711-ə hissə-Ğəsəsi surə-70-75 şərifə ayəon

711-ə hissə

وَهُوَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْأُولَى وَالْآخِرَةِ وَلَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (70)‏

Əv Allahe, ğərəz əv co məbud ni. dınyo iyən axırətədə sıtoyiş bəy məxsuse və bəçəy tərəf oqordıney bəbiyon.

Dəvardə çandə bərnomədə, Ğıroni ayəon bo Xıdo harcurnə şərik qətey inkor kardedəbe. ısət çı xalığiyyətədə bıbu ya ibodətədə. ın ayə bə tohidi rububiyyəti işorə kardedə və hamyedə: boşımə neməton nozil kardə Xıdo şərik kon məbude? Qırd maddi iyən mənəviyə neməton çəy tərəfiku bəşımə rəseydə. liza fəğət əv bo sıtoiyişi loyığe. fəğət əve çın iyən axırəti dınyo soyb iyən hakim. ın əzəmətinə hestemoni aləmədə sovə əv hiçki mıtləğə ğudrəti soyb ni. şımə ıştə umri oxoyədə həm bəçəy tərəf oqordıney bəbiyon, nəinki, bə mışrikon pərəstış kardə xiyoliyə məbudon tərəf.

Çına yəku umutedəmon:

1-itoət iyən pərəstış, fəğət bo ə kəsi loyığe ki, inson iyən dınyo sıftə və oxo, çəy dastədəy.

2-Xıdovəndi bə hestemoni qırd movcudaton bıə təkviniyə hakimiyyət iyən Xıdovəndi bə insonon jimoni bıə təşriiyə hakimiyyət, çəy bə qırd məxloği bıə xalığiiyyət iyən malikiyyətiku nəşət sedə.

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِن جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَداً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ إِلَهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُم بِضِيَاء أَفَلَا تَسْمَعُونَ (71) 

(Ha pəyğombər ha! bə mışrikon)Vuji: ayə fik kardəyone ki, əgər şəvi(boşımə) de tobə ğıyoməti ruji sabit oqəto, sovə Allah kon Xıdo boşımə ruşnə bəvarde? çən, ayə məseydəniyon?

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِن جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَداً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ إِلَهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُم بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ أَفَلَا تُبْصِرُونَ (72) 

(Və)Bıvot: bəmı xəbə bıdən ki, ehanə Xıdovənd şımə ruji de tosə ğıyoməti ruji əbədi oqəto, ğərəz Allah kon Xıdo şəvi bo şımə bəvarde ta(şımə bəvədə) oroməti(asayiş) pəydukoyn. çən, ayə erəxeydəniyon?

وَمِن رَّحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (73) 

Və çəy rəhmətikuye ki, bo şımə şəv iyən rujış ğərol doə ta bəvədə oroməti pəydukoyn və çəy fəzliku(dumo ıştə ruzi) bınəvənən və ğasbu şukrkoyn.

In ayəon bə Xıdovəndi hestemoni aləmədə bıə mıtləğə hakimiyyəti işorə kardedə və hamyedə: ehanə Xıdovənd zəmini çəy qardeşiku oqəto, jıqo ki, ısət har vırədə rujebu, tosə dınyo oxo jıqo bımando və ısət har vırədə ki, şəvebu de tobə dınyo oxo jəqo bımando, ayə şımə pərəstış kardə həmonə xiyoliyə məbudon kardey bəzıneyn zəmini bə hərəkət biyən və şəvı-ruji zəmini kurə mıxtəlifə noxtəonədə təğsımkəyn?

Ayə dığğəton kardə ki, çı şəvı-ruji mutənosibə formədə qardış bo şımə iyən bo qırd coninə məxloğati qıləy dıjdə neməte? ehanə çı həşi nur iyən hərorət bə zəmini kurə i nimə rəsənıbe, ğəti surətədə bə nimə kurədə jimon məhv əbi əşi və zəmini kurə inimə hejo çı həşi nur iyən hərorəti mə`rəzədə bıəbe, ziyodə movcud bıə məxloğat tov vardey nıəzınin iyən məhv əbin əşin. zəmini ıştə qırdo qardış ki, boyis bedə şəvı-ruj de qıləy məxsusə nəzmi qıləy kutoə zəmonədə ıştə vırə de iyənde əvəz kardedən və ğurubi faxti həvo tempraturə bəkam bedə və həşi pemeyədə vey.

