725-ə hissə-Ənkəbuti surə-46-49 şərifə ayəon

725-ə hissə

وَلَا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْكِتَابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَقُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنزِلَ إِلَيْنَا وَأُنزِلَ إِلَيْكُمْ وَإِلَهُنَا وَإِلَهُكُمْ وَاحِدٌ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ (46) 

Və de əhle-kitobi ğərəz de veyçokə şivə hesı-pes məkənən illa de çəvon sıtəmkoron. və(bəvon) vuji: əmə(Xıdo tərəfiku) bəmə iyən bəşmə nozil bıə çiyon imon hestemone. və çəmə iyən şımə Xıdo iqləyniye. və əmə bəy təslimimon.

Vəynə ayəonədə de Xıdo inkor kardə mışrik iyən kofiron bəhs kardey şivəku bəhs be. əmmo ın ayə de bənə yəhudi iyən xristiyanon bıə əhle-kitobi bəhsi ın metodi bəyon kardedə. sıftədə qıləy kulliyə ğanuni unvanədə hamyedə: de əhle-kitobi mıbohisə faxti bəvon ehtırom bınənən və də əvon sıxan kardeyədə de ədəb-ərkoni iyən dustə formədə qəp bıjənən. şımə de məntığ iyən istidloli votemonkənən və ıştəni bəpe məqətənən ta bıdə şımə sıxanon bəvon nufuzkəy və dumo həx iyən həyğəti bıə kəson de şımə sıxanon vositə bə islomi tərəf cəzb bıbon.

Həlbəttə, təbiiye bə ədəb iyən ehtıromi rioyət  nıkardə kəson, çın ğaydəku mustəsnan və bəbe şımə ım de ehtıromi bıə rəftoron bəşımə çə təkəbbır iyən yoləşəxə fərdon palu bə zılləto-xari boyis nıbu.

Ayəon dəvomədə bə islomi de osmoniyə dinon miyono bıə mıştərəkə çiyon dığğət kardey lozım zınedə və hamyedə: şımə çı ixtilofinə məsələonku bino kardey əvəzi, səy bıkənən de osmoniyə dinon tərəfdoron bıə bə vəhdət iyən mıştərəkə çiyon təkidkənən ki, əv həm bə Xıdo iyən osmoniyə kitobon imoniku iborəte. çəvonku tələbkənən şımə həmmə ivrədə Xıdo iyən çəy əmronmığobilədə təslim bıbənən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-de ğeyri-mısılmınon diyaloqədə, bəbe çı ihonət, istehzo iyən nosozə kəliməonku pərhizkəmon. ın votemonon bəbe bə məntığ iyən istidloli əsos iyən de islohi niyyəti bıbu. bədihiye ım bəbe de mısılmoni həm dini həm jıqo bəbe.

2-çı osmoniyə dinon miyono səhihə diyaloq və bəhs, əv həm mıştərəkə sahəonədə, çı dini islomi sıfarış kardə bəhsonkue.

3-bə Xıdo iyən bəçəy pəyğombəron imon vardey kafi ni. bəlkəm, bəçəvon əmron pemandey həm lozıme.

‏ وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ فَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمِنْ هَؤُلَاء مَن يُؤْمِنُ بِهِ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا الْكَافِرُونَ (47) 

Və jələvoni kitobımon bətı nozil kardemone. çən, bəvon osmoniyə kitobımon doə kəson(kali qılə) bəy(bə Ğıroni) imon vardedən. və çın(mışrikonku) bəzi qılə bəy imon vardedən və sovə kofiron hiçki çəmə ayəon inkor kardedəni.

Çoko ki, Xıdovənde-Aləm Mosə(ə) iyən İsa(ə)-i Tovrat iyən İnciliş nozil karde, bə islomi əzizə peyğombəri həm Kərimə-Ğıronış enovneşe və çı qırd peyğombəron məbdə Xıdovəndi kəlome. çən, çəvon miyono hiç qıləy ziddiyət movcud ni. çoko ki, mısılmınon bə navkonə peyğombəron kitobon imonışon heste, intizor hestebe ki, co osmoniyə dinon tərəfdoron həm bə Ğıroni imonışon bıbu və bəy ehtırom bınəyn. zira çəy kulliyə maarif  əsl iyən prinsip cəhəto, de navnə peyğombəron kitobi i və həmahənge.

