477-ə hissə-İsra surə-32-33 şərifə ayəon

477-ə hissə

وَلاَ تَقْرَبُواْ الزِّنَى إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاء سَبِيلاً (32)

(Hiçfaxti) Bə zino nez məmandənən ki,əv qıləy yavə roye.

Vəynə bərnomə dəvomədə ki,Xıdovənde -Aləm cohıliyyəti dovranədə nəhy kardə bıə bə kali yavə iyən bə xoşnomə koon işorə kardedəbe,ın ayə hamyedə:nəinki,bə yavə ko bıə zino mırtəkib məbənən,bəlkəm bəy nez həm məmandənən əsla.yəni insoni bə ın yavə ko mıbtəlo kardə çiyon həm nez məmandənən və bəy mırtəkib məbənən.

Təbiiyə surətədə çı qıləy noməhrəmə merdı-jeni miyono bıə ğeyri-ğanuniyə rabitə,qıləy nəzə və erəxeyku bino bedə.islomədə bə noməhrəmi diyə kardey hərom hisob bıə ta çı peşonə qınoon zəminə hozzı nıbu.həmçinin ğeyri-zəruriyə muaşirət və bə ico bıey,bo noməhrəmə merdı-jeni nəhy bıə.qırd ım diniyə əmron bo camiyə fərdon fiki iyən səlomətəti və psixoloji soliməti xotoe ta bə jenon həx-huğuğon təcavuzi vəy qəty bıbu və əvon kardey bızınon camiyədə orom iyən əmniyyətə huzurışon bıbu.

Ehanə zino bə aylə iyən camiyə muhiti ziyon jıə fəsodon təsiron nəzəkəmon,dəbərəsemon ki,boçi ın əməl qırd osmoniyə kitobınədə bevəc iyən bə xoşnomə ko hisob bıə və bəy mırtəkib bıəkəs dınyo iyən axırətədə bə ilahi əzobi giriftor bəbe.

Vey əcib ıme ki, ımrujnə sivil dınyoədə çı jeni həxon iyən ozodəti mıdofiyəkə  iddioədə bıə kəson, bə jenon iyən kinon ələyh vey yolə zılmon əncom doydən iyən əvoni çı əzob-əziyyəti mərəzədə ğərol doydən və çəvonku cinsiyə bəhrəon bardedən. tosə əvrə ki,əğıli abort kardey çı miyonə məktəbi kinə xeyləğon miyono bıə rəğəm və statistika,çın kişvəron de ın ko əloğədor bıə orqanonış norohət kardə.ım çı zino və ğeyri-ğanuniyə rabitə bərğərol kardey bə xoş nomə nəticəonku qıləyniye.

Çandə qılə ruhi iyən psixolojiyə noxəşətiyon bə de yande dave kardey iyən bə ğətli boyis beydə ki,əv çın yavə əməliku sərçəşmə qəteydə.camiyədə zino rəvoc pəydu karde boyis bedə ki,kəxıvand iyən jenış bıə merdon və  şuəşon bıə jenonon həm bə ın yavə əməli mırtəkib bıbon iyən əvon bə i yənde xəyonət kardeydən.ın noloyığə rabitəon ısət bəşəri camiyədə çı təloği muhimmə amilonku qıləyniye ki,həlbəttə ım ıştən bə camiyədə fəsod və beəxloğəti pevolo bıey boyis bedə.

Çımisə əlovə zino pevolo kardey bə camiyədə besoyb və beşəxsiyyət  iyən ğeyri-ğanuniyə  hırdənon pevolo bıey boyis beydə.joqo şəxson camiyədə çı ziyodə cinoyət və yavə koon amilonin. Çı zino qırd ım fəsodon mığobilədə,islom hejo bə cıvonon çəy faxtədə vəyə və izdivac kardey sıfarış kardedə ta əvvəla, çəvon cinsiyə ğərizə(meylon)  irzobıbu və saniyən fərdon ıştə jimoni şərik və həmro mığobilədə məsuliyyət hisskəyn iyən çı noloyığə rəftoronku dast bıkəşon.

Çın ayəku umutedəmon:

1-çı kali qınon təhlukə anəndə ziyode ki,bəy nez mandey həm təhlukənine və bəbe çəy mığəddiməku həm bə diyəro bımandi ta bəy mırtəkib bıey zəminəhozzı nıbu.

2-bə zino irtikab bıey, qıləy soyə və sodə ko əncom doey ni,bəlkəm camiyədə bo co qılə qıno iyən cinoyəton pevolo bıey zəminəon hozzı kardedə.

وَلاَ تَقْتُلُواْ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللّهُ إِلاَّ بِالحَقِّ وَمَن قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَاناً فَلاَ يُسْرِف فِّي الْقَتْلِ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُوراً (33)

Xıdovəndi(çəy ğətlış) hərom kardə kəsi məkıştənən.əmmo həxədə bıə qılə istisnay. və hakəs məzlumonə(be qıno) kıştey bıbu, həyğətən, bəçəy vəliyy(soybi) çı(diyə iyən xısosi ixtiyorımon) ğərol doe. çən, kıştey(və xısosədə) ifrot məkənən.boçi ki, əv(ilahi) himoyə və koməqi jiyədəy.

Zino əməli nəhy kardey dəvomədə,ın ayə ğətl iyən odəm kıştey nəhy kardedə və hamyedə:Xıdovənd çı qırd insonon coni mohtərəm hisob kardedə və bə hiçkəsi icozə doydəni ki, çı cokəson coni bə nohəx bıstəno.əmmo Xıdovəndi əmr kardə və xısosi faxti ım istisnay.yəni ğatili bəbe xısos bıkəy və əy həm bə Xıdo əmron əsos.nəinki,de cismiyə işkəncə ya sutuney ya muslə kardey(quşi,bukə və co uzvon bırniye) və sayirə ki,ımon ğətli koonədə ifrot kardeye.həmçinin ın daveon bə kə, aylə və camiyə tərəf bardey, ıştən həm çı ifrati nımunəonkue.zikr kardey lozıme ki, ğədimə faxtonədə joqo rəsm bıə ki,qahi faxti bə qıləy şəxsi kıştey iyən çəy xısosi sıey xoto, dıqlə ğəbilə çandə soron deyənde canq kardeydəbin iyən yənde xuni rukardedəbin.

Həlbəttə xısos çı ğatili dınyoədə bıə vey kamə cəzoye iyən axırətədə əy qıləy otəşinə cəhəndım çəş kardedə.vey cəzbəkə nuktə ıme ki,çın ayə oxoyədə Xıdovənd hamyedə: məğtuli xıyzon çı Xıdovəndi himoyə jiyədəy.liza əv bəvon ım həxı doydə ki, ğatili xısoskəyn ya çəyku “diyə” (xoni bəho) bıstənon. çən, həni lozım ni ki, çı canqi dayirə hevujkəyn iyən çı intiğom sıey dumo bıbon.

Çın ayəku umutedəmon:

1-har inson ısət çı mısılmon bıbu ya kofir,jiey(jimoni) həxış heste və hiçkəs həxış ni çı cokəsi coni bıstəno,əmmo Xıdo izn doə vırə istisnay.

2-çoko ki,cokəson kıştey hərome,intihar iyən ıştəni kıştey həm hərome.zira Xıdovənd ın koş bə hiçkəsi icozəş doəni.

3-camiyə bəbe məzlumi mıdofiyə bıkəy ki,Xıdovəndi joqoş tələb kardə.