492-ə hissə-İsra surə-85-88 şərifə ayəon

492-ə hissə

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُم مِّن الْعِلْمِ إِلاَّ قَلِيلاً (85)

Iştıku rufi barədə dəparseydən. bıvot:ruf çımı pərvərdıqori koonkue. (bəy ayide) və bəşmə qıləy kamə elm doey bıə.

Islomi peyğombər(s)-iku məxloğ hejo sıvolon kardeydəbin.mominon bo dini dırıst və çok-çoki zıneyro iyən dini mıxolifon və kofiron bo milləti miyono şək-şubhəon icod kardeyro və çı peyğombəri(s) məğami zəyif kardey xoto,hejo pars iyən sıvolonku bəhs kardedəbin.ın ayə bə sıvolonku qıləyni işorə kardedə və hamyedə: peyğombəriku ruhi barədə dəparseydəbin.

Kərimə-Ğıronədə ruhi kəlimə 20 kərəsə vey və se çi barədə oko doə bıə.qıləyni bə insoni cismi pukardə bıə ruf və co qıləyni vəhyi rosnə qıləy yolə mələk.seminə qılə Ğıron ıştən və ilahi vəhye ki,bə peyğombər(s)-i nozil bıə.

Ruh çı jimoni mənoədəy və ha se qılə məno həm çı inson və bəşəri camiyə həyati moyəy.

Peyğombər(s)-iku sıvol kardə kəson ya çı  insoniyə rufi barədə sıvol kardedəbin ki, əv çiçe və çokonəye?və ya  Ğıroni nozil kardə firiştə barədə dəparseydəbin ki,əv çokonəye və de kon tərığ və ro vəhyi bə peyğombəri(s) nozil kardedə?

Xıdovənde-Aləm bə peyğombər(s)-I hamyedə:çın sıvol kardə kəson cəvobədə vuji: ruh maddi iyən hiss bıə koonku ni ki,deşmə hissiyaton vositə əv dərk bıbu, bəlkəm pərvərdıqori-aləmi ofəyə qıləy ğeyri-maddiyə koonkue iyən şımə çəy mahiyyət və çokonə bıey dərk kardey nibəzıniyon.umumən şımə çın aləmi həyğətonku dərk kardey iyən çəyku bəhrə bardey ğabiliyyəton kame.şımə qımon məkənən ki, qırd çiyon zıneydon və kardey zıneydon bızınənən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ruf qıləy noməlum iyən mırəkkəbə məsələy və çı ilahi sırronkue ki,bəşəri dərki fovğədəy.

2-qırd bəşəri elmon Xıdovəndi tərəfiku bə insoni əto kardə bıə qıləy hədiyyəy.

وَلَئِن شِئْنَا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ ثُمَّ لاَ تَجِدُ لَكَ بِهِ عَلَيْنَا وَكِيلاً (86)

Və ehanə bıpyimone, bətı vəhy kardə çiyon(ıştı yodiku) bəbardemon. peşo tıni çəmə vədə mıdofiyə kardəkəs pəydu nibəkayş.

‏ إِلاَّ رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ إِنَّ فَضْلَهُ كَانَ عَلَيْكَ كَبِيراً (87)

Ğərəz ıştı pərvərdıqori(qıləy mıdofiyə kardəkəs nibəvindeyş). hukmən Xıdovəndi fəzl bətı nisbətədə yole.

Im dıqlə ayə de peyğombər(s)-I de təhdid iyən təşviği zıvoni sıxan kardeydə və çın tovhidiyə ko dumoe ki,nıbuvvət,vəhy və peyğombəri xatəmiyyət  ımon qırd ilahi lutf və fəzlonkue.peyğombəri ıştəku hiççiş ni və çəy çiçış heste,çı Xıdovəndi tərəfikue iyən ehanə Xıdovənd irodə bıko,bəy əto kardə çiyon həmmə bə dumo bəstəne.