Ayəon dəvomədə hamyedə: nəinki, fəğət əhle-kitob, bəlkəm mışrik iyən bıtpərəstonku həm har qıləyni həyğəti dumo bıbon,bə Ğıroni imon bəvarden və bə islomi tərəf cəzb bəbeyn. fəğət indokorə kofiron ki, həxı sərəseydəbin, əmmo de mıxtəlifə dəlilon boəy ğəbul kardey hozzı bedənıbin və əy inkor kardedəbin. həlbəttə, bın surətədə bə Kərimə-Ğıroni həx bıey hiç qıləy zərəl varid beydəni.  dırıst bənə qıləy şəxsi ki, ıştə otaği pencə vədə qıləy sırafə pardəş kəşə və icozə doydəni ki, həşi nur bəçəy otaği dətıvo. əv de ın ko çı həşi əzəmətiku bə kam kardedəni, bəlkəm ıştəni çı həşi vavriski doə nuriku məhrum kardedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Kərimə-Ğıron bə navkonə peyğombəron kitobi ehtırom noə holədə, ijən əvoni bə dini islomi tərəf dəvət kardedə.

2-əkəs bə Xıdo təslime ki, bə qıləy məxsusə din iyən ayini təəssıbış ni və de peşonə peyğombəri omey, bəy iyən bəçəy kitobi imon vardedə, nəinki, bə vəynə peyğombəri vardə din iyən ayini təəssıbış bıbu.

‏ وَمَا كُنتَ تَتْلُو مِن قَبْلِهِ مِن كِتَابٍ وَلَا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذاً لَّارْتَابَ الْمُبْطِلُونَ (48) 

Və tı çın(Ğıroni) bənav hiç qıləy kitob handedənıbiş və deştə dasti hiç qıləy çi nıvıştedənıbiş, bın surətədə ıştı(sıxanon) botıl bıey dumo bıəkəson bə şəkki dıço əbin.

بَلْ هُوَ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا الظَّالِمُونَ (49) 

Bəlkəm, (ə)Ğıron ruşinə ayəonin ki, bəvon mərıfət doə bıə kəson sinəonədə vırəş heste və fəğət sıtəmkoron çəmə ayəon inkor kardedən.

Kərimə-Ğıroni de co osmoniyə kitobi ayəon bıə həmanhənqətisə əlovə, ın ayə(48-ə ayə) bə Ğıroni həx bıey co nışonəonku qıləyni işorə kardedə və hamyedə: islomi peytğombər çı Kərimə-Ğıroni nozil bıey bənav nə çı qıləy mellim iyən ustadi palu şıəbe, nə bə qıləy məktəbxonə şıəbe və nə qıləy kitob ya mətnış deştə dasti nıvıştəşbe. bəçəyro ki, nobəno bıbu çəy dəvəti botıli dumo bıə kəson bə şəkko-tərdidi dıço bıbon və bıvoton: Ğıron çı vəynə kitobon mutoliyəy və əv ıştə risoləti iddoədə du voteydə.

Çun qıləy şəxs ki, hiç qıləy mellim iyən ostadış vindəni və jıqo qıləy barzə maarifi nışon doydə ki, bə zəmonədə ərəbon miyono jıqo qıləy çi movcud nıbe. həmçinin ziyodə vırəonədə həm qıləy maarifış bəyon kardə ki, de ə zəmonədə rayic bıə fərhənqi zidd be və ım ıştən çı Kərimə-Ğıroni ecazi isbot kardə qıləy dəlile.

Liza ayə dəvomədə hamyedə: çın kitobi həx bıey nışonəon çəy ıştən dılədə noey bıə və əhle-elm iyən mərıfəti əhl əy dərəseydən və fəğət bəştə sıtəm kardə kəson əy inkor kardedən.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-qahi faxti de Xlıdovəndi irodə, qıləy şəxs ki, dərsış handəni, çı bəşəriyyəti mədəniyyəti əvəz kardedə və vey mumkine qıləy dini fərhənqış nıbə ali-səvodinə odəm bə bəşəri camiyə inhirofi boyis bedə.

2-bəbe de huşyarəti çı deşmınon harcurnə de bəhonəon bıə suyi-sitifodəon vəy qətey bıbu.

3-həyğiyə elm iyən mərıfəti soybon, Kərimə-Ğıroni həx bıey deştə təmom vucudi dərk kardedən.