739-ə hissə-Rumi surə-43-46 şərifə ayəon

739-ə hissə

فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ الْقَيِّمِ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ (43) 

Çən, bə ğoymə dini imon biyə. qıləy rujirəsey bənav ki, bo əy çı Xıdo(ğəhriku) oqordıney mumkin ni. həmonə ruj millət iyəndeyku co bəbeyn.

Dini islomi xısusiyyətonku qıləyni ıme ki, əv de bəşəri ağl iyən fırtəti həmanhənqe. liza bın ayədə islom qıləy dini unavnədə elan bıə ki, həm bə ğoym iyən mohkəmə prinsipi əsos bina bıə və həmən çı bəşəri fərdi iyən iştimayi məsləhəton həmmə ehtivo kardedə. həlbəttə, çı dini təsir iyən bərəkət bə surətədə bə islomi camiyə holi şomil bəbe ki, deştə qırd vucudi bəçəy tərəf dim bıqəton və ıştə jimoni qırd sahəonədə bəy əməlkoyn. nəinki, deştə meyl iyən dıli piye çı dini i hissə ğəbulkəyn və co qıləyni ne. əgər inson bızıno ki, çəy dınyoədə bıə fırsət kame və çəy fik kardeysə vey rə bə oxo rəseydə, səy kardedə çın fırsətiku çokə bəhrə bobəy ta kam bə giriftorəti dıço bıbu.

Ğıyoməti ruji xısisiyyətonku qıləyni ıme ki, millət bə ruji dastə-dastə bəbeyn və muminon roy çı kofiron royku co bəbe və har qıləy qrup bə iqlə roy tərəf hərəkət bəkan.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bə dini iyən bəçəy təlimon dığğət kardey, bəbe ciddi iyən hevujə surətədə bıbu, nəinki, səthi iyən fəsli formədə.

2-cəmiyyəti əxloği iyən iştimayi zərəlonku peroxney səbəb bıə, de qırd vucudi bə dini təlinon tərəf dim qəteye.

مَن كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَمَنْ عَمِلَ صَالِحاً فَلِأَنفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ (44) 

Hakəs kufrko, çəy kufr bəçəy ziyoniye və salehə ko əncom doə kəson(çokə ağıbət) boştə hozzışon kardə.

لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِن فَضْلِهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ (45) 

Ta(Xıdovənd) imon vardə iyən loyığə koon əncom doə kəson, ıştə fəzliku mıkofot bıdo. (və kofiron məhrumko, zira)əv, kofironış piyedəni.

Vəynə ayədə hamyeşe: ğıyoməti ruji millət həmmə pərokəndə və volo-volo bəbeyn və çı muminon de kofiron səf co bəbe. ın ayə hamyedə: ım cəzo iyən mıkofaton çı insonon bın dınyoədə kardə koon nəticəy. cəzo bə insonon ziyon rosneydə və əvoni çı cəhəndımi əhl kardedə və imon iyən loyığinə əməl bə insoni vəhıştədə oroməti və asayişi boyis bedə.

Həlbəttə, kofiron ıştə kardə kufr iyən yavə koon mığdorədə cəzo bəvindeyn, əmmo muminon bəştə çokə koon xoto vində mıkofotisə əlovə, ilahi məxsusə lutf və rəhmətiku həm bəhrə bəbardeyn və bə Xıdovəndi fəzli şomil bəbeyn. ım həmonə çiye ki, kofiron çı ilahi ın mərhəmətiku məhrum bəmandeyn.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-çı insonon kufr iyən imon, bə Xıdo hiç qıləy xey ya zərəl nibərosne. bəlkəm, çəy xey və ziyon bəçəvon ıştəni bərəse.

2-Xıdovəndi de kofitron bıə rəftor bə ədoləti əsos və de imoni əhli iyən əməle-salehon rəftor bə fəziləti əsos bəbe.

وَمِنْ آيَاتِهِ أَن يُرْسِلَ الرِّيَاحَ مُبَشِّرَاتٍ وَلِيُذِيقَكُم مِّن رَّحْمَتِهِ وَلِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (46) 

Və çı ilahi nışonəonkuye ki, voon(kulukon) vığandedə ta(çı voşi) mıjdəvoni bıdəy və ıştə rəhməti i baxşi bəşmə bıçaştovno və kəştiyon deçəy əmri hərəkətko iyən şımə çəy fəzliku bo(ruzi) bınəvənən, ğasbu şukrkoyn.

In ayə ijən bə çın surə sfıtədə omə tohidi ayəon oqardedə və bə hestemoni aləmi həmahənqə sistemi işorə kardedəhamyedə: ehanə şımə bə osmon, zəmin və bənə hejo zəminədə təbiiyi surətədə bə əməl omə vo-voşi dığğətkoyn, bə hestemoni aləmi hakim bıə vahidə Xıdo hikmət iyən ğudrəti mışohidə bəkayon. dəbərəsiyon ki, Xıdovənd de ım zohirədə sodə çiyə təbiiyə amilon, bənə rəsəyon, heyvonon iyən insonon bıə məxloğati jimon baxş kardedə və çəvon ehtiyoc bıə çiyon çı zəmini qırd vırəonədə çəvon ixtiyorədə ğərol doydə. De kaşt-devi iyən moləvonəti məşğul bıey ki, ım dıqlə çı bəşəri hardemoni iminə dərəcə bıə mənbəy, çı vo iyən voşiku bəşıkrəy. çoko ki,çı kanə əsronku tosə ısətnə nuyə zəmonon çı bəşəri nəğliyyat vositəon vey çokə qılə kəşti və qəmi romeye ki, bəşər de dıyo iyən okeyanon vositə bə dınyo qırd noxtəon dast pəydu kardey zınedə.

Əmmo məələsəf bəşəri qırd fərdon bəçəvon ixtiyorədə bıə ilahi bə ım dıjdə neməton dığğət kardeydənin və əvoni qıləy təbiiyə ko zıneydən ki, quya ımon ıştən-bəsə bə əməl omeydən və hiç qıləy barzə ğıvvə çımon bə əməl omeyədə qıləy rolış ni.

Çın ayəku umuteydəmon:

1-Zəmini kurə səthədə avəon bə hərkət vardə amil voye və ım dıjdə mənbə ovi de həvo vositə bə hışkə zəmini ovıştıneydə və təşnə zəmini de ovi sirob kardedə.

2-dıyoonədə kəştiyon hərəkət, həyğətədə Xıdo dastədəy, nəinki, çı kapitani dastə. zira Xıdovənd de təbiiyi ğanunon noey, çı kəştiyon ovi səpe bıə hərəkəti zəminəş hozzı kardə və bə ım ğanuni əsos yol-yolə qəmiyon çı ovisə hərəkət kardedən. əvon de kamə xarci dırozə məsofəonku dəvardedən və ziyodə inson iyən məhsulon vırə bə vırə kardedən.

3-həlolə ruzi bə dast vardeyro bıə cəhdo-təloş çı Kərimə-Ğıroni sıfarışonkuye. həlbəttə, inson bəştə dast vardə çiyon xoto bəbe bə Xıdo şukrkəy və ımi çı Xıdo tərəfiku bıey bızıno, nəinki, əy ıştə elm iyən tədbiri məhsul bızıno.