763-ə hissə-Əhzabi surə-26-31 şərifə ayəon

763-ə hissə

وَأَنزَلَ الَّذِينَ ظَاهَرُوهُم مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِن صَيَاصِيهِمْ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقاً تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَرِيقاً (26) 

Və Xıdovənd əhli-kitobiku ərəbə mışrikon himoyə kardə kəson, çəvon ğoymə ğələku saru kəşeşe və bəçəvon dılon tars iyən vəhşət dənoşe. (çəvonku)i dastə kıştedəbiyon və i qrup əsir kardedəbiyon.

وَأَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ وَأَرْضاً لَّمْ تَطَؤُوهَا وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً (27) 

Və çəvon sərzəminon iyən kə-bəon və mol-əmvolon(həmçinin) çəvon ğədəm noə zəminış şımə ixtiyorədə ğərolış doe və Xıdovənd bə harko ğadire.

Tarıxi rəvoyətonədə omə ki, Mədinə şəhrədə yəhud ğovmiku seqlə toyfə jimon kardedəbin.Bəni-Ğeynəğa, Bəni-Nəzir iyən Bəni-Ğureyzə ki, ımon həmmə de mısılmınon sulhamizə mığovilə bastəşonbe. sıftənə dıqlə toyfə Hicrəti dıminə iyən çominə soronədə ıştə əhd-peymonışon darışte və bə mısılmınon qıləy ələyh hərəkətışon əncom doe ki, çım ko nəticədə əvon çı Mədinə şəhriku tojney bin. əmmo Mədinə şəhrədə mandə seminə toyfə yəni Bəni-Ğureyzə toyfə Hicri-Ğəməri pencminə Əhzəbi canqi cərəyonədə de Məkkə mışrikon iyən kali Mədinə ətrofədə bıə ğəbiləon bə ico əhd-peymonışon baste. bın canqədə de Bəni-Ğureyzə əhd-peymon bastə mışrikon məğlub bin və yəhudiyon dast tarsi noçor mandin bəştə ğələon dəvitin.

Pəyğombər(s) Xıdovəndi tərəfiku məmuriyyətış pəydu karde ki, çın əhd-peymon darıştə dastə ko bə oxo bırosno. liza mısılmınon Bəni-Ğureyzə əyo dəvitiyə ğələşon mıhosirə kardeşone və tikəy dənıvarde bə həmonə ğələ daxil bin. bın hadiəsədə çəvon mığovimət nışon doə i dastə kıştey bin, əmmo çəvon veyni təslim bin və ıştə əslihəşon beji noe. çın canqi nəticədə əhd darıştə yəhudiyon çı Mədinə şəhriku bə bi tojney bin. ım canq ixtisodi cəhəto həm ziyodə ğəniməton bo mısılmınon ərməğon vardeşe ki, min cumlə çokə kaştemoni zəminon iyən boğon be ki, oxoyədə ımon çı mısılmınon miyono təğsım be.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-islom de ğeyri-mısılmınon bə ico sulhamizə formədə jiye sıfarış kardedə. həlbəttə, de tobə ə faxti ki, əvon de sulh iyən səfo de mısılımon jimon kardey fikədə bıbon, nəinki, əvo de mıslımınon deşmınon həmkorətikəyn.

2-deşmıni ğoym iyən mıosirə əbzor iyən təchizoton vədə, bə sıstəti iyən zəyfəti dıço məbəmon. zira Xıdovənde-Aləm de çəvon dılonədə tars iyən vəhşəti icod kardey, şıməni bəsə əvonsə səbarz bəkay.

3-islomi camiyə koon tədbirədə, maddiyə mıhosibatonsə əlovə, ilahi koməqon həm bəbe nəzədə bıqətəmon.

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ إِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحاً جَمِيلاً (28) 

Ha pəyğombər ha! bəştə jimoni həmroon vuji: ehanə şımə dınyo jimon iyən ziynəton(zəro-zivər) piyedə, boənən ta şımə(mehriyyə) bəhrə bıdəm və de qıləy çokə tərzi bəşmə təloğ bıdəm.

وَإِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنكُنَّ أَجْراً عَظِيماً (29) 

Və əgər Xıdo çəy Rəsul iyən axırəti jimonon piyedə, jəqoədə(bızınən ki) hukmən Xıdovənd boşımə çokə ko əkəyon dıjdə mıkofatış hozzı kardə.

