727-ə hissə-Ənkəbuti surə-56-61 şərifə ayəon

727-ə hissə

يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي وَاسِعَةٌ فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ (56) 

Ha çımı imoninə bandəon ha! həyğətən, çımı zəmini(dim) hevuje. çən, fəğət mıni pərəstışkənən.

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنَا تُرْجَعُونَ (57) 

Har qıləy nəfs(con) marqi bəçaşte. peşo bəçəmə tərəf oqordıney bəbiyon.

Islomi cəlbəkə dəsturul-əməlonku qıləyni, boştə imoni hifz kardeyro hicrət kardeye. islomi bə əməl omə sıftənə soronədə mısılmınon çı mışrikon zumandə təzyiği jiyədə bin və əvon ıştə diniyə vəzifəon çok-çoki əncom doey zıneydə nıbin. liza islomi peyğombər(s) iyən həyğiyə mısılmınon çı Məkkəku bə Mədinə şəhr hicrətışon karde və bə şəhrədə mıstəğər bin.

In ayəon qıləy kulliyə ğanuni unvanədə hamyedə: bə şəhro-vətəni dıl dəvastey, bəşmə imoni ozavziye iyən inkişofi və Xıdo pərəsətış kardey bəbe mane nıbu. şımə qımon məkənən ki, həmişə bın dınyoədə əbədi jimon bəkayon. binobərin bəbe şımə dınyo jimonədə bıə hədəf, fəğət mol-dıvlət cəm kardey iyən ıştə movğıyyəti hifz kardey dumo nıbu. Ehanə şımə bımi dığğətkoyn ki, axırəti dınyo qıləy əbədiyə məkone, hiçfaxti bəştə şəhro-diyori çı həddo-əndoəzəku ziyod dıl dəməvastənən iyən çəy əsir məbənən.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ıştə məskəni vırə vıjniyədə, bəştə din-imoni hifz kardey movğıyyəti çok nəzəkəmon.

2-bo dini hifz kardeyro hicrət kardey, çı imoni əhli vəzifəonkue.

3-bəştə şəjhro-diyori ziyodə əloğə bıeyro, bə inhirofi dıço bıə kəson, ğıyoməti ruji çəvon uzrxahəti ğəbul nibəbe.

4-mardey fərze(hətmiye) və çəyku vitey nibəbe. çən, lozıme ıştə jimoni mıhosibədə, boştə mardey bədiqə bıə jimoni qıləy proqrammə hozzıkəmon.

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُم مِّنَ الْجَنَّةِ غُرَفاً تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ (58) 

Və imonış vardə iyən ləyoğətinə(çokə) ko əncom doə kəson hukmən bəvon vəhışti ğurfə(otağonədə) com(ğədəh) bədomon ki, çəvon lınqi jiku ruon cariye. əvon hejo əyo bəmanden. çı çokə ko soybon mıkofot çanədə ğəşənqe.

الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ (59) 

(Salehə muminon ə)Kəsonin ki,(muşkilatonədə) səbr kardedən iyən bəştə pərvərdıqori təvəkkul kardedən.  

Bın ayəonədə, Xıdovənde-Aləm boştə dini hifz kardeyro bə məşəğğəti dıço bıə iyən bımi tov vardə iyən lozım bıə surətədə ıştə vətəniku kuç kardə kəson və`dəş doə ki, axırətədə vey çokə kə-bəon çəvon jimon və məskəni vırə bəkay iyən çı vəhışti behisobə neməton bəvon əto bəkay. ın ayəon bə imoni əhli se qılə muhimmə xısusiyyəton işorə kardedə ki, əvoni  bə ilahi rəhməti vəhışti bərosne. ımon iborətin çı əməl, səbr iyən təvəkkul kardey.

Imi həm zikr kardey lozıme ki, salehə əməl nıbə holədə çı imoni hiç qıləy erjış ni. əməl həm səbr nıkardə iyən tov nıvardə surətədə bə hiç qıləy nəticə nibərəse. səbr həm de bə Xıdo təvəkkul kardə holədə dayimi iyən dəvomış bəbe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-bə vəhışt iyən bəçəy neməton rəsey ro, imon iyən əməle-salehətiye.

2-imoni əhli dınyoədə boştə dini hifz kardeyro ıştə dasto doə çiyon xoto, Xıdovənd ğıyoməti ruji çəvon əvəzi bebəşe və çəysə çoki bəvon inoyət bəkay.

3-səbr iyən istiğomət, çı jimoni mıxtəlifə mərhələonədə bəsə muşkilatonsə ğalib omey iyən bə səbarzəti rəsey rəmze.bədihiye ki, imoni əhl ki, hejo çı deşmınon təhğır iyən əzob-əziyyəton mə`rəzədəy, bəbe çı cokəsonsə vey oğo iyən aqah bıbon.

