709-ə hissə-Ğəsəsi surə-59-63 şərifə ayəon

709-ə hissə

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَى حَتَّى يَبْعَثَ فِي أُمِّهَا رَسُولاً يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا وَمَا كُنَّا مُهْلِكِي الْقُرَى إِلَّا وَأَهْلُهَا ظَالِمُونَ (59)

Və ıştı pərvərdıqor bəçəvon miyon peyğombər nıvğande, boəvon çəmə ayəon tilovət nıkardey, ğəryəon(şəhron) məhv kardedəni. və əmə çəvon əhali zolım nıbə hiç qıləy ovdonə(vırə) həlok nıkardemone.

In ayə tarıxi dırozi bıə ilahi umumiyə ğanuni unvanədə hamyedə: həlbəttə, pərvərdıqore-aləm çanədə ki, bo milləti qıləy pəyğombərış vığandəni ta Xıdo sıxanon bəçəvon quşi bırosno, əvoni həlok nibəkay. həyğətədə, ilahi əzobi əmr bəvədə sadir bedə ki, milləti ilahi ayəonışon məsə və əvışon inkor kardə. ehanə məxloğ de Xıdo vığandə pəyğombəri vindey və ilahi vəhi məsey, çı peyğombəron mığobilədə mandedənbu və deçəy ayini zolımonə formədə rəftor kardedənbu, əvon həmonə bın dınyoədə həm bə ilahi şiddətinə əzobi giriftor bəbeyn və bə həlokət bərəseyn.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Xıdovənde-Aləm bə milləti huccəti təmom nıkardey, bəvon cəzo doydəni.

2-peyğombəron təkzib karde iyən çəvon mığobilədə mandey, qıləy dıjdə zılme ki, Xıdovənd bəvon bın dınyoədə cəvob doydə.

وَمَا أُوتِيتُم مِّن شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَزِينَتُهَا وَمَا عِندَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى أَفَلَا تَعْقِلُونَ (60) 

Və bəşmə doə bıə çi dınyo jimoni bəhrə iyən çəy ziynəte. qıləy holədə ki, Xıdo palu bıə çi vey çoke iyən əbədiye. çən, ayə əndişə(fik-fam) kardedəniyon?

أَفَمَن وَعَدْنَاهُ وَعْداً حَسَناً فَهُوَ لَاقِيهِ كَمَن مَّتَّعْنَاهُ مَتَاعَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنَ الْمُحْضَرِينَ (61) 

Çən, ayə qıləy kəs bəy çokə və`dəmon doə və əv əy bəvinde, bənə qıləy şəxsye ki, bəy dınyo jimoni bəhrəmon doə, peşo əy ğıyoməti ruji(bo əzobiro) çı hozzı kardəksonku bəkamon?

In ayə həm bə kəson cəvob doydə ki, boştə dınyəviyə jimoni hifz kardey xoto, hozzı nıbin imon biyəyn, hamyedə: ayə Xıdovəndi palu bıə çiyon, de şımə tonoku bıə dınyo faniyə çiyon i və mısovi zıneydon və əve bəy rəseyro hozzı niyon çın maddiyə bəhrəonku dast bıkəşiyon? ayə dınyo neməton cəh-cəlol jıqo şımə çəşonış pur və kuş kardə ki, mənəviyə ziynəton iyən əbədiyə səodəti vindedəniyon və ğıyoməti ruji bə əbədiyə neməton rəseyro, çəyku dəvarde zıneydəniyon?

60-ə ayə oxo həm, ğeyri-mıstəğimə formədə ım ko qıləy ğeyri-əğlani və beməxə ko zınedə və hamyedə: ayə şımə ıştə ağli oko doydəniyon? bəle, qıləy sodəmığoyisə bə har qıləy ağılmandə insoni dərosneydə ki, bəbe daiymiyə neməti bə faniyə neməti ğıbon nıdəy.

Ayəon dəvomədə zohiri vində insonon vəzyəti de imoni əhl bıə realist iyən həyğəti vində kəson mığoyisə kardedə və hamyedə: əvon ki, ımruj bə ilahi və`dəon yəğınışon heste iyən bo Xıdo xoto ko kardedən, ğıyoməti ruji Xıdovəndiku çokə mıkofaton ğəbul bəkayn. əmmo bə ın dınyo maddiyə neməton dıl dəvastə kəson və bın dınyo fani və rədəvardə neməton dılədə məsto-xumar bıə kəson, ğıyoməti ruji əvon təğva azuğə əvəzi, ıştə qınoon boon bəştə duş bənon və əvoni bə cəhəndımi tərəf bəbardeyn.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-dınyəvi iyən uxrəviyə neməton har deynən Xıdovəndi tərəfikun. mığət bıbəmon dınyo məhdud iyən faniyə neməton, əməni çı axırəti noməhdud və əbədiyə nemətonku məhrum nıkəyn ki, bın surətədə əmə veyə ziyon bəkamon.