De Əhzabi canqi macəra bə oxo rəsey, ın ayəon ijən bə pəyğombər(s)-i jimoni həmroon ayid bıə iminə surə ayəon oqardedə və bəvon xitob kardə holədə hamyedə: şımə pəyğombəri jenon bəbe bənə ə həzrəti bo mısılmonə jenon iyən kinon çokə ulqu iyən nımunə bıbənən, nəinki, intizoron bıbu bənə podşoon jenon de dınyo telı iyən zəro-zivəron ıştəni dərostiyon və vey çokə məskən iyən oləton şımə ixtiyorədə ğərol bıqəto.

Ha holədə Xıdovəndi əvış bo qırd muminon ulqu iyən nımunə ğərol doə Pəyğombəre-Əkrəme(s)-i movğıyyəti hifz kardey lozıme və bəbe ilahi məsuliyyəton bəsə co qılə mevzusə muhim zıney bıbu. əve bəbe bəştə jimoni həmroon elanko ki, əgər bəştə çı pəyğombəri jimoni həmro bıey xoto çəş kardedon ki, şımə dəbdəbənin iyən bəsə camiyədə bıə cokəsonsə bəpe bıə qıləy jimonon bıbu, şımə joqo qıləy tələbon ğəbul bıənin ni və bın koy xoto şımə çımıku co bıey bəzıniyon. əmmo əgər bənə co mısılmonə jenon adi formədə jinonın karedeyon piyedəbu, jəqoədə bəbe bo Xıdo xoto bə dınyo muşkilat və saxtətiyon tov biyon iyən har vırədə lozım bıbu çokə ko bə vırə bırosnon, Xıdovənde-Aləm çəy mıkofoti ğıyoməti ruji bəşmə əto bəkay.

Çın ayəkonku umutedəmon:

1-islomi sistemi yolon xıyzon, bəbe çəş nıkəyn çəvon cəh-cəlolin iyən qlamurinə jimonışon bıbu. rəhbəron iyən bəvon nezə odəmon, çı milləti çəşon nəzorəti jiyədən.

2-islomi camiyə rəhbər, bəbe ıştə vırə və məğami çı yodo benıkəyn və bəştə xıyzoni tələbon təsiri ji nıdəşon.

3-islomi mədəniyyətədə jimoni həmroon iyəndeyku tələbon bəbe bə dini təlimon iyən əmron əsos bıbu. çımon əks bıə təğdirədə, bımi etino kardey lozım ni.

يَا نِسَاء النَّبِيِّ مَن يَأْتِ مِنكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً (30)‏

Ha pəyğombəri jimoni həmroon ha! şıməku hakəs bə oşkoə(qıno) mırtəkib bıbu, çəy əzob dı bərobər bəbe və ım(ko) bo Xıdo hostone.

وَمَن يَقْنُتْ مِنكُنَّ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ وَتَعْمَلْ صَالِحاً نُّؤْتِهَا أَجْرَهَا مَرَّتَيْنِ وَأَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقاً كَرِيماً (31) 

Və şıməku hakəs həm Xıdo iyən çəy pəyğombəri mığobilədə təvazukor bıbu(itoətko) və çokə ko əncom bıdo, çəy mıkofat dı bərobər bəbe və boəy erjin iyən kəromətinə ruzi hozzı bəkardemon.

Navnə ayəon dəvomədə ki, camiyədə çı pəyğombəri jimoni həmroon barədə be, ın ayəon hamyedə: şımə çok iyən bədə əməlon, çun çı co mısılımınon, məxsusən çı mısılmınon jenon çəşon mə`rəzədən, bo çok iyən bevəcə koon tərviciro ziyodə təsirış heste. liza şımə koon mıkofat iyən cəzo həm, bənə co şəxson formədəy. zira i tərəfiku şımə çı vəhyi kədə jimon kardedon və de dini hukmon oşnoyon və co tərəfiyo həm şımə koon bo co mısılmonə jenon ulqu iyən nımunə mislədəy.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ilahi mıkofot iyən cəzoyədə həm çı fərdi aqahəti mığdori təsirış heste, həmən çəy camiyə təsiri əndozə.

2-ilahi soxtemonədə de dini rəhbəron, de hətta peyğombəri ıştəni mənsubiyyət iyən nezəti rabitəon bo həmonə fərdi qıləy həx icod kardedəni, bəlkəm hətto jıqo fərdon cəzo dı bərobər hisob bedə.

3-çı yolon xilofə ko iyən qıno, de co adiyə fərdon fərğ kardedə. de qıləy co iborəti, qahi faxti çəvon qədə qınon bəsə adiyə insonon dıjdə qınonsə vey dıjd hisob bedə. ha holədə çəvon xilofə koon ağıbət bəsə cokəsonsə vey yavəy.