510-ə hissə-Kəhfi surə-57-61 şərifə ayəon

510-ə hissə

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن ذُكِّرَ بِآيَاتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ إِنَّا جَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَن يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْراً وَإِن تَدْعُهُمْ إِلَى الْهُدَى فَلَن يَهْتَدُوا إِذاً أَبَداً (57) 

Deştə rəbbi ayəon pand doey bıə,peşo(ğəbul kardey əvəzi) çəyku dim qordınə və çımi bənav ıştə əncom doə çi yodo bekardə kəsisə vey sıtəmkor kiye?  həlbəttə əmə bəçəvon dılon pardəmon noe ta Ğıroni ayəon nıdərəson və çəvon quşonədə sanqini ğərol domone ki,ehanə bə hidoyəti tərəf vanq bıjənoş, hiçfaxti bə(həxə) ro nibomeyn.

Dəvardə proqramədə votemone ki,peyğombəron vəzifə məxloği irşod iyən hidoyət bıə, əmmo məxloği məcbur kardey həxışon bıəni.təbiiye ki,çı camaati veyni bə həxı pemandənin iyən əvışon ğəbul kardəni.əmmo i hissə bəsə kufr iyən inkorisə əlovə, de peyğombər iyən de çəvon tərəfdoron məsxərə kardey məşğul bin iyən de dindoron mıborizə bardedəbin.

In ayə hamyedə:Həxı zınə şəxson  çı həxıku dim qordıneydən iyən bə Xıdo peşt kardedən. həyğətədə əvon ıştə çəş iyən quşışon bastə iyən bo həxı ğəbul kardey hozzı nin. təbiiye jıqo fərdon  hiçfaxti hidoyət bedənin.zira ıştən çı hidoyəti dumo nin. qıləy hıtə şəxsi de ıştəni bə hani jıəkəsi miyono fərğ heste.iminə qılə de çandə kərə sədo kardey iyən de pand doey oğo bedən.əmmo dıminə qılə hiç curə ıştə duyə haniku pemeş piyedəni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ıştə dəvardə qınoon iyən əməlonku ğəflət kardey,bə rufi siyo bıey iyən bə dini həyğəton inkor kardey boyis bedə.

2-həyğəton dərk kardey ğıvvə çı dasto doey,ilahi əzobe ki,ğafilə şəxson iyən bə ilahi ayəon be etino kardə kəson  bəy giriftor bedən.

وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤَاخِذُهُم بِمَا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ بَل لَّهُم مَّوْعِدٌ لَّن يَجِدُوا مِن دُونِهِ مَوْئِلاً (58) 

Və ıştı pərvərdıqor əbaxş,rəhməti soybe.ehanə məxloği bəçəvon kəsb kardə çiyon xoto, cəzo bıdo,rəyrə əzobi bo əvon əvğandi.(əmmo joqo kardedəni) bəlkəm, boəvon qıləy və`də ğərolış doə ki,(deçəy faxti rəsey)sovə Xıdovəndi lutfi, hiç faxti qıləy oqardey ro pəydu kardeydənin.

وَتِلْكَ الْقُرَى أَهْلَكْنَاهُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَعَلْنَا لِمَهْلِكِهِم مَّوْعِداً (59) 

Və çə məmləkəton əhali zılm kardə faxti həlok kardemone.və boçəvon məhv kardeyro(çı naviku) qıləy zəmon ğərol domone.

Dəvardə ayə dəvomədə,ın ayə hamyedə:həlbəttə ilahi ğəzəb iyən əzob ki,dınyoədə bə sıtəmkor iyən qınokoron həlokəti boyis bedə,məxsusiyə vırəonədəy.Kulliyə ğaydə ki, Xıdovənd bəştə rəhməti əsos çı məxloği əzobədə dastpoçə nıbu iyən bə məxloği qınoon xoto bəvon əzob nıdəy.de qıləy co iborəti Xıdovənde-Aləm bəştə rəhməti əsos bə qınokoron mohlət doydə ta ıştə dəvardə koon əvəzi beşo iyən de tobə vositə oqardo.əmmo əvon ehanə ilahi lutf iyən mohlətiku oko nıdəyn, Xıdovənd deştə ədoləti rəftor kardeydə iyən əvoni bə əzob giriftor kadeydə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-Xıdovəndi de məxloği rəftorədə əsl,rəhmət iyən məğfirəte.əmmo ikəs ıştəni çı ilahi rəhmətiku bə diyərokəy,ım istisnay.

