760-ə hissə-Əhzabi surə-13-17 şərifə ayəon

760-ə hissə

وَإِذْ قَالَت طَّائِفَةٌ مِّنْهُمْ يَا أَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَيَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِّنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ إِن يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَاراً (13) ‏

Və bə zəmon ki, çəvon(mınofiğonku) idastə voteşone: ha Yəsribi(Mədinə) əhl ha!(canqi səhnədə) boşımə mandero qıləy vırə ni. bə dumo oqardənən və çəvonku i qrup peyğombəriku bə dumo oqardero icozə piyedəşonbe(və) votedəbin: çəmə kə-bəon oje. qıləy holədə ki, oj nıbe və çəvon ğərəz(canqiku) vitey co qıləy məğsədışon nıbe.

Vəynə ayəon bəhsonədə ki, şərh kardemone çı Əhzabi canqi macəra barədə be. votemone ki, mınofiğ iyən noxəşə dılon de milləti əhvol-ruhiyyə zəyif kardey məşğul bin və votedəbin: pəyğombəri əmənış bə dast dənoə və əmə bə zəbarzəti nail nibəbemon.

In ayə çə bəhsi dəvomədə hamyedə: çın mınofiğonku i dastə həm bə de deşmoni canq kardey xoto çı şəhriku bə bi beşə kəson voteydəbin: ın vırə şımə vırə ni və şımə dastiku hiççi nibome. şımə bəştə kə-bəon oqardənən və ıştə kə-bə iyən jen-əğıliku hodi bıbənən. i qrup de mıxtəlifə bəhonəon vositə pəyğombəri palu omeydəbin və və bo dumo oqardeyro icozə tələb kardedəbin. qıləy holədə ki, çəvon çı cəbhəku fərol kardey niyyətışon hestebe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-şayiə pevolo kardey iyən milləti çı ruhiyyəku eğandey, çı mınofiğon bərnoməonkuye. imoni əhl bəbe cəmiyyəti səthədə jıqo fərdon iyən çəvon nodırıstə rəftoronku mığət bıbon.

2-Xıdo Rəsul(s) canqi zəmonədə ıştən şəxsən canqi komandirəti bəştə ohdə peqəteydəbe. ə həzrət təhlukə faxti həm çı milləti kəno mandedəbe və əvoni tərk kardedənıbe.

وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِم مِّنْ أَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوا بِهَا إِلَّا يَسِيراً (14) 

Və(deşmınon) Mədinə ətrofiku bəvon varid bedəbin və çəvonku fitnə icod kardey tələb kardeyədə, rəyrə əy ğəbul kardedəbin və ımi lıski həm bə təxir eğandedənıbin.

وَلَقَدْ كَانُوا عَاهَدُوا اللَّهَ مِن قَبْلُ لَا يُوَلُّونَ الْأَدْبَارَ وَكَانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْؤُولاً (15)

Qıləy holədə ki, əvon çımi bənav de Xıdo əhd bastəşonbe ki,(bə deşmoni) peşt nıkəyn və ilahi əhd-peymoni barədə pars-sıvol bıənine.

Navnə ayəon dəvomədə ın ayəon hamyedə: ımruj çı deşmıni mığobilədə vitə iyən fərol kardə və bo xətəri ğəbul kardey hozzı nıbəkəson, bəçəyro ımi kardedən ki, çəvon bə Xıdo bıə imon zəyif iyən sabit ni. zira ehanə deşmon bə Mədinə şəhr varid bıbu və çəvonku tələbkon ki, bə kufr iyən şırki tərəf oqardon, əvon de surəti əy ğəbul bəkayn və ıştə imoniku dast bəkəşeyn. çoko ki, əvon de Xıdo Rəsuli beyət kardə faxti, əhdışon bastəbe ki, islom iyən mısılmınon çı deşmınon mığobilədə himoyə bəkayn və bə deşmınon peşt nibəqordınen. əmmo əvon bəştə bastə əhd-peymonon sadığ nımandin iyən bəy rioyət nıkardeşone. və holın ki, əvon zınedəbin bə ın məsələ xoto çəvonku pars-sıvol bəbe və əvon bə məsuliyyəti cəlb bəbeyn.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-sıstə imoni fərdonku i dastə ki, islomi camiyədə jimon kardedən, rohətə formədə çı həxıku dim qordıneydən və bə deşmıni tərəf şedən. əvon hozzon çı deşmıni sultə ğəbulkəyn, əmmo deşmıni mığobilədə bə islomi rəhbəron komqə kardey hozzı nin.