وَكَأَيِّن مِن دَابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُهَا وَإِيَّاكُمْ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (60) 

Və çanədə coninə məxloğ ıştə ruzi təmin kardey zıneydəni. Xıdoyki, bəy iyən bəşmə ruzi doydə. və əv əməs, əzıne.

Vəynə ayəon dəvomədə ki, boştə imoni hifz kardey  xoto hicrət kardey lozım bıey barədə be, ın ayə hamyedə: bə ıştə kufrə sərzəminiku hicrət kardey xoto, bəştə ko və məşğuliyyəti çı dasto doey iyən ıştə jimoni maaşi təmin kardey koyədə de problemi dim bə dim omey xoto, mətarsənən. ehanə hicrət kardey lozım bıbu, hicrət bıkənən iyən bıznən ki, Xıdovənde-Aləm ruzi rosnəkəse. həmonə Xıdo ki, bə osmonon iyən zəminədə bıə mıxtəlifə coninə məxloği ruzi doydə, şıməni həm çı yodo benıbəkay. hətta ıştə xorək və hardemoni bəştə lonə bardey iyən əy enzı kardey nızınə və məcburin bərujnə ıştə lonəku bə bi beşə heyvonon həm, təyliyə dast bə dumo oqordıneydəni və Xıdovənd qırd çəvon ruzi təmin kardeydə. inson ki, çı heyvonisə bəpeye və kardey bəzıne deştə cəhdo-təloşi ıştə həlolə ruzi bə dast biyəy.

Ehanə bə hicrət iyən vətənikui bə diyəro mandey xoto, inson ıştə ko iyən məşğuliyyəti çı dasto bıdo, çı hicrəti bədiqə çəy əvəzi beşey bəzıne. əmmo əgər inson qırd ıştə jimoni de şırk iyən kufri dəvordıno və ya bə zılm, sıtəm iyən tağuti təslim bıbu, çımi əvəzi bekardey mumkin ni. zira şırk, kufr iyən zılm insoni çı insoniyyəti dayirəku xaric kardedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Xıdo royədə bıə muhaciron, bəbe ıştə jimoni məyişət və rızğo-ruziku norohət nıbon və bəbe bəştə ruzi çı dasto doey tarsi xoto, Xıdo royədə hicrət kardey ko tərk nıkəyn.

2-muminə inson hejo bə Xıdo təvəkkul kardedə və bəştə ruzi ğət bıey tarsi xoto, ıştə vəzifəon əncom doeyədə səhlənkorəti kardedəni.

3-Xıdovənd ki, hestemoni aləmi Xalığe, çı qırd məxloğat ijən insoni ruzi təmin kardeyış təzminatış doəşe.

وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ (61) 

Və əgər çəvonku(mışrikonku) dəparsoş: osmonon iyən zəmin kon kəsi ofəyəşe və həşi iyən ovşumış təsxir(əhotəş) kardə. hukmən bəvoteyn: Xıdo. çən,(həxə royku) bə kon vırə mınhərif beydən?.

Məkkədə jimon kardə iyən bıton pərəstış kardə mışrikon, Xıdovənde-Xalıği xəlğəkə unvanədə ğəbul kardedəbin. əmmo çəvon dınyo koon tədbiri, de həşi, ovşum iyən astovəon və ya de bıton dasti idorə bıey zıneydəbin. əvon Xıdovəndi fəğət xalıği unvanədə  zıneydəbin. əmmo bəçəy rububiyyət və perosney ğayil nıbin. jıqo ki, əvon bın bovədə bin ki, çəvon tale iyən çəvon rızğo-ruzi çı Xıdo dastədə ni və Xıdovənde-Aləmi bın koyədə hiç qıləy rolış ni.

Vey əcib ıme ki, ımruj həm çı məxloği veyni, Xıdovəndi Xalıği unvanədə ğəbul kardedən, əmmo çəy rububiyyət iyən ğanun noey ğəbul kardedənin və bəçəy vığandə ğanunon əməl kardedənin. ım dastə insonon etığodışon heste ki, bəşər ıştə jimonədə bə Xıdo ehtiyocış ni və həxış heste çoko piyedəşe, jəqo həm əməlkəy.

Çın ayəku umutedəmon:

1-de cokəson etığodiyə bəhsonədə çe mıştərəkə cəhətonku binokəmon və peşo əy dəvom bıdəmon. çı Məkkə mışrikon de mısılmınon mıştərəkə noxtə, bə Xıdovəndi Xalığ bıey bıə bovə be.

2-həxıku mınhərif bıey, həmməkəsi təhdid kardə qıləy ziyon iyən zərəle. inson ıştə  jimonədəXıdovəndi xalığiyyət de çəy rububiyyəti bə ico ğəbul nıkardey, inov həxıku inhirof bıeye.