712-ə hissə-Ğəsəsi surə-76-78 şərifə ayəon

712-ə hissə

إِنَّ قَارُونَ كَانَ مِن قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى عَلَيْهِمْ وَآتَيْنَاهُ مِنَ الْكُنُوزِ مَا إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوءُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لَا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ (76)

Həyğətən, Ğarun çı Mosə ğovmiku be və bəvon sıtəmış karde. və əmə çı mol iyən sərvəti xəzinəku anəndə bəy doəmonbe ki, çəy(xəzinə) kilidon şıkırney bo(qıləy) zumandə dastə həm sanqin be. iruj çəy ğovmi bəy voteşone: de məğrurəti şoyvonəti məkə. bə dırısti ki, Xıdovənd de məğrurəti şoyvonəti kardə kəsonış piyedəni.

Çın surə navnə ayəonədə, bə həzrəte Mosə(ə) iyən bə Fironi macəra işorə be. əmmo ın ayəon bə Ğaruni macəra işorə kardedə ki, çı Mosə(ə)-i  zəmoni həmməysə sərvətinə odəmonku qıləyni be. çoko ki, tarıxiyiə kitobonədə omə, Ğarun çı Mosə(ə)-i nezə odəmonku qıləyni be və sıftədə bəy imonış varde. əmmo peşo bəştə ziyodə sərvəti xoto, bə təkəbbır iyən məğrurəti dıço be. jıqo ki, oxoyodə çı həzrəte Mosə(ə)-i mığobilədə mande vəyoləşəxətiş karde.

Firon çı tuğyonəkə ğudrəton məzhərbe ki, hejo bə milləti zılmo-sıtəm əkəy və çı həxı mığobilədə mandedəbe. əmmo Ğarun çı sərvətinə şəxson məzhər iyən təcəssım kardə kəsbe ki, çı milləti mığobilədə deştə mol-dıvləti fəxr kardedəbe iyən ıştəni pekırnedəbe vəbə həxı təlimon pemandedənıbe. Samiri həm çı hınə soybon məzhər iyən simvol be ki, məxloğış mınhərif karde və çı həxə royku bekardeşe və əvonış bə zəloləti dıço kardeşe.

Ayə dəvomədə çı Ğaruni tuğyon iyən yoləşəxti rəğ-rişə,məğrurəti, ğəflət iyən təkəbbırəti zıneydə ki, çəy çanədə sərvətış ziyod bedəbe, əv tiki həm vey çı Xıdo iyən məxloğiku ğafil mandəbe və hejo ıştə sərvət, telı, nığəon iyən co cəvahiraton ziyod kardey iyən əvoni ambo kardey fikədə be. qıləy holədə ki, sərvət bəbe bə milləti xıdmət kardey iyən camiyə ixtisodi çəxı qardışi cəhətədə istifodə bıbu, nəinki, çandə qılə puldor iyən ərbobə şəxs əy boştə mənfəətiro ihtikar və ambokəy.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bə pul-sərvəti malik bıey və boçəy vey kardeyro cəhd kardey bevəcə ko ni. əmmo deştə puli məğrur bıey iyən Xıdovənd, peyğombər və milləti  vədə tuğyon kardey, qıləy yavə iyən bə xoşnomə koye.

2-inson fəğət de ərəğ peşomey məstı-xumor bedəni. qahi faxti zərfiyyətış nıbə insonon bə lıski pul iyən sərvəti rəseyədə, joqo məst iyən məğrur bedənki, həmmə çi ıştə yodo bekardedən. jıqo fərdon bəştə sərvət iyən ğudrəti təkyə kardə holədə, bə cokəson həx-huğuğon təcavuz kardedən və bə sərməstəti iyən sərxoşəti dıço bedən.

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِن كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ (77)

Və(ha Ğarun ha) Xıdovəndi bətı doə çiyədə axırəti aləmi dumo bınəv və(eyni holədə) ıştə bın dınyoədə bıə bəhrə həm çı yodo beməkə və çoko Xıdovənd bətı ehson kardəşe, tı həm(çın sərvətiku bə cokəson) ehsonkə və zəmini dimisə fəsodi dumo məbi ki, Xıdovənd fəsodəkəyonış piyedəni.

Vəynə ayədə işorə be ki, həzrəte Mosə(ə)-i tərəfdoronku i dastə ki, qıləy dərəs iyən realistə şəxson bin, ıştəni hırd iyən Ğaruni dıjd zıney əvəzi, de komilə şucoəti əvışon nəsyət karde ki, mığət bıbi iyən deştə mol-dıvləti məğrur məbi ki, bın surətədə həni Xıdo tıni nibəpyişe, çoko ki, millət həm məğrurə ərbobə şəxsonış piyedəni.

In ayə vəynə ayə dəvomədə, çı navi vində muminon zıvoniku co çoqlə nəsyəti bəyon kardedə ki, çın nəsyəton vey muhimmə qılə ıme ki, dınyo çı axırəti kaştemoni sahəy. əgər bın dınyoədə hiççi nıkaştoş, ğıyoməti ruji bo çıniyero hiç qıləy məhsulı nibəbe. qırd ım sərvət iyən dıvlət, bənə qıləy tum və donəy ki, bəbe zəminədə kaşte bıbu ta əv məhsul biyəy. ısət ım tumon ziyodə formədə bə qıləy ambo cəm kardey hiç qıləy bəhrə və foydəş nibəbe.

