498-ə hissə-Kəhfi surə-1-6 şərifə ayəon

498-ə hissə

De Xıdovənde-Aləmi lutfi İsra mıborəkə surə təfsir bə oxo rosnemone və ısətən Kəhfi mıborəkə surə bino kardedəmon.çın surə şə`ne nuzul və nozil bıey barədə omə ki, Məkkə mışrikon çandə nəfərışon bə Mədinə şəhri vığandeşone ta çı həzrəte Muhəmməd(ə)-i besət iyən  çəy peyğombərəti rostəti nışonəon barədə,çı yəhudi alimonku sıvolkəyn.yəhudi alimon bə Məkkəku omə nımoyəndəon jıqo cəvobışon doe ki, şımə çəyku çı seqlə çi barədə sıvolkənən:Əshabi-Kəhf,Zulğərneyn iyən Ruh. ehanə çəmə votə navnə dıqlə çiyon barədə qıləy çi bəyonış karde iyən çı Ruhi barədə sukutkəy,əv həyğətən peyğombəre.əvon bə Məkkə oqardeyədə çı peyğombəriku ın çiyon barədə dəparseyşone və bın zəmon Kəhfi mıborəkə surə nozil be. həlbəttə bın surədə çı Əshabi-Kəhf iyən Zulğərneyni dastanonku əlovə, həzrəte Mosə(ə)-I de Xızr(ə)-i bıə macərə həm bəyon bıə.

بسم الله الرحمن الرحيم

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَل لَّهُ عِوَجَا (1) 

Sıtoyiş bo ə Xıdoe məxsuse ki,(osmoniyə) kitobış bəştə bandə nozilış karde iyən boəy hiç qıləy inhirofış ğərol nıdoe.

قَيِّماً لِّيُنذِرَ بَأْساً شَدِيداً مِن لَّدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً حَسَناً (2) 

Qıləy ğoym iyən (osmoniyə kitobon)hifzəkə kitobe ta çəy tərəfiku bıə şiddətinə əzobiku bıtorsıno və bə çokə ko əncom doə mominon bəşorət bıdəy ki,bo əvon qıləy çokə mıkofot heste.

مَاكِثِينَ فِيهِ أَبَداً (3) 

Bəvədə(vəhıştədə) əbədi bəmandeyn.

In surə bə peyğombər(s)-i vəhyi nozil kardey xoto,de Xıdo həmdo-sıtoyışi bino bedə ta umutəmon ki,fəğət bə Xıdovəndi bəçəy bəmə doə maddi iyən dınyəviyə neməton xoto şukr məkəmon və bızınəmon ki,hidoyəti nemət ilahi vey yolə neməte. əv həm qıləy hidoyət ki,tədvin bıə iyən ruşinə kitobi ğalibədə omə iyən çı harcurnə inhirof və zəlolətiku bə diyəroe.qıləy kitob ki,ğoym və sabite və dini ğoyməti zəmonəti doydə.

Xıdovənd Kərimə-Ğıroni çandə qılə vırədə hamyedə:”zalikəd-dinul-ğəyyimə”.ım din qıləy ğoymə dine və insoni bə mohkəmə ro hidoyət kardedə.həmonə ro ki, harcurnə ifrot iyən təfrıtiku bə diyəroe və peyğombər(s)  de bəşorət,tars doey,və umudi ruhiyyə,məxloğədə bəyji kardedə ta dinədə etıdol və miyonəro hifz bıbu. Çın ayəonku umutedəmon:

1-Kərimə-Ğıroni neməton anəndə yol və muhimme ki,Xıdovənd ıştənış bəçəy nozil kardey xoto tərifış kardə.

2-peyğombər(s)-i bəşorət və tars doey bə Ğıroni əsose,nəinki,çəy ıştən tərəfiku.zira Ğıron ğoym və sabite.