Həlbəttə bədiihiye peyğombər(s) bə xəto ya vəhmi dıço bıəni ki,ım ayəon nozil bıə, bəlkəm Xıdovənde-Aləm bə imoni əhli dığğət kardey xoto  jıqo qıləy ayəonış nozil kardə ki, çı peyğombər(s)-i barədə bə ifrot iyən təfırti dıço nıbon.çoko ki, məsihiyon çı həzrəte İsa-Məsih(ə)-i barədə bə ğuluvv və ifroti dıço bıən.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-neməton baği mande iyən çı dasto şıey,Xıdovəndi dastədəy.çən,bəştə dastə bıə çiyon məğrur məbəmon ki,ehanə Xıdovənd irodəkəy,iləzədə qırd əvoni çəmə dasto bəstəne.

2-Kərimə-Ğıron ilahi yolə lutfonku qıləyniye ki,sıftədə peyğombər(s) və peşo həmmə məxloğ bə ın ilahi lutfon şomil bedən.

قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَن يَأْتُواْ بِمِثْلِ هَـذَا الْقُرْآنِ لاَ يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً (88)

Bıvot: ehanə (qırd) inso-cın cəm bıbon ta bənə Ğıroni qıləy(kitob) biyəyn,ım mumkin nibəbe. harçənd əvon (bın koyədə) bə iyənde koməq həm bıkoyn.

Vəynə ayədə hamyedəbe ki,Kərimə-Ğıron çı peyğombər(s)-i tərəfiku ni,bəlkəm çı Xıdovənde-Aləmi tərəfikue və əgər əv bıpyişe çı peyğombəriku bə dumo bəstəne. ın ayə çə bəhsi dəvomədə hamyedə:kali mıxolifon çokonə Kərimə-Ğıroni bə peyğombər(s)-i iyən bə co şəxson nisbət doydən ki,nəinki,insonon,bəlkəm ehanə qırd cınon həm cəm bıbon iyən bə insonon koməq bıkon,ijən kardey əzınin bənə Ğıroni qıləy sıxan biyəyn.ım bəçəy xotoe  ki,Kərimə-Ğıron Xalığə Xıdo kəlome iyən qırd cınno-ins çəy məxloğin.əgər qırd cınno-ins qırdə bıbon,ayə kardey bəzıneyn qıləy Xıdo xəlğkəyn ya qıləy kokəyn ki,həni bə Xıdo ehtiyocışon nıbu.?

De təəssıfi və məələsəf ımrujnə dınyoədə bə idastə odəmon ağli ziyodə təkid beydə və sekolar iyən layikə soxtemonon,ıştəni bə ilahi vəhyi ehtiyoc nıbey elan kardedən və ın iddioədən ki,kollektiv surətədə bıə fikon iyən ağl,çı dınyo qırd problemon həll kardey zıneydən.əvon bəştə zənni əsos kolektivə fik və ağliçı vəhyisə bəpe ya hiç nıbu de əy i səviyyədə zıneydən və əy çı vəhyi əvəzi oko doydən.

Kərimə-Ğıron bın ayədə hamyedə:nəinki,qırd insonon kolektivə ağl,bəlkəm əgər qırd cınonku həm oko bıdəyn,qırd şımə əndişə və fik,bənə vəhyi ki,ilahi elmikuş sərçəşməş peqətə, nibəbe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Kərimə-Ğıron ilahi əbədiyə mecuzəy və hejo deştə ələyhdoron təhəddi vəmuborizə tələb kardəşe ki,ehanəkardey zıneydon bənə Ğıroni qıləy kəlom iyən kitob biyənən.çı Ğıroni ım dəvət bə peyğombəri zəmoni ayid ni və ımruj həm dəvomış heste.

2-bəşəri ağl iyən fik,çı fərdi iyən cəmiyə surətədə bıbu,çı ilahi elm və vəhyi mığobilədə mandey zuşon nibəbe.