695-ə hissə-Ğəsəsi surə-1-4 şərifə ayəon

695-ə hissə

بسم الله الرحمن الرحيم

طسم (1) 

Ta Sin Mim.

تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ (2) 

Imon ruşinəkə(şərhəkə) kitobi ayəonin.

نَتْلُوا عَلَيْكَ مِن نَّبَإِ مُوسَى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (3) 

Əmə Mosəiyən Fironi sərquzəşti i baxş bo imon vardə dastə(aqahətiro) səhihə formədə(həxədə) botı handedəmon.

De Nəmli mıborəkə surə bə oxo rəsey, bın proqramədə əmə Ğəsəsi mıborəkə surə təfsiri bino kardedəmon. qıləy surə ki, həşto həşt ayəş heste və peyğombər(s)-i bə Mədinə hicrəti bənav Məkkədə nozil bıə. çın surə təxminən çıl ayə ki, təğribən çın surə niməku iborəte, çı həzrəte Mosə(ə)-i jimon yəni çəy hırdəni, cıvonətiku de tobə çəy izdivaci və peşo çə həzrəti bə ilahi risoləti məğami rəsey məxsuse.

Im surə bənə Kərimə-Ğıroni co 28-qılə surə ijən de Muğəttəə hərfon bino bedə və bilafosilə çəy bədiqə bə osmoniyə kitobi ayəon işorə bıə. çoko ki,çımi bənav həm votemone ğasbu bə ın həyğəti işorə bıə ki, Xıdovənde-Aləm çın osmoniyə kitobi əbədiyə mecuzə bıə ayəon, çəmə qırd insonon ixtiyorədə ğərolış doə həmonə çın əlifba hərfonku təlifış kardə. şımə həm ehanə kardey zıneydon çın hərfonku bənə ımi qıləy kitob biyənən.əv həm qıləy kitob ki, çəy ayəon ruşinəkə iyən şərhəkəy və həxı çı botıliku oşko və co kardedə iyən və mıstəğim və sərostə ro çı inhirofə roonku nışon doydə.

Ayəon dəvomədə çıFironi zəmonədə bıə həzrəte Mosə(ə)-i macəra bəyon kardedə və hamyedə: əmə bın Ğıronədə bə həyğət iyən vağeiyyəti əsos və çı harcurnə nodırstə mətləbonku bə diyəro çı dəvardə peyğombəron və ğovmon sərquzəşti bəyon kardedəmon.ım bəçəy xotoe ki, muminon bızınon ki, çok iyən imoninə insonon dəvardə zəmononədə de ziyodə mısibət və muşkilaton dim bə dim bıən və əvon həm çın problemon mığobilədə istiğamətışon kardə və sabit və poydor mandən.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-çun tarıxi dırozi ilahi sınnət və adəton bə ğanuni əsose, navnə milləton barədə ilahi sınnəton zıney, boəmə iyən bo ayəndə milləti çokə ibrət bıey bəzıne.

2-de tağutə rejimon iyən zılmkoron mıborizə bardey, ilahi peyğombəron şivəonku bıə və muminon hejo bəbe çı ənbiya və peyğombəron ro boştə sərməşğ iyıən ulqu ğərol bıdən.

3-Ğıroni dastonon həmmə bə həyğəti əsose və və bəvədə təxəyyulat, əfsonə iyən ğeyri həyğiyə çi movcud ni.

إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِي الْأَرْضِ وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِيَعاً يَسْتَضْعِفُ طَائِفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ أَبْنَاءهُمْ وَيَسْتَحْيِي نِسَاءهُمْ إِنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ (4) 

Həyğətən, firon(Misri) sərzəminədə yoləşəxəti kardəşe və çə vırə məxloğış fırğə-fırğə(co-co) kardəşe. çəvonku i dastəş bə zəyfətiş kəşe. çəvon zoon sə bırniyedəbe və çəvon jenon(bo kənizətiro) bəyji oqəteydəbe. bərosti, əv çı cinoyətkoronku be.

In ayə bə Fironi dumo sultə iyən istela bıə xısusiyyəti işorə kardedə və hamyedə: Firon bo Bəni-İsrayili ğovmi zəyif oqətey və bəvon hukmronəti kardey xoto, çı mıxtəlifə şivəonku oko doydəbe. əv milləti miyono təfrığə eğandedəbe və bəçəvon vəhdət iyən ibemoni mane bedəbe ki, məbodə əvon deçəy zolımə hukuməti mıborizə bobəyn. ımruj həm “poəkə və hukmronətikə” siyosət, qıləy siyosəte ki, dınyo dıjdə ğudrəton bə dınyo millət iyən kişvəron sultə pəydu kardey xoto, çəyku bəhrə bardedən.

Firon Misri bumiyə camaat bıə ğıbtiyon de jimoni novbənovə rifoh iyən imkonaton himoyə kardedəbe və hukuməti qırd postonış bəvon aspardəşbe. çımi mığobilədə bə Misr mıhocirət kardə Bəni-İsrayili ğovmış kəniz iyən nokə unvanədə çı ğıbtiyon ixtiyorədə ğərolış doəbe. tov vardənin nıbə iyən çətinə koon bəçəvon ohdə noydəbe və çəvon hiç qıləy jimoni təbiiyə həx-huğuğışon nıbe.

Cinoyətkorə Firon çı İsrayli zoonku qıləy təhlukə hiss kardeyədə, əmrış doe ki, çəvon ha tojə bə dınyo omə tifil, əgər kinə bıbu bo bəvon xıdmət kardey iyən kənizətiro oqəton və ehanə zoə toyfə bıbu, çəvon gi və qərdəni bıjənon. əv de ın metodi dılış hestebe çı Bəni-İsrayli merdon və cıvonon cəmiyyəti ziyod bıey vəy bıqəti ta əvon bəçəy zolımə hukuməti ələyh ğıyom kardey nızınon.bə zəmon be ki, Mosə(ə) bə dınyo ome və çəy mo boçəy coni hifz kardeyro, ə həzrətış bə qıləy sondoxçəş noe və bə Nili ru şodoşe.

Çın ayəku umuteəmon:

1-çanədə ki, millət vəhdətış bıbu, sıtəmkorə hukuməton bəvon sultə pəydu kardey əzınin. bə həminə dəlili xoto, zolım iyən yoləşəxə ğudrəton hejo çı milləton miyono təfrığə eğandey dumon.

2-merdonədə alicənobəti iyən merdəti ruhiyyə kıştey və çı kinon iyən jenonku de “jenon reçinəti ozodəti” şuari bəhrə bardey, qıləy siyosəte ki,ımrujnə modernə dınyoədə de mıxtəlifə formə çəyku oko doydən.