وَيُنذِرَ الَّذِينَ قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً (4)‏

Və ta (ilahi kitob və peyğombər) bəvon ki,voteydən:Xıdovənd boştə qıləy fərzəndış peqətəşe-xəbərdorəti doydə.

مَّا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ وَلَا لِآبَائِهِمْ كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ إِن يَقُولُونَ إِلَّا كَذِباً (5) 

Əvon və çəvon pıon bə ın hədisi(sıxani) elmışon ni(əy zeneydənin).ım qıləy yolə sıxane ki, çəvon qəvonku xaric bedə və əvon ğərəz du co çi voteydənin.

Vəynə ayəonədə xəbərdorəti və tars doey kulliyə unvan oməbe.əmmo bın ayəonədə bəçəy dəlilonku qıləyni ki,bə Xıdo çı fərzəndi soyb bıey bohtoni ğandey işorə bıə. qıləy ittihom ki,həm mışrikon və həmən məsihi və xristiyanon və həm yəhudiyon bəy şomilin.mışrikon firiştəon çı Xıdo kinon zıneydəbin,məsihiyon İsa(ə)-i Xıdo zoə və peyğombər(s)-i zəmonədə bıə  yəhudiyon,Uzeyr(ə)-i ilahi peyğombəronku qıləynibe,Xıdo fərzənd zıneydbin.qıləy holədə ki,ım əğedə nə de mığəddəsə osmoniyə kitobi i omeydəni və nə de ağl və məntıği.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-de botıl iyən inhirofə əğıdəon mıborizə bardey,çı peyğombəron iminə vəzifəonkue və vey inhirofiyə əğedə bə Xıdo şırk kardey və vey xolisə əğedə tohidi bərpo kardey iyən ğoymə yektaprəstiye.

2-əğedə bəbe bə elm iyən aqahəti əsos bıbu,və jıqo nıbu bə inhirof iyən xorafati boyis bəbe.

3-cəhl iyən nodonəti boyis bedə ki,inson bəştə Xalıği bohtan iyən iftiro bığando.

فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ عَلَى آثَارِهِمْ إِن لَّمْ يُؤْمِنُوا بِهَذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً (6) 

(Ha pəyğombər ha!) Əgər əvon bə hədisi( Ğıroni sıxani) imon nıvoyn, jıqo bızın dılı heste bəçəvon koon xoto ıştəni de ğəmo-ğussə həlok bıkəyş.

In ayə  peyğombər(s)-i bə məxloği  dıləsutəti barədə bıə xosyəti bəyon kardedə.ə həzrət vindedəbe ki,mışrikon bə ilahi həxə sıxani imon nıvardey xoto,çəyku co bedən və de həsrəti çəvon barədə fik kardedə.

Deməkə ki, peyğombər ilahi risoləti rosniyəkəse və məxloği dezzu bo ilahi həxə sıxani ğəbul kardey məcbur kardey nıəzıni,əmmo çoko ki,vindedə ziyodə fərdon imon vardedənin,bə ğəmo-ğussə dıço bedəbe.tosə əvrə ki,kam mandəbe əv ıştə coni çı dasto bıdo.əv nəinki,bəştə vəzifə əncom doey xoto,bəlkəm bə məxloği bıə məhəbbət iyən əvoni hidoyət kardeyro,ziyodə cəhdo-təloş kardedəbe və ıştə koy nəticə nıvində faxti jıqo hiss kardeəbe ki, çəy vey azizə şəxson çı suğut iyən həlokəti mə`rəzədən.liza çəvon barədə xıvvət kardedəbe və ğussə hardedəbe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bo cokəson hidoyətiro dıləsutəti iyən bəçəvon zəlolətiro ğussə hardey,qıləy erjinə koe və peyğombəron bo bəşəri həmməysə dıləsutə şəxson bıən.

2-dini rəhbəron və mıbəlliğon bəbe hejo bo məxloği əğedə və əməlon islohi xoto cəhdo-təloşkəyn.harçənd kamə nəticə bıqəto və veyni həm isloh nıbon.