478-ə hissə-İsra surə-34-36 şərifə ayəon

478-ə hissə

وَلاَ تَقْرَبُواْ مَالَ الْيَتِيمِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُواْ بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْؤُولاً (34)

Ğərəz vey çokə ro(ki,bə yətimi xəy bıbu)bə yətimi moli nez məmandənən tainki, bə həddı-buluğ bırəson(çən,bə zəmon çəvon molon oqordınənən) və bə əhdi bəfokənən ki, (ğıyoməti ruji) çı əhd-peymoniku sıvol bəbe.

Vəynə proqamonədə Xıdovəndi bənə ğətl iyən zino bıə kali yavə iyən bə xoş nomə koonnəhy kardedəbe,ın ayə həmonə ayəon dəvomədə hamyedə ki,bə yetimi ziyon bıə bəçəy molon nez mandeyku bə diyəro bımandənən iyən bo yetimi molon qıləy hurmət ğayil bıbənən və çəy molon bə hədərə məhəvatənən iyən muamilə məkənən. əmmo bə yətimi mənfəəti xoto iyən bəçəy həx-huğuğon rioyət bıkoyn ım istisnay.

Həlbəttə bemənoə ehtiyot iyən vəsvəsə bə yətimi xəsorət iyən ziyon vindey boyis bəbe. məsələn çı yətimi molon behərəkot haşte iyən vəoməyədə bəy oqordıney ya çəy əməni dəvət kardə faxti,çəy sufrə kəno nınıştey və çın ko nəticə bə yətimi əziyyəti boyis bəbe.

Liza bə yətimi həx-huğuğon rioyət kardə iyən çəy molonku sui-istifodə nıkardə holədə bəbe çı yətimi xıyzoni iyən iştimaiyə rabitəon çokə formədə bərğərol bıbu. ım xəbərdorətiyon bə ım məno ni ki,çı yətimon koon bəştə ohdə peməqətənən iyən çəvon be-nıbe jəqo bəhaştən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-islom,çı yətim və fəğıroon hamiye iyən bəvon  zılm kardeyış,çı ğətl iyən zino kəno ğərolış doə.

2-hırdənon hətta ehanə yətim həm bıbon və bəvon irs bırəso,malikiyyəti həxışon heste. lakin ıştə moli xarc kardy əzınin tainki,bə həddı-buluği bırəson.

وَأَوْفُوا الْكَيْلَ إِذا كِلْتُمْ وَزِنُواْ بِالقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلاً (35)

Çun,de peymonə(pamu)savdo kardeyone,əy təmom(komil) bıdənən və de qıləy dırıstə tavzo bıpamənən ki,ım vey çok iyən oxoş vey ğəşənqe.

Navnə ayəon dəvomədə ın ayə çı camiyə fərdon miyono ixtisodiyə rabitəon tənzim kardey barədə hamyedə:bənə qandım iyən bırzi bıə məhsulonpeymonə iyən pamuə faxti iyən de tavzo qıləy çi pamuə faxti dığğətkənən və məhsuli bəkam məhəvatən.

Odəmi dığğəti bəştə cəlb kardə çiıme ki,Kərimə-Ğıroni çandə qılə ayəonədə savdo iyən ticoriyə muamilonədə bə məxloği həx-huğuğon rioyət kardey, məxsusiyə dığğət bıə iyən hətta Ğıroni vey yolə ayə çın məsələ barədəy.

Ruşine ki,ə şəxs ya camiyə bə səodət və baxtəvərəti tərəf ğədəm noydə ki, qıləy solim iyən dırıstə ixtisodış bıbu və əyo pul iyən moli rabitəonədə tavzoku bə kam kardey, bəyənde ğandey,rışvə iyən riya movcud nıbu.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bə tavzo iyən çı cokəson maliyyə koon dırıst dığğət kardey,bə xey-bərəkət iyən ko ziyod beıy boyis bəbe.

2-tavzoku bəkam kardey harçənd ki,mənfəətış heste,əmmo bə dınyəviyə etibo çı dasto şıey iyən uxrəviyə əzobi giriftor bıey boyis bedə.

وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولـئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْؤُولاً (36)

Bəştə nızınə çi tabe məbi.çun quş və çəş iyən dıl,çımon həmmə qıləyniku sıvol bəbe.

Çı bəşəri camiyə yolə problemonku qıləyni ,ısət çı xıyzoni səthədə bıbu ya iştimayi səthədə, rəyrə ğəzovət iyən mıhokimə kardeye və ya rəyrə bovə kardey iyən nikbinətiye ki, çımon qırd rişə çı fərdon məsə iyən vindəninə çiyonin.

Qıləy holədə ki,çı veyə məsəninə çiyon hiç qıləy dəlil iyən sənədışon ni iyən çəy votəkəs bəştə zənn və qımoni əsos qıləy mətləbi voteydə və əy təhğığ kardeyədə çəy nodırıstəti məlum beydə.çı vindəninə çiyon erjo-ğeymət bəsə məsəninə çiyonsə ziyode, de ın şərti ki,çəmə nəzə səthi və rəyrə nıbu və fəğət zohiri məvindəmon iyən kardey bızınəmon  qıləy səhihə təhlilimon bıbu.

De təəssıfi dıdim və riyokor və de Ğıroni təbiri mınofiğə şəxson camiyədə ziyode ki, çəvon zohirışon ğəşənqe iyən zahiri və səthi  vində kəson bə dast dənoe zıneydən. liza iyo qıləy çokə dığğət lozıme ta inson bə joqo fərdon hiylə giriftor nıbu.

In ayə hamyedə ki,ehanə şımə məsə iyən vindəninə çiyon boşmə elm iyən yəğınış varde, bəçəy əsos əməlkənən.əmmo əgər jıqo nıbu,fəğət bə məse iyən vindey xoto əməl məkənən ki,ım boşımə boho bəsə bome.

Inson nəin ki,ıştə çəş,quşi mığobilədə,bəlkəm hətta bəştə dıl iyən fikiku dəvardə çiyon həm cavabdehe.vey mumkine inson qıləy çi nıvoto,əmmo ıştə zehnədə bə cokəson ələyh yavə fikış bıbu və əy bərtərəf kardey əvəzi hejo əy zumand kardedə və bın koş hiç qıləy dəlil iyən məntığış ni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-insoni  jimonədə çəy rəftor və əməlon bəbe bə elm və xatırcəməti əsos bıbu, nəinki, sırfən bəçəy məsə,vində iyən fikon əsos.

2-nəinki,fəğət çəş və quş,bəlkəm çı insoni bənə zıvon və daston bıə qırd uzvon bəçəy əməlon və sıxanon xoto, ğıyoməti ruji cəvob bədon.