490-ə hissə-İsra surə-78-80 şərifə ayəon

490-ə hissə

أَقِمِ الصَّلاَةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَى غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُوداً (78)

Nımoji həşi(bə məğrıbi səmt) qardə faxtiku tosə şəvi zılməti bə vırə bıroson.və həmçinin sıbi nımoji bərpokə.(zira) sıbi nımoji(de mələkon vositə) mışohidə beydə.

In ayə ki, bə nımoji penc qılə faxton işorə kardedə və hamyedə:zohri faxtiku həşi bə məğribi səmt meyl pəydu kardey bəpeştə ki,istilahən bəy “həşi zəval” voteydən, zohr nımoji faxt bino bedə.ın faxt tosə şəvi dəvom pəydu kardə ki,bə əsri nımoji həm şomil beydə. ayə dəvomədə nımoji oxonə faxti (ğəsəğul-leyl) şəvi nimə zıneydə. yəni şəvi toykiyəti bəştə kuliminasiyə noxtə rəseydə və zılmət həmmə vırə eqəteydə ki, əv həmonə şəvi niməy.ın çı məğrib iyən işa nımojon həm faxte.

Çun ço qılə nımojon faxt(zohr,əsr,məğrib iyən işa) bəyənde mıttəsil iyən dəçıkə,de şəvi nimə rəsey, işa nımoji faxt bə oxo rəseydə və de tobə fəcri zəmoni bə insoni hiç qıləy nımoj vacib ni.həlbəttə “tuluu-fəcri” yəni həşi pemey bəpeştə sıbi nımoji faxte ki, çun həmdı-surədə çəy bəpeştəĞıroni ayəon tilovət bedə,de (Ğuranəl-Fəcri) təbir bıə.

Ayə oxoyədə bə qıləy cəlbəkə nuktə işorə kardedə və hamyedə:sıbi nımoj mışohidə bedə. bə rəvoyəton əsos iyo məğsəd de şəv iyən ruji məlayikon vositə sıbi nımoji mışohidə bıeye.şəvi firiştəon ki,şıey iyən çı ruji mələkon omey məğsədışon heste, har dıqlə dastə sıbi nımoji votəkəson mışohidə kardedən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-şəri hukmon melak və meyar,bənə həşi və ovşumi bıə təbiiyə koonin ta həmmə kəsi dastrəsədə bıbu iyən umum-məxloğ əy dərəsin.penc faxtnə nımojon faxton meyar, həşi tuluu(peme)zival(eşe) və ğurube.

2-ibodiyə təklifon və vəzifəon qıləy mıəyyənə zəmonışon heste.ım nışon doydə ki, dini-islomi bo məxloği ozavziyeyro qıləy bərnoməş heste iyən bəvon nəzm və inzibat umuteydə.

وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ عَسَى أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَاماً مَّحْمُوداً (79)

Şəvi nimədə oğo bıbi de təhəccudi(şəvi nımoji) məşğul bıbi və ım botı qıləy əlovə vəzifəy. ğasbu ıştı pərvərdıqor tıni bə xoş omə iyən tarifinə məğami bıvıjno(rostkəy).

Navnə ayədə pencqunə nımojon faxt mıəyyən bıey bəpeştə,ın ayə bə islomi-peyğombəri(s) xitob kardə holədə hamyedə:həlbəttə ıştı çı peyğombəri unvanədə əlovə vəzifə heste və əv həm bəşəvnəy ibodət kardeye.tı bəbe şəvi ihissədə haniku bəheşti və nımoj bıvot iyən Ğıron bahand ta bə qıləy bılınd iyən aliyə məğami bırəsoş. harçənd ın ayəədə  çı şəvi nımoji nom kəşə bıəni iyən bəşəvnəy oğo mandey barədə bəhs bıə,əmmo bə rəvoyəton əsos,çəyku məğsəd sırfən çı haniku oğo bıey mənoədə ni, bəlkəm şəvi nımoji bərpo kardeye ki, de tobə, inobə, əfv iyən istiğfori bə icoe.

Həlbəttə şəvi nımoj bə peyğombər(s)-i vacib bıə iyən bo co mominon mıstəhəbbe. bənə “Muzzəmmil” və “Muddəssir” bıə Kərimə-Ğıroni co surəonədə bə şəvi nımoji işorə bıə. Səjdə surə 17-ə ayədə həm Xıdovənde-Aləm bo şəvi nimədə de ilahi ibodəti məşğul bıə iyən nımoj votə kəson,məxfiyə mıkofotonış və`də doə ki, bəçəvon çəşon ruşinəti boyis bəbe iyən hiç kəsi çə mıkofotonku xəbəşon ni.

Rəvoyətədə həm bo şəvi nımoji əsər və təsiron bəyon bıə.min cumlə xəşə conəti, ruzi ziyodə bıey,qınoon əfv bıey iyən çı məxloği miyono izzət və şərofətin bıey. həlbəttə şəvi nımoji votey qıləy ilahi ovandətiye ki,bə hakəsi nəsib bedəni. həzrəte Əli(ə) bın barədə hamyedə: insoni ruji dırozi bıə qınoon,bəçəy bo şəvi nımoji voteyku məhrum mande boyis bedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-qırd məxloği şəvi nimədə hıtə faxti, bo de Xıdo razo-niyoz  iyən ibodət kardeyro vey çokə zəmone.

2-çı Xıdo bəqəm kardə məğami ğeymətış heste, nəinki, çı fani dınyo rə dəvardə şan-şohrəton.

3-bə “məğame-məhmud” - i rəsey ro,ibodət iyən bandəçətiye ki, bə insoni ozavziye boyis bedə.

وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَل لِّي مِن لَّدُنكَ سُلْطَاناً نَّصِيراً (80)

Və vuji: ”Xıdolimha! Mıni(bə harko) de çokəti(de sədoğəti) varidkə və de çokəti(de sədoğəti) xarickə və bomı ıştə paluku qıləy zumandə sultə və dəlil ğərol bıdə.”

In ayə bə islomi vey muhimmə əmronku qıləyni,yəni bə sədoğət və əmonəti işorə kardedə və hamyedə:qırd koon bino kardey iyən həmmə bərnoməon mərkəz və meyar, bəbe rostəti iyən dırıstəti bıbu.ehanə jıqo bıbu,Xıdovənd həm koməq bəkay iyən inson bəçəy və beşə problemon ğələbə bəkay iyən bəştə hədəf iyən məğsədi nayil bəbe.

Har qıləy ko vəsə iyən sıftə bəbe bə sədoğət və ixlosi əsos bıbu iyən çı harcurnə riya və ıştəni nışon doeyku bə diyəro bıbu.çın pokə niyyəti istimrar iyən dəvom, tosə koy həm oxo lozıme.mumkine koy sıftə de ixlosi bino bıbu,əmmo peşo roy nimədə inson bə ucb,məğrurəti iyən mınnəti dıço bıbu və çəy bərəkəton həmmə məhv bıbu.

Çın ayəku umutedəmon:

1-həmişə bo fik iyən əmələdə ixlosi soyb bıey iyən çı riya və nifoğiku bə diyəro bıey xoto, Xıdo dərqoyədə dıvo bıkəmon iyən çəyku koməq tələbkəmon.

2-bəbe bəştə koon sıftə məğrur məbəmon,bəlkəm çı koy oxo fikədə bıbəmon və bə yavə ağıbəti dıço məbəmon.