732-ə hissə-Rumi surə-14-19 şərifə ayəon

732-ə hissə

وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ (14) ‏

Və qıləy ruj ğıyomət bərpo bəbe. bə ruji(millət) iyəndeyku co bəbe.

فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ (15)

Çən, imonış vardə iyən çokə ko əncom doə kəson. çən, əvon(çı vəhışti) boğonədə şoyvonəti bəkayn.

وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَلِقَاء الْآخِرَةِ فَأُوْلَئِكَ فِي الْعَذَابِ مُحْضَرُونَ (16) 

Və əmmo kufr kardə kəson vəçəmə ayəon iyən axırəti ruji təkzib kardə kəson. çən, əvon(bo həxsobiro) ehzor(vanq) kardey bəbeyn.

In ayəon ğıyoməti ruji çı dınyo məxloği bə dı hissə təğsım kardedə. i dastə ki, imoni əhl iyən əməle-salehin və co qıləyni ki, çəvon koon bino bə kufr iyən inkori əsose. insonon dınyoədə co-co və dastə-dastə kardeybedən. bənə sinn, səvod, cins, irğ, zıvon, mol iyən movğıyyəti bıə çiyon ğıyoməti ruji hiç qıləy təsirışon ni. insonon tale co kardə çi, fəğət çəvon imon iyən kufre ki, dumo ıştə çok iyən bədə koon vardedə.

Insoni dığğəti cəlbəkə çi ıme ki, bə vəhışti varid bıeyro, fəğət imon kifoyət kardedəni və çok iyən ləyoğətinə koon əncom doey həm lozıme. əmmo bə cəhəndımi daxil bıeyro, kufr yali həm vəs kardedə. zira kufr insonibəştə və Xıdovəndi çəy ixtiyorədə ğərolış doə bəştə vucudi sərmoyə kardə vey dıjdə zılme.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ğıyoməti ruj çokə insonon çı qınokoronku və pokon çı yavə və nopokonku co bəbeyn.

2-çə çokə ko erjış heste ki, de ilahi niyyət və hədəfi bıbu iyən çı Xıdo imoniku nəşətış peqətə.

3-ilahi ayəon və ğıyoməti təkzib kardey, çı insoni kufr iyən inodi ruhiyyəku  sərçeşmə peqəteydə.

4-axırəti ruji insoni tale, çəy bın dınyo jimonədə kardə əməlon girovədəy.

فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ (17) 

Çən, bə ğurub varid beyədə iyən sıbi faxti, Xıdo təğdıskənən.

وَلَهُ الْحَمْدُ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَعَشِيّاً وَحِينَ تُظْهِرُونَ (18) 

Və osmonon iyən zəminədə və şəvi faxti və zohri faxti həmdo-sıtoyiş bəy məxsuse.

Kali mıfəssır iyən təfsirəvonon bın bovədən ki, ın ayəon bə bəşəv-bəruj bıə vocibə nımojon faxton işorə kardedə və hamyedə: sıbho-şam və zohr iyən əsrədə Xıdo zikrkənən iyən deçəy həmd və təsbihi məşğul bıbənən. boçi ki, qırd hestemoni aləm bəçəy pokəti və əzəməti şoydəti kardedə və ımon çəy oxoş nıbə elm iyən ğudrəti nışonəy. bəle, bo şırkiku bə diyəro mandeyro, bəbe həmmə holədə bə Xıdo təsbih bıvotəmon və deştə ğəlb iyən zıvoni əy bəbe çı har qıləy ayb iyən noxsaniku pok və mınəzzəh bızınəmon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Xıdovəndi həmdo-təsbih kardey, qırd zəmon iyən məkonədə(osmon iyən zəminədə) qıləy erje. de ın holi Xıdo zikr kardeyro, kali zəmonon vey mınosibə faxtin.

2-Xıdovəndi təsbih kardey iyən əy çı harcurnə ayb, noxsan və nopokətiyonku pok zıney, bəy şukr iyən boəy sıtoyişi zəminə hozzı kardedə. liza çəy təsbih bəsə çəy həmdo-sıtoyişisə bənav və mığəddəme.

يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَيُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَكَذَلِكَ تُخْرَجُونَ (19) 

Bəyjiro çı mardəku və(həmçinin) mardə çı bəyjiku bəbi bekardedə. və zəmini çəy mardey bədiqə bəyji kardedə və şımə həm(ğıyoməti ruji) jələvoni bəbi bekardey bəbiyon.

Miadi inkor kardə kəson şək-şubhəon cəvobədə, ın ayəon bə bın dınyoədə bımyon bəyji bıey nımunəon işorə kardedə və hamyedə: şımə çokonə ğıyoməti ruji çı mardə kəson bəyji bıey inkor kardedon, qıləy holədə ki, Xıdovənde-Xalığ dayima məxloğati bəyji kardə iyən kıştə holədəy. zımıstoni faxti doon iyən rəsəyon kışteydə və əvəsori faxti ijən sənibəton əvoni bəyji kardedə və ım ko ha sor tikror bedə və şımə hejo ımoni deştə çəşon vindedon. çımisə əlovə ha sor çı beconə tuli dıləku nov-bənovə beməyon iyən kulon ıştə sə rost kardedən və jimoni bə nımoyiş noydən. çımi mığobilədə coninə məxloğatiku ziyodə dastə, becon bedən və bə tuli təbdil bedən.

Çəmə ğəbul kardə ov iyən xorək, coninə məxloğ nin.əmmo çoko əvon çəmə bədəmi i hissə bedən, bəvədə əvon bə coninə huceyrəon təbdil bedən. təbyəti soxtemonədə həm dayima jimon çı marqi dıləku və marq çı jimoni bətniku bə bi beşedə. ım bo Xıdo ğıyoməti ruji bımyon bəyi kardey ğudrəti vey çokə dəlile.

Həlbəttə, ın ayə mənəvi cəhəto həm təfsir kardə bıə. çoko ki,kali rəvoyətonədə muminiçı kofiriku və kofiri çı muminku təvəllud pəydu karde və ya alimi çı coyiliku və coyili çı alimiku bə əməl omey, çı bəyji çı mardeyku və mardey çı bəyjiku bə əməl omey nımunəonku bə hisob omeydə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ehanə inson qıləy insofin iyən ağılmand bıbu, həni çəy  bə ğıyoməti ruji bıə etığodi hiç qıləy şəkkış nibəbe. zira Xıdovənde-Aləm bın dınyoədə movcudaton kıştey iyən bəyji kardeykoyədə ıştə ğudrəti bə nımoyiş noydə.

2-çın aləmi soxtemonədə məxloğatiçı mardey iyən bəyji bıey miyono bıə qardış mışohidə bedə və ım ko tosə ğıyoməti dəvom pəydu bəkay.