489-ə hissə-İsra surə-74-77 şərifə ayəon

489-ə hissə

وَلَوْلاَ أَن ثَبَّتْنَاكَ لَقَدْ كِدتَّ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلاً (74)

Və ehanə əmə tınımon sabit ğədəm kardəmon nıbe,həyğətən kam mandəbe tı bəvon meylı pəydu kardəbe.

إِذاً لَّأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لاَ تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيراً (75)‏

Bın zəmon dığat(dınyo) jimonədə və dığat mardeyədə bətı əzob əçaştovnimon və boştə çəmə ğəhri vədə hiç qıləy koməqəkə pəydu kardey nıəzıniş.

Dəvardə bərnoməon dəvomədə votemone ki,Məkkə mışrikon peyğombər(s)-i nəzə cəlb kardey iyən de ə həzrəti dust bıey fikədə bin ta əv həni məxloği bə Xıdo tərəf dəvət nıkəy.ın ayəon bə islomi-peyğombəri(s) xitob kardə holədə hamyedə:əmə tıni çı şəytoni vəsvəsəon təsiriku hifz bəkamon və ehanə çəmə inoyət bıə nəbe, mumkin be tı həm bəvon meyl pəydu əkəyş ki,bın surətədə çəmə cəzo dınyo iyən axırətədə ziyod əbi. zira ıştı inhirof bə imoni əhli inhirofi boyis əbi və mumkin be əvon həm ıştə imoniku dast əkəşin.

Ruşine ki, ın ayəon bə peyğombər(s)-i ismət məğami təkid kardedə.qıləy məğam ki, çı Xıdovəndi tərəfiku bo risolət və dəvəti mohtəva və məzmuni hifz kardeyro,bə peyğombəron əto bedə.ın ayəon de şərti cumlə formə,nəinki,de xəbəri cumlə, hamyedə ki,əgər əmə tınımon sabit ğədəm kardəmon nıbe,kam mandəbe bə qıno iyən xəto mırtəkib bıbuş.jıqo iborəon ki,Kərimə-Ğıronədə kam ni,de isməti məğami hiç qıləy ziddiyətış ni.çoko ki,co qılə vırədəhamyedə:”ləin əşrəktə ləyəhbətənnə əməluk”.(yəni ha peyğombər ha! ehanə tı mışrik bıbuş, ıştı qırd əməlon məhv əbin. Zumər 65).

Çın ayəonku umutedəmon:

1-çı deşmoni mığobilədə ğatiyyət və nufuz ğəbul nıkardey,çı peyğombəron iyən çəvon həyğiyə tərəfdoron xısusiyyətonkue.

2-çı mominon camiyə dılədə tolerantəti,bəyənde tov vardey və koon hoston qətey mənoş heste.əmmo çı deşmıni mığobilədə sıstəti və səhlənkorəti bə kofiron tərəf rəğbətin bıey iyən çı diniyə erjonku dast kəşe boyis bəbe.

3-islomi camiyə rəhbər və məsul şəxson qiyədə qonə məsuliyyət heste.qahi faxti çəvon qıləy qədə fırsiye, çı addiyə məxloği yolə xətoonku ziyode.

وَإِن كَادُواْ لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الأَرْضِ لِيُخْرِجوكَ مِنْهَا وَإِذاً لاَّ يَلْبَثُونَ خِلافَكَ إِلاَّ قَلِيلاً (76)

Kam mandəbe kofiron(de hiylə) tıni bıfırsınon ta çə sərzəminiku bə bi bekəyn və bın zəmon əvon ıştı bədiqə qıləy kırtə mıddətədə poydor bəmandeyn(bə ın zılmi xoto bə ilahi əzobi dıço əbin).

سُنَّةَ مَن قَدْ أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِن رُّسُلِنَا وَلاَ تَجِدُ لِسُنَّتِنَا تَحْوِيلاً (77)

Im sınnət(tuğyonkoron həlokəti ğanun) ıştı bənav vığandə bıə peyğombəron barədə həm cari be və çəmə sınnəton(ğanunon) əvəz bıənin əvindıniş.

Çı Məkkə mışrikon planonku qıləyni ımbe ki,peyğombər(s)-i Məkkəku bə qıləy diyəro bıə məntəğə dərbədərkəyn ta həni çı hiçkəsi dast bəy nırəso iyən çəy dəvəti sədo və nido bə məxloği quş nırəso.əmmo Xıdovənde-Aləmi çəvon ım planış bəyəndeş je iyən nıhaşteşe ki,əvon ıştə ın məkrinə plani bə icra biyən.

Ayə dəvomədə hamyedə:Xıdovəndi çı qırd peyğombəron iyən çəvon ğovmon sınnət və adətonku ıme ki,əgər de çəvon peyğombəron joqo qıləy rəftor kardəşonbe, qıləy kırtə mıddətədə bə həmonə məntəğə əhali ilahi əzob nozil əbi iyən çəvonku hiçki bəyji nəamandi.

Çoko ki, İbreyimi surə 13-ə ayədə omə:”ğaləlləzinə kəfəru liruslihim lənuxricənnəkum min ərzina əv lətəuudənnə fi millətina fəəvha iləyhim rəbbuhum lənuhlikənnəz-zalimin”(kofiron bəştə peyğombəronışon voteşe:ehanə şımə çəmə dini ğəbul nıkoyn, şək ni əmə şıməni ıştə sərzəminiku bə bi bebəkamon.əmmo Xıdovənd bəvon vəhyış karde ki,əmə sıtəmkoron həlok bəkamon.

Ruşine məxloğ çı peyğombəron ğədri zıneydənıbin iyən çəvon hidoyətonku bəhrə bardey əvəzi, əvoni çı jimoni səhnəku həzf və məhv kardey dumo bin.əve həni əvon bə ilahi rəhməti loyığ nıbin.liza,Xıdovəndi qonə əzobon bəçəvon soyəx ome. ım ğanun və ğaydə bə qıləy məxsusiyə ğovm və milləti ayid ni.zira ilahi dəstqoyədə fərğ noey və təbiz(diskriminasiya) movcud ni və qırd məxloğ çı ilahi ğanunon mığobilədə i və yeksanin.liza ayə dəvomədə hamyedə ki, çı ilahi ım ğanun tarıxi dırozi hejo bıə və əvəz bıənin ni.bə bəşəri ğanunon xilof və əks ki,bə qıləy fərd ya dastə tələbon və meylon əsose və hejo isloh və əvəz bedə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-islomi deşmınon sıftədə çəy rəhbəron bə dast sıey dumon.əmmo çoko bın koyədə mıvəffəğ bedənin,çən bo əvoni fiziki cəhəto məhv kardeyro planon kəşeydən.

2-məxloği miyono peyğombəron vucud,bə ilahi əzobi nozil bıey mane bəbe.Xıdo ovliyaon həm bəçəvon Xıdovəndi palu bıə ğorbi xoto, joqo xısusiyyətınışon heste.

3-tarıxi hadisəon bə ilahi ğanunon əsos təhlil iyən şərh kardey bəbe və bo bəşəri tarıxi vəoməy xoto, çəvonku qıləy bəhrə bardey bəbe.