,səfo iyən səmimiyyət çı İlahi rəhməti nozili mığəddimə və vəsəy.

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا یَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسى‏ أَنْ یَکُونُوا خَیْراً مِنْهُمْ وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسى‏ أَنْ یَکُنَّ خَیْراً مِنْهُنَّ وَ لا تَلْمِزُوا أَنْفُسَکُمْ وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ بِئْسَ الاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمانِ وَ مَنْ لَمْ یَتُبْ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ(11)

Ha imon vardə kəson ha!(şıməku)qıləy dastə bəpe coqlə qrupi məsxərə nıko.mumkine ki,məsxərə bıə kəson çı məsxərə əkəyonsə vey çok bıbu və jenon həm coqlə jenon məsxərə nıkon.ğasbu ki,əvon çımonsə həm çok bıbon və iyande aybi dumo mənəvənən və iyande de bəd iyən nopəsəndə ləğəbon vanq məjənən.imoni bəpeşt bəde bevəci nom və əkəson ki,(çın əməlonku)tobə nıkon,çən,əvon həmonə sıtəmkoronin.

Navnə ayə bə imoni əhli miyono bıə bıvəti rabitə təkid kardedəbe,ın ayə bə bıvəti rabitə zərəl rosnə seqlə zıvoni qıno işorə kardedə və hamyedə:hiç qıləy merd iyən jen və hiç qıləy ğovm iyən irği həxış ni coqlə fərd ya milləti məsxərəkon.zira hiç qıləy fərd iyən ğovm bəsə coqləynisə barz və çok ni ki,bəştə həx bıdo əvoni təhğırko iyən məsxərəko.

Həmçinin bəsə qıləy fərd iyən ğovmisə nomınosibə nom iyən unvon noey və əvoni de qıləy yavə iyən aybajorə nom və ləğəbon vanq jıey,bə dıqlə tərəfi miyono kin-kudurəti boyis bəbe.liza Xıdovənde-Xalığ əvış qıno hisob kardə və çın koyku tobə nıkardeyış bə cokəson zılm kardey nışonəş zınə.çın ayəku omutedəmon:

1-bə Xıdo imon vardey,de bə Xıdo bandəon məsxərə kardey mıtobiğ omeydəni.

2-coqlə fərd ya ğovmon məsxərə kardey,çı eqoyistəti əloməte.Kərimə-Ğıron de ın təzahuri mıborizə bardedə iyən hamyedə:bəpe şımə ıştəni bəsə cokəsisə barz məqətənən ki,ğasbu məsxərə bıə kəson şıməsə vey çok bıbon.

3-cokəson aybon ifşo kardey və əvoni de qıləy bədə nomi vanq kardey,bə cokəson boçəmə aybon kəşf iyən bo əməni ifşo kardey koy boyis bəbe.de qıləy co bəyoni cokəson bədnom kardey,itərəfinə caddə ni. di ya rə ın mevzu dı tərəfin bəbe və bə cokəson boçəmə aybon dumo nəve koy səbəb bəbe.

4-İslomi stratejikə hədəfonku qıləyni,camiyə muhiti çı harcurnə yavə və bə xoş nıomə rəftoronku pok kardey iyən çı iştimoyi ziddiyyəton vəy qəteye.

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثِیراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا یَغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضاً أَیُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَنْ یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتاً فَکَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِیمٌ(12)

Ha imon vardə kəson ha!çı ziyodə zənnonku bə diyəro bımandənən.zira bəzi qımonon qınoon iyən (cokəson koonədə) kəşfiyyot və nəvemon məkənən.və şıməku kali qıləyni coqləyni ğeybəti nıko.aya şəməku qıləyni dılış heste ki,ıştə mardə bıvə qujdi bıhardo?(hiçvaxti) bəlkəm əy nopəsənd zıneydə və bə Xıdo(nıpemandeyku) bıtarsənən.bərosti Xıdovənd vey tobə ğəbuləkə iyən mehribone.

Vəynə ayə dəvomədə ın ayə çı camiyə uzvon miyono bıvəti rabitəon zəyif kardə amilonku bıə co seqlə qıonoon  bəyon kardedə.deməkə ki,Kərimə-Ğıron bə muminon de bə iyande husni-zənni hissi sıfarış kardedə,əmmo məələsəf bəzi fərdon bə cokəson nisbətədə bədqımonin.əvon bəştə be subut iyən bedəlilə qımon iyən spikulasiyə əsos,cokəson koonədə kəşfiyyot iyən nəvemon kardedən və hədərə əvoni mıttəhəm kardedən.

Ğeybət ıme ki,inson çı qıləy şəxsi ğayib bıə zəmonədə qıləy çi bıvoto ki,milləti çəyku xəbəşon ni və əgər həmonə şəxs ımi bıməso norohət bəbe.bın ayədə ğeybəti bə mardə insoni qujdi hardeyış təşbih kardə. zira qıləy zəmon ğeybətəkə cokəson palu çəy abru bardedə,çunki əv əyo hozzı ni,ıştəku mıdofiyə karde zınedəni ,çəy abru şeydə və əy cubran kardey və çəy əvəzi beşey həm mumkin beydəni.çın ayəku omutedəmon:

1-İslomi camiyədə əsl ıme ki,həmmə insonon bə iyande qıləy etımod iyən  husni-zənnışon bıbu.

2-bədqımonəti cokəson koonədə nəvemon  və nəhoyətədə çı ğeybət kardey iyən aybon ifşo kardey zəminə hozzı kardedə.

3-milləti yavə koonku bə diyəro haştə metodonku qıləyni,insoni hissonku bəhrə bardeye.məsələn bın ayədə çəy ğeybət kardə bıə şəxs,çı dınyoku şıə iyən ıştəku mıdofiyə kardey nızınə bıvə mislədə zıney bıə.

4-dinədə hiç qıləy sıv mevcud ni.insoni qınoon,çanədə dıjd həm bıbu,de həyğiyə tobə əy cubron kardey bəbe.zira Xıdovənd vey tobə ğəbuləkə iyən mehribone.