714-ə hissə-Ğəsəsi surə-83-85 şərifə ayəon

714-ə hissə

تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوّاً فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَاداً وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ (83) 

Axırəti dınyo(fəğət) bo əkəson ğərol doydəmon ki, zəmini dimisə fəsod iyən yoləşəxəti dumo nin və oxoyədə(xoşbəxtəti) bə pərhizkoron məxsuse.

Vəynə bərnomədə bə Ğaruni macəra və bəçəy bə sərxoşəti iyən yoləşəxəti xoto bıə həlokəti işorə kardemone. ın ayəon çın macəraku bə qıləy nəticə omey məğamədə hamyedə: ıştəni bəsə cokəsonsə bəpe qətə kəson iyən yoləşəxəti dumo bıə kəson, bızınon ki, çəvon ğıyoməti ruji bıə vıər vəhışt nibəbe. zira vəhışt çı pokon iyən pərhizkoron vırəy.

Təkəbbır iyən şənbozəti ki, çı dınyopərəstə sərvətmənd iyən ğudrətməndə odəmon xısusiyyətonkuye, həm çəvon ıştəni bə fəsodi tərəf kəşeydə və həmən çəvon sərvət iyən ğudrət bə camiyədə fəsodi pevolo bıey boyis bedə. tarıxədə omə ki, həzrəte Əli(ə) bə milləti hukumət kardə faxti hamyeşe: çoko mı ğudrət iyən ixtidorım çı bəpe bıey vositə ğərolım doəni, sərvət və moli soybon həm bəbe ıştə sərvəti və ğudrəti bə cokəson sultə pəydu kardey vositə ğərol nıdəyn.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bə sərvət iyən ğudrəti malik bıey, coyli çı fəsodi amil ni. bə camiyədə fəsodi boyis bıə çi, bəştə sərvət iyən ğudrəti təkyə kardə holədə sultə dumo bıeye.

2-həyğiyə pərhizkor ə kəse ki, təvazukor bıbu və ıştəni bəsə cokəsonsə bəpe qətey dumo nıbu.

مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِّنْهَا وَمَن جَاء بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئَاتِ إِلَّا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ(84)‏

Hakəs çoki biyəy boəy vey çokə(mıkofot) bəbe və hakəs bədi biyəy, çən norəvoə koon əncom doə kəs, ğərəz çəvon əncom doə çiyon(əndozədə) cəzo doey nibəbe.

Vəynə ayə dəvomədə, ın ayə bə axırətədə bıə cəzo iyən mıkofoti kulliyə ğanuni işorə kardedə və hamyedə: Xıdovənd mıkofot doə faxti, bəştə lutf iyən fəzli nəzə kardeydə. nəinki, bə məxloği əməlon erji. liza çəy mıkofoti ğeymət bəsə milləti kardə koon erjisə bəpeye.

Təbiiye ki, ilahi lutf iyən fəzl de isnoni niyyəti pokəti və ixlosi həm rabitəş heste və yeksan formədə bıə əməlon, bə fərğ doə niyyəton xoto, çəy mıkofot həm fərğ bəkay.

Əmmo yavə koonədə, Xıdovənd bəştə ədoləti əsos rəftor bəkay və iyo cəzo bə həmonə yavə ko təsiri əsos, təyin bəbe.ə təsiron ki,çı insoni mardey bəpeştə çandə sor iyən əsron baği mandedə və bə camiyədə qıno iyən fəsodi tərvici boyis bedə.

Vey əcibə çi ıme ki, ın ayə votedəni ki, Xıdovənd bə bevəcə ko soybon cəzo bədoe, bəlkəm hamyedə: çəvon cəzo həmonə çiye ki,əvon ıştən əvışon əncom doə. yəni çiçışon kardə əv ğıyoməti ruji deçəvon əməlon mıtonosibə formədə zuhur iyən buruz pəydu bəkay. həyğətədə çəvon əməlonin ki, bəçəvon ğıyoməti ruji bıə əzob-əziyyəti boyis bəbe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-hakəs çokə ko bıko, ımqıləy bə xoş omə koye və çəy dınyo iyən axırətədə mıkofotış heste.

