715-ə hissə-Ğəsəsi surə-86-88 şərifə ayəon

715-ə hissə

وَمَا كُنتَ تَرْجُو أَن يُلْقَى إِلَيْكَ الْكِتَابُ إِلَّا رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ ظَهِيرًا لِّلْكَافِرِينَ(86)

(Ha pəyğombər ha!)Və tıumu nıbe ki,(ın osminiyə) kitob bətı ilğa bıbu(və ım nozil bıey) ıştı pərvərdıqori tərəfiku sovə rəhməti co çi nıbe. çən, hiçfaxti bo kofiron peşt məbi.

Vəynə ayədə Xıdovənde-Aləm bəştə peyğombəri(s) və`dəş doe ki, bə Mədinə şəhri hicrəti bədiqə, əy ijən bə Məkkə şəhri obəqordıne və əy bəsə kofironsə səbarz bəkay. əmmo çın ayə məzmun ıme ki, çoko ki,tı umu nıbe de ğudrət iyən izzəti bə Məkkə oqardoş, əmmo Xıdovəndi jıqo qıləy irodəş karde və əvış həyğət və muhəğğəğ kardeşe. həmçinin ıştı umu nıbe ki, bə risoləti məğam vıjniye bıbu və bətı osmoniyə kitob nozil bıbu. əmmo Xıdovənd bəştə hikməti əsos, tınış bəştə məxsusə rəhməti şomil kardeşe və tınış bə pəyğombərəti məğamış rosneşe. ısət ki, jıqoe, çən, tı hiçfaxti bə mışrik iyən kofiron bemənoə tələbon təslim məbi ki, ım inov bəvon koməq bə hisob omeydə. bəlkəm, de ğətiyyəti çəvonku bə diyəro bımand və ımi bə milləti həmçinin elankə.

Çın surə navnə ayəonədə ki, həzrəte Mosə(ə) bo otəşi bə dast vardey iyən ıştəni iyən ıştə xıyzoni qam kardey xoto bə Turi bandı-ku şe,əmmo əyo əv bə pəyğombərəti məğami vıjniye be. islomipeyğombəri(s) barədə həm tarıxiyə rəvoyətonədə omə ki, ə həzrət bo ibodət iyən Xıdo bandəçəti kardeyo çı Nuri bandi kəno bə Hira mağarə şe və əyo Cəbrəyil(ə) bəy nozil be və bə həzrəti ilahi risoləti mıjdəvoniş doe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-çı kofiron bəhonəonku qıləyni ımbe ki, boçi vəhy bəmə nozil bedəni? Ğıron hamyedə: peyğombəron poktinətin iyən pokzotə insonon bıən ki, deştə rufi pokəti jimon kardedəbin və Xıdoku jıqo qıləy intizorışon nıbe. ısət çı bımando kofiron jıqo fikədə bıbon.

2-peyğombəron məktəbədə, kofir iyən zolımon zumand kardə har qıləy əməl, ğədəğəne.

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آيَاتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنزِلَتْ إِلَيْكَ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ(87)

Və ilahi ayəon bəştı tərəf nozil bıey bədiqə(çı kofiron təhdidon) tıni(çəy təblIğiku) nıoqəto. və(həmçinin co kəson) bəştə pərvərdıqori tərəf dəvətkə və hiçfaxti çı mışrikonku məbi.

Im çı Kərimə-Ğıroni misdoğ iyən dəlilonku qıləyniye ki, hamyedə: bo kofiron peşt məbi. zira ilahi ayəon təblıği tərk kardey iyən milləti bə tohidi tərəf dəvəti koyədə səhlənkorəti boyis bedə ki, kofiron ıştə kufr iyən şırkədə zumand bıbon.tarıxədə omə ki, hafaxti peyğombər(s) Ğıroni ayəon bo milləti handeyədə və əvoni bə ilahi ayəon quş doey dəvət kardeyədə, çə həzrəti ələyhdoron iyən mışrikon bəy ya şayirya kahin yaan ki, xorafiyə sıxan votəkəsi ittihomi jedəbin. ın ayə hamyedə: ha pəyğombər ha! bə islomi deşmınon iftiro iyən təhğıron xoto, ıştə dini təblıği ko və vəzifədə bə səhlənkorəti ro mədə ki, ehanə jıqo bıkoyş, tı həm çı mışrikonku bəbeyş və Xıdovəndi palu ıştı de mışrikon hiç qıləy tafut iyən farğı nibəbe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-dini deşmınon hətta bo ilahi peyğombəron, plan iyən proqrammə hozzı kardedəbin və bo ıştə kufr iyən şırki pevolo kardeyro, ıştə dasto omə çiyon əncom doydən. bəbe boştə dini oqətero cəhdkəmon və cokəson bə islomi dini dəvəti koyədə sıstəti məkəmon.