2-imon, inov de Xıdo bastə bıə əhd-peymone ki, bəçəy əsos bəbe de tobə ıştə oxonə nəfəsi de Xıdo dini deşmınon mıborizəkəy. ım əhd-peymoni darıştey, çı beimonəti nışonəy.

قُل لَّن يَنفَعَكُمُ الْفِرَارُ إِن فَرَرْتُم مِّنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ وَإِذاً لَّا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلاً (16) 

Vuji: ehanə çı marq iyən kıştə bıeyku fərolkoyn, çın fəroli bo şımə hiç qılə foydəş nibəbe və bə surətədə çəvon ğərəz kamə bəhrə co çişon nibəbe.

قُلْ مَن ذَا الَّذِي يَعْصِمُكُم مِّنَ اللَّهِ إِنْ أَرَادَ بِكُمْ سُوءاً أَوْ أَرَادَ بِكُمْ رَحْمَةً وَلَا يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ اللَّهِ وَلِيّاً وَلَا نَصِيراً (17) 

Bıvot: əgər Xıdovəndi irodə mığobilədə ki şıməni əmonədə obəqəte? qıləy holədə ki, əvon ğərəz Xıdo boştə nə bə hay rəsəkəs və nə koməq kardəkəs pəydu bəkayn.

Bın ayəonədə Xıdovənde-Xalığ bə de deşımoni mıborizədə vitə fərariyon hamyedə: şımə qımon məkənən əgər bə kıştə bıey tarsi xoto çı canqiku fərolkoyn, bəvədə çım ko boşımə qıləy foydəş bəbe. ne jıqo ni. zira əgər şımə çandə ruj əlovə çın dınyo jimoniku bəhrə bıboyn, oxoyədə şımə boştə əbədiyə cəhəndımi bəhıryon və şımə bə ilahi ğəhr-ğəzəbi dıço bəbiyon.

Çımisə əlovə marq fəğət canqi meydonədə bə insoni soyəx omeydəni. təbiyi formədə haruj xeyli insonon mardedən və çəvon daston çın dınyoku kuto bedə. ısət çı təzmin heste ki, ehanə şımə canqiku fərolkoyn, həni de təbiiyi iyən de co hodisəon vositə ıştə conon çı dasto nibədiyon? Aya Xıdovənd kardey nibəzıne çı canqi cəbhə xaricədə şımə conon bıstəno? Aya şımə çı Xıdo irodə vədə co qıləy dəvitiyə vırəyon heste ki, şımə əyo pənoh bıbon iyən ilahi irodə jiku xaric bıbon? Ya ğərəz əv şımə qıləy co himoyədoron heste ki, şıməni çı Xıdo ğəhri mığobilədə hifzko?

Binobərin şımə çı canqi meydoniku fərol kardey əvəzi, canqi səhnəonədə bımandənən və de izzət iyən səbarzəti cihodkənən ki, əgər bın royədə şəhid bıbon, şımə oqardemon bə Xıdo tərəfe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-marq,bo həmməkəson heste və çəyku fərol kardey nibəbe. di ya rə bəbe bışi. çən, vey çoke ki, inson Xıdo royədə iyən ilahi əmron əncom doə holədə de marqi dim bə dim boy.

2-hodi bıbəmon ki, əbədiyə dınyo səodəti bə fani iyən rə dəvardə dınyo məhəvətamon.

3-hestemoni aləm Xıdovəndi irodə iyən tədbiri jiyədəy. teləti iyən şiniyon, ğələbə iyən məğlubiyyəton, qırd ımon bə ilahi hikməti əsose. insoni hərəbaxtəti həm  Xıdovəndi əmron iyən ilahi təlimon royədə hərəkət kardey girovədəy.