Dıminə nəsyət əve ki, ehanə votedəmon ki, çı dınyo moliku boştə axırəti qıləy tuşə və azuğə peqət, çəy məno ım ni ki, qırd dınyo jimoni çı yodo bekə və ıştə qırd mol-əmvoli Xıdo royədə baxşkə. bəlkəm, çəyku bəbe boştə iyən xıyzoni dınyo jimoni rifohi, oroməti iyən asayişiro həm cokəy və bəhrə bobəy. dınyo iyən axırəti har dıqlə bıvind iyən çı har deynənku ıştı palu bıə mənzilət və vırə miğdorədə, oko bıdə.

Seminə nəsyət, əve ki, tı qımon məkə ki, ıştı çiçı heste əvon həmmə ıştıkute. qırd ım molon Xıdovəndi tərəfikuye və əy bətı ımonış ehson kardə iyən ıştı ixtiyorədə ğərolış doə. tı ıştəni çımon soyb məzın, bəlkəm ıştəni qıləy əmonətdor bızın. çən, tı həm bənə Xıdo bə ehtiyocinə şəxson ehsonkə.

Və çı imoni əhli bə Ğaruni doə çominə nəsyət ım be ki, ehanə tı bə ın nəsyəton nıpemandoş iyən bımi dığğət nıkoş, ıştı mol-dıvlət həmmə bəştı iyən bə camiyə məhvi boyis bəbe. sərvət və mol çı cəmiyyəti koon islohi cəhıtədə oko doey əvəzi, bo camiyə dılədə təbəğəon bə vucud vardey boyis bəbe iyən millət bətı nisbətədə kin-kudurət və ədovətışon ziyod bəbe. çoko ki, ımrujnə kapitalizmi cəmiyyətədə milləti kamə fayizi ixtiyorədə bankon iyən kapitalon movcude və çı məxloği əksəriyyət bənə nokəon ziyodə ko kardedən və həmonə kapitaliston tiki həm vey puldor bedən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-qırd istisodi koonədə insoni hədəf və məğsəd, bəbe ğıyoməti ruji Xıdovəndi xoşnud iyən rozi kardey bıbu. harçənd çı insoni dınyo həm bın royədə bəbe təmin bıbu.

2-bəbe bəştə uxrəviyə tale və sərnıvışti dığğətkəmon. eyni holədə ıştə dınyoku həm bəhrə bobəmon. de qıləy co bəyoni ıştə təbiiyə ehtiyoc və tələbon səhmi cokəmon və əmandəni bo axırəti sərfkəmon.

3-mol iyən sərvət ehanə axırəti cəhətədə bıbu, bə cokəson ehson iyən çokə ko çərçivədə ğərol bəqəte.ım ko nəinki, bevəc ni, bəlkəm kardey bəzıne çı co insonon əbədiyə hərəbaxtəti zəminə həm hozıkəy.

قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ عِندِي أَوَلَمْ يَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَهْلَكَ مِن قَبْلِهِ مِنَ القُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَأَكْثَرُ جَمْعاً وَلَا يُسْأَلُ عَن ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ (78) 

(Ğaruni)voteşe: həyğətən, ım(ziyodə sərvət) bəçımı elmi xoto bəmı doey bıə. ayə zınedənıbe ki, Xıdovənd çəy bənav çəysə vey zumand iyən vey sərvətinə ğovmış həlok kardə? (əzobi faxti)qınokoron qınoku sıvol nibəbe. 

Bın ayədə çı Ğaruni bə imoni əhli bıə nəsyəton cəvobi bəyon kardedə ki, əv bo ın nəsyəton ğəbul kardey əvəzi, de təkəbbır iyən ğururi voteşe: çımı ım mol iyən sərvət, çımı elm iyən zıney məhsule. çən, çəy ixtiyor demıye. nəinki, deşımə və şımə bəmı votey nibızney əy çiçkəm və çiç nıkəm. az ıştən zıneydəm ki, əy konco xarckəm və konco ambokəm. ehanə Xıdovəndi ım sərvətonış bəmı doəbu, labud çımı elm iyən cəhdış vində və mınış loyığ vində ki, ımonış bəmı doə.

Kərimə-Ğıron bə məğrurə puldorə insonon ın nodırıstə məntıği cəvob doydə və hamyedə: bəqəm əv tarıxış handə nıbe və zıneydənıbe ki, tarıxi dırozi çəysə veyzumand iyən sərvətinə odəmon bıən. çun əvon yoləşəxətişon karde, əmə əvonımon həmonə bın dınyoədə  de çəvon mol-dıvləti bə ico məhv və həlok kardemone.

Çın ayəku umutedəmon:

1-sərvət və mol, ehanə çı insoni elmi iyən təloşi məhsul bıbu, ijən bəbe bə ğəflət iyən məğrurəti dıço nıbu və bəbe əy ilahi ehson bızıni.

2-deştə mol, ğudrət iyən elmi məğrurəti kardey, bə insoni bın dınyoədə həlokəti boyis bəbe.