708-ə hissə-Ğəsəsi surə-56-58 şərifə ayəon

708-ə hissə

إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَن يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ (56) 

(Ha pəyğombər ha)Həyğətən, kardey nibəzıneyş hakəsi ki, dılı heste, hidoyətkəyş. bəlkəm, ım Xıdovənde ki, hakəsi bıpyişe, hidoyət bəkay və əv bə ro pəydu kardə kəson vey aqahe.

Vəynə proqramədə votemone ki, Məkkə umum mışrikon hozzı nıbin çı bıtpərəstiku dast bıkəşon iyən dini islomi ğəbulkəyn. əmmo çı əhli-kitobiku bıə kali məsihiyon, de Kərimə-Ğıroni ayəon məse, bə islomi pəyğombəri(s) imon vardeşone və elan kardeşone ım həmonə şəxse ki, həzrəte İsa-Məsih(ə) çəy omey bəşorətış doəbe.

In ayə çə ayəon dəvomədə, qıləy kulliyə əsli unvanədə hamyedə: har qıləy pəyğombəri vəzifə, ilahi ayəon rosney və milləti bə İ bıə Xıdo tərəf dəvət kardeye. əmmo hiç qıləy pəyğombər çı məxloği miyono bə çəvon dəvəti ğəbul ğəbul kardə ya nıkardəkəson cəvobdeh ni. əv çı Xıdo roy bə milləti nışon doydə. əmmo ısət kon şəxs həmonə royədə hərəkət bəkay və bə məğsəd bərəse, çəy ixtiyorədə ni. əv dılış heste ki, qırd millət imon biyəy və i bıə Xıdo pərəstışkəyn. əmmo həxış ni milləti dezzu məcburkəy ki, əvon imon biyəyn. ehanə əvon ım koy əncom bıdoyn, çəvon dılon bo həxə roy ğəbul karedey məcbur kardey nibəzıne. fəğət Xıdoe ki, qırd dılon çəy dastədəy və bə hakəs ki, həyğəti dumoe və bə imoni loyığ bıbu, tovfiğ iyən ovandəti doydə ki, əvon imon biyən. binobərin vey mumkine peyğombər(s)-i nezə odəmon bəy imon vardedənin və çı şırkiku dast kəşedənin və vey mumkine əhli-kitobiku i dast ıştə ayini təəssıbi kəşedənin və bə ismlomi peyğombəri(s) imon vardedən.

Yunisi mıborəkə surə 43-ə ayədə həm ki, çımi bənav handemone, hamyəşbe: əfə əntə təhdil umyə və ləov kanu la yubsirun? (ha pəyğombər ha!)ayə  tı kuyə şəxson hidoyət kardey bəzıneyş, harçənd əvon(de dıliçəşi) vindedənin.

Çın ayəku umutedəmon:

1-peyğombəron vəzifə ilahi dəvəti ibloğ və rosneye, nəinki, milləti məcbur kardey. ğəbul kardey ya nıkardey, çəvon ixtiyorədə ni.

2-ilahi məşiyyət və tələb, bəçəy elm iyən hikməti əsose. Xıdovənd bəştə hikməti əsos, hakəsi ləyoğətış bıbu, bəy çı hidoyəti ovandəti bədoe.

وَقَالُوا إِن نَّتَّبِعِ الْهُدَى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنَا أَوَلَمْ نُمَكِّن لَّهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبَى إِلَيْهِ ثَمَرَاتُ كُلِّ شَيْءٍ رِزْقاً مِن لَّدُنَّا وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ (57) 

(Və Məkkə mışrikon)Voteşone: əgər detı(Ğıroni) hidoyəti ğəbulkəmon, (rəyrə)ıştə sərzəminiku avarə bəbemon. (vuji)ayə əmə əvonıımon qıləy əmnə hərəmədə(mığəddəsə məkonədə) ğərol nıdomone ki, çəmə bəvon ruzi unvanədə doə har qıləy məhsul bəçəvon tərəf rubedə? əmmo çəvon veyni(ımi) zıneydənin.

