746-ə hissə-Loğmani surə-14-16 şərifə ayəon

746-ə hissə

وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ (14) 

Və əmə bə insoni çəy pı-mo həxədə sıfarış kardemone. çəy mo əvış həmlış karde(şıkırnəşe) qıləy holədə ki, ha ruj zəyif bedə(və şıt doey) və şıtiku sıey(co ksrdey) dı sore. (bəy sıfarış kardemone ki)bəmı iyən bəştə pı-mo şukrkəy ki, (həmməy)oqardemon bəçımı tərəfe.

Navnə proqramədə bə Loğmani bəştə fərzəndi bıə nəsyəton işorə kardemone. ın ayə iyən peşonə ayə yəni Loğmani mıborəkə surə 14 iyən 15-ə ayəon bənə motərizə cumləonin ki, Xıdovəndi əvış çı loğmani nəsyəton miyono vardəşe. çun Loğman deştə fərzəndibənə qıləy pı nəsyət kardedəbe iyən əy çı şırkiku bərhəzər kardedəbe, bın ayədə Xıdovənd sıftədə bə validyeni ğeyməti dığğət kardedə, çən peşo fərzəndon dini tərbiyədə bıə bə valideyni roli işorə kardedə.

In ayə hamyedə: pı-mo har dıqləyni Xıdovəndi sıfarış kardə kəsonin. zira Xıdovənd fərzəndon çəvonku xəlğ kardedə və çəvon ha dıqlə hırdəni nutfədə rolışon heste. həlbəttə, nutfə bə əməl omey bədiqə, nəv manq hamiləti dovran iyən dı sor şıt doey faxt bə moə ohdəy ki, tojə bə dınyo omə əğıli deştə şıti nığo doydə iyən deştə inəti məhəbbəti əy yol kardedə. liza ayə dəvomədə Xıdovənd bə moə cismi varid bıə iyən bəçəy zəyifəti boyis bıə qırd ım ziyodə əzob-əziyyəti işorə kardedə və bə fərzəndi tovsiyə kardedə ki, bəştə mo veyə dığğətkəy. ha holədə bə Xıdovəndi neməton şukr kardeysə əlovə, lozıme ki, əmə bəştə pı-mo vucudi həm şukrkəmon iyən çəvon zəhməton ğədri bızınəmon.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bə valideyni ehtırom noey qıləy insoniyə həxe. əve fərzənd bəbe bəştə kofirə pı həm bəbe ehsonkəy və çəy həxış ni bəvon be ehtıromətiko.

2-islomi fərhənqədə moə qıləy məxsusə məğamış heste. zira əvon boştə fərzəndon ziyodə zəhmət kəşedən iyən çı hırdənon jimonədə dıjdə rolışon heste.

3-ha holədə Xıdovəndi həx bəsə valideyni həxısə bənave və bə valideyni ehtırom iyən ehson, bəbe əməni çəmə ofəyə Xıdoku ğafil nıko.

وَإِن جَاهَدَاكَ عَلى أَن تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفاً وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ (15) 

Və əgər ə dıqlə(pı-mo) cəhd bıkoyn, nızınə holədə bomı qıləy çi şərik ğərol bıdoyn, bəvon tabe məbi. əmmo dınyoədə de əvon çokə rəftorkə və bəçımı tərəf oqardə kəsi roy pemand. çən, şımə oqardemon bəçımı tərəfe. mı şıməni şımə əncom doə koonku aqah bəkam.

Vəynə ayə dəvomədə ın ayə bə fərzəndon çəşnavi doydə ki, de pı-mo çokə rabitə bastey tovsiyə, bəbe çəvon fiki istiğloli çəvon dastiku nıstəno və boyis nıbu harçi çəvon pı-moon voteydən, əvon həm hiç fik nıkardə holədə çəvon sıxanon ğəbulkəyn və bəştə dədə-bobon adət-ənənəon mutiyə holədə tabe bıbon. vey mumkine fik və əğedəş nodorıst iyən mınhərif bıə pı-moon cəhd kardedən ki, çəvon həmonə əğedəon çəvon fərzəndon həm ğəbulkəyn. əmmo Xıdovənde-Aləm ki, insononış ofəyə, icozə doydəni fərzənd bəştə xıyzoniyə rabitəon xoto ıştə valideyni nodorostə əğedə ğəbulkəy, harçənd əvon çımiku norohət həm bıbon iyən fərzəndi ıştə xıyzoniku bə bi həm bekon.