2-qınokoron bəbe bə ilahi mohləti məğrur nıbon iyən Xıdo bəvon doə fırsətiku suyi-istifodə nıkəyn.zira de Xıdo mohləti orəxey,çəy əzobiku həni fərol kardey nibəbe.

3-çı camiyə iyən sivilizasiyaon məhv bıey,çəvon əhali yavə koon və çəvon zılm iyən fəsodi rəvoc doey nəticəy.

4-çoko ki, qınokoron çı ilahi mohlətiku məğruru nıbon,məzlumon həm bəbe çı ilahi lutfiku məyus nıbon.

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ لَا أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُباً (60) 

Və(bə yod biyə) ə zəmoni ki,Mosə bə cıvoni(bəştə roy həmro) voteşe:az ıştə nəveyku dast nibəkəşem ta bə dıqlə dıyo bəyənde peqıniyə vırə bırəsom hətta ehanə çandə soron(bəştə roy) dəvom bıdəm.

فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَباً (61)

Çən,çoko bə həmonə dıqlə dıyo mıloğati vırə rəsin,ıştə moyış çı yodo bekardeşe. moy həm dıyoədə ıştə royış qəte, şe.

In ayəon çı həzrəte Mosə(ə)-i de Xızr(ə)-i bıə macəra bino kardedə ki,ziyodə lətifə nuktəonış heste. çoko ki,təfsironədə omə Xıdovənde-Aləm bə həzrəte Mosə(ə)-i ilham kardedə ki, qıləy Xızrə nomədə ikəs heste ki,çəy elm və zıney ıştısə veye.liza həzrəte Mosə(ə) deəy mıloğat və vindemon kardey iyən çəyelmi xəzinəku bəhrə bardey oruzədə be.

Çı pərvərdıqore-aləmi tərəfiku qıləy xitob ome ki,”Məcməul-Bəhreyn” yəni dıqlə dıyo peqıniyə vırə şımə mıloğati vırəy.bo əy pəydu kardey xoto qıləy moy bəştə səbəd və zambul bınə və deştə bobə.ha vırədə ki,moy gimı karde,həmonə vırə şımə vindemoni və`də doə bıə vırəy.həzrəte Mosə(ə) deştə dusti Yuşə` hərəkətışon karde tainki, bə qıləy dıyo kəno rəsin.həzrəte Mosə(ə) qıləy dıjdə sıği səpe tikəy istirohətış karde,əmmo çəy roy həmro oğo mande.həmonə cıvoni vindeşe ki,moy bə hərəkət ome və pəre şe bə dıyo dılə.əmmo çun Mosə(ə) hıtəbe,əvış çı haniku penıkardeşe. həzrəte Mosə(ə) haniku pemey bədiqə,Yuşə ın macəraş çı yodo bekarde və əvış bəy nıvoteşe.əvon bəştə roy dəvomışon doe tainki,həzrəte Mosə(ə) voteşe: çiç heste bo harde,biyə bəhəmon.Yuşə həmonə macəraş nəğlış karde və əvon bə ğərol omin ki,bə həmonə moy bə dıyo pərə məntəğə oqardon. Çın dastoni dəvom omə ayəonədə bəyon bəbe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-hətta Xıdo peyğombəron həm elmi tələb kardey dumon və boəy pəydu iyən boçəy feyzi kəsb kardeyro,bə səfəri əziyyəton tov vardedən.

2-elmi dumo bıəkəs bəbe bə alimon soyəx bışo,nəinki,bınışto çəşkəy.elmi kəsb kardey royədə bəbe çı nəve iyən əy tələb kardeyku dast nıkəşi.