2-çı ağılmandi nışonə ıme ki, bə dınyo faniyə neməton ğərğ bedəni və əbədiyə axırəti dınyo bə ın mıvğğətiyə dınyo həvateydəni. dınyo zohiriyə jimon əməni bədast dənoey əvəzi, ıştə ağıbəti fikədə bıbəmon. dığğətkəmon ki, dınyodədə ğəflət və məsto-xumarəti oxo, axırətədə de xaro-zılləti obərəxe.

3-dini təblığ iyən fərdon tərbiyə koonədə, mığoyisəviyə koonku oko doey və sıvoliyə bəyoni surətədə ki, zehnon oğo kardedə, ziyodə təsironış heste.

وَيَوْمَ يُنَادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكَائِيَ الَّذِينَ كُنتُمْ تَزْعُمُونَ (62) 

Və(bə yod biyə) qıləy ruj ki, Xıdovənd əvoni vanq bəkay və bəvote: şımə bomı qımon kardə şərikon koncoon?

قَالَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هَؤُلَاء الَّذِينَ أَغْوَيْنَا أَغْوَيْنَاهُمْ كَمَا غَوَيْنَا تَبَرَّأْنَا إِلَيْكَ مَا كَانُوا إِيَّانَا يَعْبُدُونَ (63) 

Bəvon(əzobi) fərmon vocib bıəkəson bəvoteyn: Xıdolim ha! ımon ə kəsonin ki, əmə əvonımon bə zəlolət dıço karde. çoko ki, ıştən romon dəqıjniyəmonbe, əvonımon həm bə zəlolət dıço kardemone. (əmmo ısət)əmə çəvonku bədiyəro, bəştı tərəf omeydəmon. (ımon həyğətədə)əməni pərəstış kardedənıbin(bəlkəm bəştə həvaye-həvəson pemandedəbin).

In ayə ğıyoməti ruji bə mışrikon vəzyəti işorə kardedə və hamyedə: əvon hiç qıləy yaro-yavər və peşt nıbə holədə bə ğıyoməti səhnə varid bəbeyn və Xıdovənde-Aləm bəvon xitob bəkay bəhamye: ıştə jimonədə şımə dınyoədə bomı şərik ğərol qətə bıton, ımruj koncoon ki, boon şıməni peroxnon? ayəon dəvomədə hamyedə: dınyoədə hejo kufr iyən şırki rəhbəron milləti tərəfiku pərəstış karde bedəbin, səhnədə hozzı bəbeyn və cəvobədə bəvoteyn: əvon iddio kardedəbin ki, bəmə təslim bıən və əmə çəvon məbud bıəmon. əvon bəştə həvaye-həvəson tabe bıən və bəştə dıli piyə çiyon rəseyro hərəkət kardəşone və bənə əmə bə zəlolət dıço bıən. çən, həyğətədə əmə çəvon məbud bıənimon və əmə bın koyədə çəvonku bə diyəro mandedəmon və çəvonku bezomon.

In ayəon çı ğıyoməti məhkəməku tərsim kardə çi, bənə dınyo məhkəmone ki, çoko ki, cinoyətkoron dastqir kardedən ki, bə ico ya dızdişon kardə və ya bə co qıləy cinoyəti mırtəkib bıən. çəvon har qıləyni cəhd kardedə ki, ıştə cinoyəti bə co qıləyni gi şodəy və ıştəni beqıno nışon bıdəy.qınokoron votedən ki, cokəson əmənışon bə dast dənoe və əmə bə ın ro eqınimon. mığobil tərəf həm votedən ki, ıştə qıno bəçəmə gi şomədənən, bəlkəm şımə ıştən tuğyon kardedəbiyon və roon dəqıjne. təbiiye ki, ım iddion ilahi ədolətinə məhkəmədə ğəbul nibəbe və qınokoron bəştə əməlon cəzo bərəseyn.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Xıdo cərqədə iyən boəy şərik qətə bıə fərd ya çi təsəvvır kardey, qıləy movhumi və xiyoliyə təsəvvıre və çı həyğətiku bə diyəroe.

2-hakəs cokəson Xıdo əvəzi,boştə vanq bıjəno, ğıyoməti ruji bə saxtə əzobon giriftor bəbe.

3-bə dast dənoə bıə iyən ro qim kardə şəxs, cokəson həm dumo ıştə obəkırne?

4-ğıyoməti ruji ro dəqıjnə rəhbər və çəy tərəfdoron, iyəndeyku bezo bəbeyn və yəndeyku bəviteyn. əmmo çımi boəvon hiç qıləy foydəş ni və əvon həmmə bə cəhəndımi tərəf hidoyət bəbeyn.