Ayə dəvomədə hamyedə: de ın holi pı-mo əgər kofir ya mışrik bıbu, bəbe hejo de əvon çokə rəftor kardey bıbu. qıləy fərzənd hiç qıləy şərayitədə həxış ni deştə valideyni ıştə əloğə bıbırno, bəlkəm çanədə ki, əvon bəyjin, bəbe deəvon çokə muaşirət və unsiyyətədə bıbu və bəvon harcurnə be ehtıroməti və be hurmətiku pərhizko. jıqo valideyni hisobi bə Xıdo ohdə noey lozıme ki, əv çı həmmə koonku aqahe iyən lozıme ki, fərzənd bəçəvon ələyh hiç qıləy norəvoə ko əncom nıdo.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bəştə valideyni pemande, şərtış heste. çanədə ki,əvon bə Xıdo əmron ələyh beşənin, bəbe bəvon mutləğə şikilədə tabe bıbəmon.

2-bə qıləy milli mentalitet ya co qıləyni nomədə bıə dədə-bobo adət-ənənəontabe bıey, bəvədə erjış bəbe ki, bə ağl iyən şəryəti zidd nıbu. ehanə jıqo bıbu, ım bə kanə adəton kur-kuronə surətədə təğlid kardeysə co çi nibəbe.

3-islomi nəzəku de ğeyri-mısılmonə insonon sulhamizə formədə jimon dəvordıney bəvədə cayize niki, de əvon unsiyyətədə bıey boyis nıbu ki, mısılmınon bəçəvon əğedəon təsiri ji dəşon və bəçəvon fərhəngi tabe bıbon.

يَا بُنَيَّ إِنَّهَا إِن تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَكُن فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَاوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ (16) 

(Ha çımı zoə)Ehanə (ıştı əməl)xardali donə vəznədə bıbu və çı taxtə sanqi(tavi) dılədə ya osmononədə ya zəmini(nığılə) vırədə bıbu, Xıdovənd əy(ğıyoməti ruji) bəvarde. boçiki, Xıdovənd lətif iyən aqahe.

Adətən inson ıştə çok iyən bədə koon mıhosibə kardeyədə, fəğət ıştə koon dıjdə qılə vindeydə iyən ıştə qədə koonku ğafil mandedə. qıləy holədə ki, həmonə hırd və qədə koon hejo tikror kardey, çı dıjdə koon əncom doey zəminə hozzı kardedə. bə həmonə cəhəti xoto, insoni taleyədə çı qədə koon təsir bəsə dıjdə koon təsirisə bəkam ni.

In ayə ijən bə Həkim loğmani bəştə fərzəndi doə tovsiyəon oqardedə və çı Loğmani zıvoniku bə Xıdovəndi de dığğəti bəştə bandəon koon rəsey işorə kardedə. loğman voteydə: ıştı kardə koon ısət çı hırd bıbu ya dıjd, bo Xıdovəndi oşkoe və çəy nəzəku hiç qıləy əməl punhon ni. hətta vey hırdə koon iyən vey məxfiyə vırəon, Xıdovəndi elmiku puşniyə bıəni. Xıdovənde-Mutəal əy ğıyoməti ruji məhkəmədə hozzı bəkay və bəçəy əsos bətı cəzo ya əcr və səvob bədoe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ğıyoməti ruji iyən əməlon hisob-kitobi bə fərzəndi yod dənoey, çı valideyni vəzifəonku qıləyniye.

2-Xıdovənd çı insonon əməlonku ısət çı dıjd bıbu ya hırd, aqahe. insoni bə ğıyoməti ruji Xıdovəndi dəğiğə hisob-kitobibıə imon, çəy əməlon isloh bəkarde.

3-insoni əməlon çı miyoniku şedəni, bəlkəm əməl ıştən iyən çəy təsiron de tobə ğıyoməti de əy bə ico mandedə.