In ayə çə şəxson barədəy ki, Məkkə şəhrədə jimon kardedəbin və çı Kərimə-Ğıron iyən islomi peyğombəri həx bıey dərəsəbin. əmmo əvon boştə iyən boştə xıyzoni mənfəəton hifz kardey xoto, bo imon vardey iyən əy elan kardey hozzı bedənıbin. çəvon bəhonə ım be ki, Məkkə mışrikon mol-dıvlət iyən ğudrətışon heste və əvon əməni çı şəhriku bə bi bebəkardeyn və əməni çəmə kə-bəku avarə bəkayn bəhaşteyn. bın surətədə əmə beçorə və bədbəxt bəbemon.

Kərimə-Ğıron cəvob doydə ki, ayə Xıdovəndi ğudrət bəpeye ya çı Ğureyşi yolon? Xıdovənd ki, qırd ım novbənovə neməton bəşmə sə rukardedə iyən Məkkə şəhrədə sulho-əmniyyət hakime, ayə çəy zuş ni şıməni çı mışrikon mığobilədə hifzkəy.

Harçənd mısılmınon sıftədə bə Məkkə mışrikon əzob-əziyyəti məruz mandedəbin, əmmo de ilahi irodə ruj bə ruj çı mısılmınon ğudrət ziyod bedəbe. tosə əvrə ki, əvon kardeyışon zıne Məkkə fəthkəyn və ə şəhri bəştə ixtiyori biyən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-imon nıvardəkəson veyni, bəçəvon bəştə şəxsi ya maddi mənfəəton rəsey xotoe. nəinki, həxı dərəseydənin.

2-əmniyyət bəsə har qıləy koysə bənave. iştimayi əmniyyət və asayişi sayədə ixtisodi rovnəğ hosil bedə və məyişət və nemət de kəsbo-ko vositə bə dast omeydə.

وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِن قَرْيَةٍ بَطِرَتْ مَعِيشَتَهَا فَتِلْكَ مَسَاكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَن مِّن بَعْدِهِمْ إِلَّا قَلِيلاً وَكُنَّا نَحْنُ الْوَارِثِينَ (58) 

Və veyə məntəğəon əmə bəçəvon jimonədə tuğyoni xoto, həlok kardemone. ım çəvon kəonin ki, çəvon bədiqə(insonoku əyo) qıləy kamə hissə məskun bin və əmə çəvon varison bimon.

Navnə ayəon dəvomədə, ın ayə bə Məkkə mışrikon xitob kardə holədə hamyedə: şımə bəştə rifoh iyən sərvəti hifz kardey xoto, bo imon vardey hozzı niyon. ayə şımə çı yodo bekardəyone ki, kali navkonə ğovmon bəştə jimoni ziyodə  rifoh və sərvəti xoto, dınyoədə məsto-xumar bıəbin və tuğyon kardedəbin, əve oxoyədə əvon həlok bin şin.

Fərzkəmon ki, şımə həm bə həmonə rifoh rəsiyon, şımə çı  zəmonət doydon ki, bə jəqo cəzo iyən tale dıço nibəbiyon? Ad iyən Səmudi sərzəmin çı Məkkəku bə Şami tərəf ərəbon ticori kərvoni royədə ğərolış qətəbe,əvon çı navkonə ğovmon xərobə vırəon deştə çəşon vindəşonbe, əmmo ijən ibrətışon peqətə nıbe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-qahi faxti sərvət iyən rifoh, bə insoni hərəbaxtəti boyis bedəni.vey mumkine ımon bə məğrurəti, tuğyoni iyən həlokəti həm boyis bıbu.

2-dəvardə sivilizaiyəonku mandə əsəron bo bəşəri qıləy ibrəti dərse. əve ğədimə tarıxi əsəron bo vəomə nəslon ibrətiro hifz kardey, qıləy lozım iyən zəruriyə koye.

3-dınyo fani iyən rə dəvardedə. fəğət ımrujnə de rifohi jimon kardə kəson zohiri məvindəmon.bıznəmon ki, əvon həm ıştə molon şobədon iyən bəşeyn.