485-ə hissə-İsra surə-60-63 şərifə ayəon

485-ə hissə

وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي القُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلاَّ طُغْيَاناً كَبِيراً (60)

Və (bə yod biyə) ə zəmoni ki,bətı votemone:həyğətən,ıştı pərvərdıqor məxloğış əhotə kardə və ə hanki,bətı nışonımon doe və Ğıronədə bə nəhləti dıço bıə do, bo məxloği imtovon ğərolımon doe və əmə bə məxloği tars doydəmon. əmmo(çəmə çəşnavi) ğərəz çəvon tuğyon iyən hışkə qiyəti co çi ziyod kardedəni.

Çın ayə sıftədə Xıdovənde-Aləm bə peyğombər(s) iyən mominon dılvandi doə holədə hamyedə ki,çı islomi deşmınon və ələyhdaron ın inodkorəti iyən çı həxı mığobilədə mandey,qıləy tojə koni və Xıdovənd həm bəy aqahe və komilə əhotəş heste iyən çəy faxtədə çəvon cəvobi bədoe.

Ayə dəvomədə bə peyğombər(s)-i hani işorə kardedə ki,əvbo məxloği imtovon kardey xoto be.Kərimə-Ğıronədə dıqlə ruya və han bo peyğombər(s)-i nəğl bıə ki, qıləyni çı Bədri canqi astanədə və co qıləyni bə Məkkə fəthi iyən bə Məscidul-Hərami varid bıey ayid be.əmmo ə ruya Mədinədə bıə be və ım han Məkkədə vağe bıə. zira İsra surə Məkkiye və Məkkədə nozil bıə.

Co tərəfiyo ayə dəvomədə bə “şəcərəye-məlunə” işorə kardedə ki,çı Kərimə-Ğıroni co ayəonədə,əv bənə “şəcərəye-xəbisə” zikr bıə.yəni qıləy ğovm və silsilə ki,bənə do rişə iyən xıçəş heste.əmmo çəvonku sovə xəbosət və bevəcəti hiççi sadir bedəni iyən hejo bəvon nifin və nəhlət beydə.

Çoko ki,qıləy məşhurə rəvoyətədə ki,çı əhli-sunnət iyən şiyə tərəfiku nəğl bıə, peyğombər(s) hanədəş vinde ki,meymunon çəy minbəriku bəpe şeydən.ə həzrət çın haniku vey norohət be və bə ğəmo-ğussə dıço be.çoko ki Cəbrəyil(ə)-iku çə hani barədə dəparseyşe,əy cəvobış doe ki,Bəni-Uməyyə çəy minbərədəbənışteyn və xilofəti məsnədə ğərol bəqəteyn.

Tarıx həm çın xanedani,yəni Bəni-Uməyyə ıştə həzo manq hukuməti faxti bıə xilofətədə fitnə bıeyış çok-çoki nışonış doə.məxsusən çı Bəni-Uməyyə xilofəti miyono həmməysə zolım və tuğyongərə qılə iyən Kərbəlo hadisəş bə vucudış varde, Yəzid ibn Muaviyə be.əv de Huseyn ibn Əli(ə) şəhid kardey çı tarıxi vey yolə cinoyətış əncom doe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-qahi faxti Xıdovənd de ruya və hani vositə,həyğəton bəştə peyğombər və ovliyaon ilham kardedə.

2-tars və xəbərdorəti hətta çı Xıdo tərəfiku iyən deçəy peyğombəri pokə zıvoni həm bıbu, bə nopokon dıli təsir kardedəni.

وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلآئِكَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إَلاَّ إِبْلِيسَ قَالَ أَأَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِيناً (61)

Bə yod biyə ə zəmoni ki,bə məlayikon votemone:bə Odəmi səjdəkənən. çən, səjdəşon karde. fəğət İblisi nıkardeşe və voteşe:”ayə bə çı giliku(tuliku) ofəyə bıə kəsi səjdəkəm?”

Vəynə ayədə bə “şəcərəye-məlunə” işorə kardey dəvomədə,ın ayə hamyedə:çı ilahi əmr iyən fərmonon vədə təkəbbır iyən yoləşəxəti vey komilə nımunə şəytone ki, həmonə sıftəku de Xıdovəndi əmron mıxolifət kardeşe iyən bə əmri tabe nıbe.

Odəmi dığğəti bəştə cəlb kardə çi ıme ki,çı tarıxi qırd tuğyongərə şəxson mıştərəkə sıfəton, co kəson təhğir kardey bıə.şəyton həm ıştənış bəsə Odəm(ə)-isə bəpe zıneydəbe və de təhğiramizə formə voteşe:”az çı tuli maddəku ofəyə bıə movcudi vədə səjdəkəm?”. ımruj həm sultəgərə hukuməton ıştəni bəsə adiyə insonsə bəpe zıneydən və çı məxloği vədə təvozukorəti kardey əvəzi ki,ım çı dini rəhbəron siyrə və şıə roye-ıştəni bəpe qəteydən və yoləşəxəti kardeydən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Xıdo əmron vədə təslim bıey,çı mələkutiyə ruhiyyə nışonəy və bə Xıdo əmron nıpemandey və bəhonə vardey,şəytoniyə ruhiyyə nışonəy.

2-çı İblisi eqoyistəti və həsodət, boyis be ki,bə insoni çı tuliku bıə xılğəti nəzəkəy,əmmo çəy ilahiyə ruhi vindeydəni.

قَالَ أَرَأَيْتَكَ هَـذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إَلاَّ قَلِيلاً (62)

Iblisi voteşe:bəmı bıvot,ım kəsı bəsə mısə əziz qəte?ehanə tosə ğıyoməti bəmı mohlət bıdoş, şək ni bəçəy nəsli ləğom bəjem,bəştə sultə ji bəvam.ğərəz qıləy kamə dastə.

قَالَ اذْهَبْ فَمَن تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزَآؤُكُمْ جَزَاء مَّوْفُوراً (63)

(Xıdovəndi bə İblısi)voteşe:”bışi,çı odəmonku hakəs bətı tabe bıbu,hukmən şımə cəzo cəhəndıme.qıləy komilə cəzo.”

Çoko ki,İblisi vindeşe bəçəy bə Odəm(ə)-i səjdə nıkardey koyədə nıpemandəti xoto, çı ilahi dərqoyku tojne be,voteşe:”ehanə mohlət pəydukəm,çəy nəsl iyən zurriyə tosə ğıyoməti ruji bə zəlolət ebəğandem iyən həlok bəkam.ğərəz qıləy kamə dastə ki, əvon ıştı muxlisə bandəonin.”

Həlbəttə Xıdovənde-Aləm həm bəştə hikməti əsos ki,çı insoni kəmol iyən ozavziye çəy irodə və ixtiyorədəş ğərol doə və imtovononış çın ruşdi zəminəş zınə,çı İblisi tələbış ğəbul karde və hamyeşe ki,hakəs deştı roy bışo iyən bətı tabe bıbu,əy həm bənə tı bə cəhəndım şobədom.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-şəyton,bəşəri tarıxi dırozi çı insoni ğəssəm hardə deşmon bıə. Çən, bəbe hejo ıştəni çəyku çəşkəmon.

2-məxloği veyni,çı kam və çı ziyod,çı şəytoni vəsvəsəon jiyədə ğərol qəteydən iyən qıləy kamə qrup çəy şərriku əmonədən.

3-inson Xıdo əmron ğəbul kardeyədə,de şəytoni vəsvəsəon bə ico ozode və şəytoni vəsvəsəon çı insoniku çəy ixtiyori seydənin.