Harçənd nur iyən hərorət bo insoni iyən bo qırd məxloğati qıləy lozım bıə çiye.əmmo şəvı toykiyəti və tempraturə beyji eqınye həm bo insoni iyən ziyodə məxloğati istirohəti zəminə hozzı kardedə.ım ıştən qıləy yolə neməte ki, insonon bəy kam dığğət kardedən. çın ayəonku umutedəmon:

1-bo hestemoni aləmi soxtemoni iyən bəvədə hakim bıə nəzm və tədbiri mutoliyə kardey dəvət kardey, tohid iyən Xıdoşunosi vey çokə roonkuye.

2-şəv bo istirohət və asyişi iyən ruj bo ko və fəaliyyətiye.

3-bo milləti hidoyətiro cəhd kardey koyədə, çı pərokəndə sıvolonku bəhrə bobəmon ta mıxotəb bə fik dəşo və təfəkkurkəy iyən islomi həx bıey dərəso.

4-neməton zıney, insoni bə Xalıği şukr iyən sıtoyişi vodor kardedə. səykəmon ilahi neməton de cıvon iyən nuyəcıvonon oşnokəmon ta çəvon bo Xıdo ibodət bıə rəğbət vey bıbu.

وَيَوْمَ يُنَادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكَائِيَ الَّذِينَ كُنتُمْ تَزْعُمُونَ (74) 

Və(bəştə yod biyə) ə ruji ki,(Xıdovənd) əvoni vanq bəkay. çən, bəvote: şımə bomı şərik fik kardə kəson koncoon?

وَنَزَعْنَا مِن كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً فَقُلْنَا هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوا أَنَّ الْحَقَّ لِلَّهِ وَضَلَّ عَنْهُم مَّا كَانُوا يَفْتَرُونَ (75) 

Və(bəruj) har ummətiku qıləy şoyd bə bi bebəkardemon. çən,(bə mışrikon) bəvotemon: bo ıştə(mışrikətiro) dəlil biyənən. çən, səbərəsiyion ki, həx bə Xıdo məxsuse və çəvon duyədə pəydu kardə çiyon,(çəvon dastədə) şıə və məhv bıə.

Kərimə-Ğıron ijən bə həmonə sıvolon soyəx şıə ki,həmınə çın surə 62-ə ayədə bəy işorə be. hamyedə: bın dınyoədə bə co inson iyən movcudaton soyəx şıəkəson ki, qımon kardedəbin çəvon tale çə həmonə pesoxtə bıə məbudon dastədəy, ısət əvon ilahi ədolətinə məhkəmədə çəvonku istintoğ  bardedən. əvon çı Xıdo peyğombəron huzurədə ki, çəvon vəzifə milləti dəvət kardey iyən bəvon ilahi mətləbon rosneybe, bəbe qıləy ğane kardə dəlil biyən ki, çıro de pəyğombəron vucudi iyən əvon pərvərdıqore aləmi zınə holədə, bə xiyoliyə şərikon soyəx şin və çı həxıku dast kəşeşone?

Ayəon dəvomədə hamyedə: ısət əvon ıştə xiyoloyə məbudon puç bıey dəbərəseyn və çəvon dastiku hiççi nıomey bəzıneyn və səbərəseyn ki, həx fəğət de Xıdo iyən deçəy vığandə rəsulone. çın ayəonku umutedəmon:

1-Ğıronədə ğıyoməti səhnəon bə yod dənoe, bo insonon qıləy xəbərdiorətiye ki, şırki təhlukə ciddi bıqəton və əgər mığət nıbon əvon həm bə şırki xətəri dıço bəbeyn.

2-peyğombəron iyən ilahi ovliyaon ğıyoməti ruji şoydonkuye. çən, mığət bıbəmon ki, bın məhkəmədə Xıdo -Rəsul(s) çəməku şikoyət nıkəy, bəlkəm çəməku şəfoətkəy.

3-bo şırki zumand və ğoymə dəlil movcud ni. axırətədə qırd pardəon bə kəno bəşeyn və həx iyən həyğət zohir bəbe.