2-çokə koə karde kifoyət kardedəni. həmçinin əy bə ğıyoməti solim rosney muhimme. vey mumkine qıno, mınnət noey, ucb və təkəbbır, məğrurəti və ya riya boyis bəbe ki, insoni çokə ko çı miyoniku bışo və bə ğıyoməti səhnə nırəso.

3-Xıdovənd çokə mıkofoton bəştə fəzli əsos doydə. əmmo de yavə ko soybon cəzo koyədə bəştə ədoləti əsos rəftor kardedə.

إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ قُل رَّبِّي أَعْلَمُ مَن جَاء بِالْهُدَى وَمَنْ هُوَ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ (85) 

Həyğətən, Ğıroni bətı vocib kardəkəs, hukmən tıni bə və`dəqo(bəştı moəku bıə vırə) obəqordıne. vuji: çımı pərvərdıqor vey aqahe ki, kon şəxs hidoyətış vardə iyən kom kəs oşkoə zəlolətədəy.

In ayə və peşonə ayəon ki, çı Ğəsəsi mıborəkə surə oxonə ayəonin, bə islomi peyğombəri(s) xitob kardedə ki, bəbe de ilahi fərmoni çı Məkkəku bə Mədinə səmt hicrətkəy bışo. Məkkə mışrikon ki, ziyodə sərvət iyən mol-dıvlətışon hestebe, icozə doydə nıbin ki, ikəs bə peyğombər(s)-i imon biyəy və hakəs ki, imon vardedəbe, bə həmonə odəmon veyə işkəncəon doydəbin. jıqo ki, həmonə kamə dastə bıə mısılmınon se sor ixtisodi iyən iştimayi mıhosirədə mandin və boəvon vey yavə şərayitışon bə vucud varde. əmmo çoko ki, ıştə koyku məyus bin, bə ğərol omin ki, peyğombər(s)-I bə ğətl bırosnon. iyo be ki, Xıdovəndi əmrışdoe ki, ə həzrət Məkkə şəhri bə Yəsribi tərəf tərkəy.

Pəyğombər(s) itərəfo dılış hestebe Məkkədə bımando. zira həm çəy moəku bıə vırə be və həmən Xıdo kə əyo ğərolış qətə be. co tərəfiku bəbe çəy din pevolo bıənin be, əve əv Məkkə şəhri tərk kardənin be. Kərimə-Ğıron bın ayədə bə peyğombər(s)-i xitob kardə holədə hamyedə: Ğıroni bətı nozil kardə iyən ım hicrəti bəştı qıy noə Xıdo, bətı və`də doydə ki, tıni bəştı həmonəbın moəku bıə vırə obəqordıne. əv həm qıləy movğıyyətədə ki, çı mışrikon əvəzi tı iyən muminon çı ğudrət iyən hukuməti soyb bəbiyon.

Ayə dəvomədə bə pəyğombər(s)-i xitob kardə holədə hamyedə: bəştı risoləti inkor kardə iyən ıştə bın koyədə isror kardə kəson vuji: harçənd şımə çımı peyğombərəti təkzib kardedon, əmmo Xıdovənde-Aləm vey çok zınedə ki,kon şəxs çəy tərəfiku bo milləti hidoyətiro omə və çı hidoyət iyən ruşin kardey moyəyvə kon şəxs bə zəloləti dıço bıə və bo ilahi hidoyəti ğəbul kardey hozzı ni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Ğıroni nozil beıy iyən çəy ayəon bə camaati rosney, bə kofiron mıxolifət iyən oxoyədə bə çı peyğoombəri(s) Mədinəku hicrət kardey boyis bedə. əmmo Ğıroni vığandə Xıdo, bəştə pəyğombəri və`də doydə ki, əy deştə irodə ijən sənibəton de hurmət və ehtiromi bə Məkkə obəqordıne.(çokoki, jəqo həm be).

2-fərizə iyən vacibaton bə vırə rosne, fəğət rujə iyən nımoji əncom doe ni. bəlkəm, Kırimə-Ğıroni tilovət iyən əy təblığ və milləti bəçəy tərəf dəvət kardey həm vacibatonku bə hisob omedə.