2-ilahi peyğombəron Xıdovəndi tərbiyə jiyədə yol bıən və Xıdovənd deştə əmr iyən nəhyi, bəvon təzəkkur iyən pand doydə ta ilahi risoləti bə dast biyəyn.

3-peyğombəron camaati bə Xıdo tərəf dəvət kardedəbin, nəinki, bəştə tərəf və de kufr iyın şırki mıborizə, çəvon jimoni bərnoməon sərlovhə be.

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ(88)

Və de Xıdo(Allah) hiçfaxti bə ico co qıləy məbud vanq məkə ki, ğərəz əv co məbud ni. ğərəz çəy zoti həmmə çi məhv bıənine. hukm(hakimiyyət) fəğət bəy məxsuse. və həmməy bəçəy tərəf oqordıney bəbiyon.

Vəynə ayəonədə Xıdovənde-Mənnan ıştə pəyğombəri(s) milləti bə Xıdopərəstəti dəvəti iyən həxə ilahi ayəon bəvon rosney koyədə çı harcurnə sıstətiku nəhy kardedəbe. ın ayə çə bəhsi dəvomədə hamyedə: hiç qıləy mıvəhhid iyən Xıdopərəstə inson Xıdopərəstəti koyədə hiçki bo Xıdo şərik ğərol doydəni. zira zınedə ki, sovə Xıdo qırd çi fani və məhv bıənine və fəğət Xıdo bəmande və har ko bəbe bo Xıdo xolisonə əncom doey bıbu. çımisə əlovə hestemoni aləmi mıtləğə hakimiyyət fəğət çəy dastədəy  və ğərəz əv cokəson pərəstış kardey hiç qıləy mənoş ni.

Bın ayədə aləmi qırd məxloğat, fani zıney bıə. bəçəy xoto ki, di iyən rə həmmə çı miyoniku bəşeyn və həlok bəbeyn. ısət həm əvon movcudin, çəvon ıştən vucud həm çəvon ıştəniku ni və əgər iləzə ilahi feyz və rəhmət çəvonku ğət iyən bırniye bıbu, əvon məhv bəbeyn.

Navnə ayə dəvomədə ki, bə şırki işorə be, ın ayə şırki jıləvoni məno kardedə: sovə Xıdo co qıləy məbudi vanq kardey, bə vəhabiyon əks ki, bə peyğombəron iyən ilahi ovliyaon təvəssul kardey şırk zıneydən, əmmo bəvon təvəssul kardey şırk ni. zira hiçkəs peyğombər(s) ya Əli(ə)-i və ya co ilahi pokə ovliyaon Xıdo mığobilədə  qıləy mıstəğilə ğudrəti unvanədə vanq jedənin. bəlkəm, əvoni tohidpərəstəti royədə cihod kardə və ıştə coni fədo kardə yolə insonon unvanədə bəvon xitob kardedən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-həyğiyə mıvəhhid iyən yektapərəst, çı məbudon əsirətiku ozode və ıştəni çı zəmini iyən çəy qırd sakini hukmdor zınə tağutə ğudrəton mığobilədə, mandən və mığovimət kardedən.

2-dınyo iyən bəvədə bıə çiyon, faniye və çəy mığobilədə Xıdo iyən çəy ranqədə bıə çiyon əbədiye.

3-marde,məhv iyən həlok bıey ni,bəlkəm bə hestemoni məbdə oqardey mənoədəy.