758-ə hissə-Əhzabi surə-6-8 şərifə ayəon

758-ə hissə

النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ وَأُوْلُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ إِلَّا أَن تَفْعَلُوا إِلَى أَوْلِيَائِكُم مَّعْرُوفاً كَانَ ذَلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُوراً (6)‏

Pəyğombər bəsə muminonsə vey loyığe(bənave) və çəy jimoni həmroon çı muminon mo hisob bedən və Xıdo kitobədə nezə odəmon kali qıləyni bə kali muminon iyən mıhociron nisbətədə bənavin. illa ki, şımə bıpyone bəştə duston nisbətədə çokikoyn.(de vəsyəti formə ıştə moli səhmi bəvon bıdoyn) ım hukm(ilahi) kitobədə nıvıştə bıə.

Vəynə proqramədə, elan be ki, bə Xıdovəndi hukmi əsos bə fərzəndəti peqətə bıə əğıl iyən əy boştə zoəti peqətə kəsi çı iyəndeku irs bardey icozəşon ni və irs fəğət bə həyğiyə pı iyən fərzəndi eqınedə, nəinki, bə iddio kardə kəson. ın ayə hamyedə: hətto pəyğombər(s) həm ki, bəsə millətisə viloyət iyən yolyətiş heste və çəy jimoni həmroon həm ki, bo qırd mısılmınon moə iyən inə hukmədən, nə əv çı mısılmınonku irs bardey bəzıne və nə mısılmınon çə həzrətiku. ımi həm zikr kardey lozıme ki, pəyğombər(s) Mədinə şəhrədə çı mıhocir iyən ənsari miyono qıləy uxuvvət və bıvəti əğdış baste və mısılmınonku har qıləyni co qıləyni boə hisob be. de ın holi irsi sistemədə ki, çı nəsəbi iyən de xuni vositə ğohum bıə şəxson miyono bərğərol bedə, dini boəti hiç qıləy mənoş ni və ehanə qıləy şəxs bıpyişe əy ıştə irsədə şərikko, de vəsyəti vositə kardey bəzıne, ıştə diniyə boə həxədə ım çokə ko bə vırə bırosni.

Harçənd çın ayə movzu bə navnə ayə dığğət kardeyədə, çı irsi barədəy, əmmo ayə iminə iborə, mutləğə surətədəy. yəni Pəyğombəre-Əkrəm(s) həmmə koonədə bəsə muminonsə bənave və insoni bəştə nisbətədə bıə qırd ixtiyaronədə pəyğombər(s)-i ixtiyorış heste və çəvon həmmə koonədə çəvonsə əv bənave. liza muminon bəbe əy ıştə nəzədə bənav bıqəton və bəçəy əmron muti bıbon. çın surə 36-ə ayə həm bə ım mətləbi təkid kardedə ki, hafaxti Xıdo iyən çəy pəyğombər(s) qıləy hukm sadirko, muminə inson çəy mığobilədə ıştəku hiç qıləy ixtiyorış ni.

Təbiiye ki, pəyğombər(s) pok iyən məsume və bo qıləy fərdi ya camiyə ğərəz çəy xey iyən çəvon məsləhəti co çi nəzədə qəteydəni. əve əv, boştə şəxsi ya ayləvi mənafe iyən dıli tələbon dumo ni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-pəyğombər(s)-i qırd muminisə viloyət iyən ixtiyorış heste və çəy hukm qırd fərdi, xıyzoni iyən sosyal koonədə icro bıənine.

2-bə pəyğombər(s)-i jimoni həmroon ehtırom noey lozıme və bəçəvon ələyh harcurnə be ehtıroməti cayiz ni.

3-islomi mədəniyyətədə, bo xiyzoni soxtemoni təhkim iyən zumand kardeyro, bə nezə odəmon dığğət kardey lozıme.

وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنكَ وَمِن نُّوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُم مِّيثَاقاً غَلِيظاً (7) 

(Və bə yod biyə)Ə zəmoni ki, əmə pəyğombəronku əhd semone və(həmçinin) tıku iyən Nuh, İbreym, Mosə və Məryəmi zoə İsaku və qırd çəvonku ğoymə əhd-peymon semone.

لِيَسْأَلَ الصَّادِقِينَ عَن صِدْقِهِمْ وَأَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَاباً أَلِيماً (8) 

(Ki, bəştə vəzifəon əməlkəyn. ıştı Xıdovəndi pəyğombəronku ğoymə əhdış se)Ta çı rostəvıjonku çəvon sədoğətiku sıvolkəy və bo kofiron qıləy dardinə əzobış hozzı kardə.

Vəynə ayədə bə Peyğombəre-Əkrəmi(s) bəsə muminonsə bıə bə dıjdə viloyət iyən ixtiyoraton işorə be. ın ayəon bə islomi pəyğombər(s) iyən qırd navnə pəyğombəron sanqinə məsuliyyəton işorə kardedə və hamyedə: Xıdovənde-Aləm bo pəyğombəron ğərol doə həxı mığobilədə, bəçəvon duş sanqinə vəzifəonış həm noəşe və çəvonku əhd-peymonış sıə ki, əvon bo məxloği hidoyətiro ilahi vəhyi rosney koyədə ıştə dasto omə qırd koon əncom bıdəyn və detobə ıştə oxonə nəfəsi bo milləti bə Xıdopərəstəti tərəf dəvət kardey royədə cəhdkəyn.

In ayəon bə ilahi penc qılə dıjdə pəyğombəron unvanədə zınə bıə kəson işorə kardedə və islomi pəyğombər(s)-i bədiqə, çı həzrəte Nuh(ə), həzrəte İbreym(ə), həzrəte Mosə iyən həzrəte İs(ə)-i nomi zikr kardedə.

Ayəon dəvomədə hamyedə: millət çı pəyğombəron dəvəti mığobilədə dıqlə dastən: sadığ və rostəvıjon iyən kofiron. sadığon ə kəsonin ki, ıştə imoni iddioədə sadığin. əvon bəştə zıvon vardə çiyon, əmələdə həm nışon doydən. nəinki, de zıvoni iddio kardedən, əmmo ilahi əmron nışonəon çəvon əməlonədə mışohidə bedəni.

Ğıyoməti ruji Xıdovənde-Aləm har dıqlə qrupiku sıvol bəkay və bəçəvon fik, zıvon iyən əməlon əsos, bəvon mıkofat ya cəzo bədoe.

Çın surə 23 iyən 24-ə ayəonədə həm Xıdovənde-Aləm bə həyğiyə muminon işorə kardedə və hamyedə: bəştə de Xıdo bıə əhd-peymonədə sadığ bıə və ıştə ilahi ayini himoyə kardey əhdədə mandə kəson, əvon həmonə sadığə insononin və bəştə sadığ bıey xoto çokə mıkofaton ğəbul bəkayn. Xıdo dini mıdofiyə ərsədə hozzı bıə iyən ıştə mol və coniku dəvardəkəson, həmonə problemon faxti ıştə sadığ bıey isbot kardedən.

Həlbəttə, bın ayəonədə qıləy cəlbəkə nuktə movcude ki, hamyedə: Xıdovənde-Aləm ğıyoməti ruji çı sadığə şəxson sıdğ və rostəvıjəti pamyedə. yəni sırf əməl kifoyət kardedəni, bəlkəm bəbe çı əməli xolis iyən de sıdğı-niyyəti bıey həm subut bıbu. vey mumkine ki, əvon çı cihod iyən mıdofiyə ərsədə həm hozzı bıbon, əmmo çəvon niyyət xolis ni və çı dini vəzifə əncom doeysə əlovə, əvon çı nom iyən nışonəon həm dumon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-de pəyğombəron tarıxi iyən dəvardə etnoson oşno bıey bo imoni əhli lozıme ta çəvon barədə bıə ilahi ğanunonku aqah bıbon və rostə royədə ğədəm şodon.

2-Xıdovənde-Aləm çı har qıləy həxı mığobilədə, vəzifəonış ğərol doə. çanədə qıləy şəxsi məğam, movğıyyət və ixtiyaraton ziyod bıbu, çəy məsuliyyət və vəzifə həm sanqin iyən qone.

3-sıxan iyən əmələdə sədoğət, çı imoni şərtonkuye. joqo ki, Xıdovənd çı muminon kəlmə əvəzi çı sadığin kəlməku okoş doə.

4-Xıdovənde-Aləm ğıyoməti ruji insonon niyyət iyən əməlon mığoyisə bəkarde və çı zohirisə əlovə bəçəy botıni həm dığğət bəkarde.