515-ə hissə-Kəhfi surə-83-88 şərifə ayəon

515-ə hissə

وَيَسْأَلُونَكَ عَن ذِي الْقَرْنَيْنِ قُلْ سَأَتْلُو عَلَيْكُم مِّنْهُ ذِكْراً (83)‏

Iştıku Zul-Ğərneyni barədə dəparseydən,vuji:rəyrə çəy həxədə bo şımə sıxan bəvotem.

إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِي الْأَرْضِ وَآتَيْنَاهُ مِن كُلِّ شَيْءٍ سَبَباً (84)

Həyğətən, əmə çəy zəminədə bəy(bə Zul-Ğərneyni) ğudrət domone iyən harçiku qıləy vositə bəy əto kardemone.

فَأَتْبَعَ سَبَباً (85) 

Çən, əv çı səbəbon dumo şe(ıştə səfərış bino karde).

Əshabi-Kəhfi sərquzəşt iyən çı həzrəti Mosə(ə) de Xızr(ə)-i macəra bəyoni bədiqə,ın ayəon bə Zul-Ğərneyni macəra işorə kardedə ki,təğribən 15-qılə ayə dəkəşedə.

Çoko ki, çın surə sıftədə votemone Məkkə mışrikon de Mədinə yəhudiyon bo peyğombər(s)-i imtovon kardey xoto se qılə movzukuşon bəhs karde ki,qıləy kanə tarıxış hestebe,ta hələ bunum çəy cəvob çokoe.

Min cumlə məsələonku qıləyni çı Zul-Ğərneyni macəra be.liza ın ayəon sıftədə hamyedə: ha peyğombər ha! Iştıku çı Zul-Ğərneyni barədə dəparseydən.tı çəvon cəvobədə vuji:çəy macəraku qıləy hissə bo şımə hikoyət kardedəm.əv qıləy şəxs be ki, Xıdovənde-Aləmi harcurnə imkonat iyən  məlumatonış çəy ixtiyorədə ğərolış doəbe ta kardey bızıno çı təbiiyə səbəbonku ziyod iyən vey çok bəhrə bobəy.əv həm Xıdo bəy doə ım ğudrət iyən məktəbiku bə məxloği xıdmət kardey royədə oko doydəbe.

Isət bəy boçi “Zul-Ğərneyn” votə bıə,çandə qılə versiyaon movcude.min cumlə ım be ki, əv ıştə səy muş bənə dıqlə şoxi boftəşbe və ya çəy kolo səpe dıqlə şox ğərolış qətəbe. bəziyon votedən ki, “Ğərneyni”-ku məğsəd şərğ iyən ğərbe və çun əv bə aləmi şərğo-ğərbi səfərış kardəbe iyən sultəş hestebe,əve bəy Zul-Ğərneyn voteydə bin.

Kali təfsirəvonon bə Tovrati baxşon iyən tarixəvonon nıvıştəyon əsos,Zul-Ğərneyni de Kuruşi tətbiğ doydən.bəzi şəxsonəy həmonə Makedoniyəvıjə İskəndər zıneydən ki, çı tarıxi nəzəku har deynən iyənde muasir iyən həməsrədə jiyən və ım bə dı həzo penc sa sor çımi bənav ayid bıə.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-bo təbiiyə imkonatonku bəhrə bardey xoto elmi iyən sənaye ğudrəton kəsb kardey, Xıdovəndi bəştə kali bandəon əto kardə ilahi nemətonku qıləyniye.

2-de dəvardə tarıxi iyən de tarıx soxtə merdon oşno bıey,çı təcrubə,pand iyən ibrəti kəsb kardey amile.

حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ وَوَجَدَ عِندَهَا قَوْماً قُلْنَا يَا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِمَّا أَن تُعَذِّبَ وَإِمَّا أَن تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْناً (86) 

Taainki,bə həşi nıştə qıləy(məntəğə)rəse.qıləy vırə ki,hissış karde(bəçəy nəzə ome) həşi qıləy siyo iyən lehməynə çeşmədə eşedə.və çəy tonoku qıləy ğovmış vinde, votemone:ha Zul-Ğərneyn ha!ya bəvon əzob bədoyş ya çəvon miyono qıləy çokə ro bıqət(həmməy bıbaxş).

قَالَ أَمَّا مَن ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلَى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذَاباً نُّكْراً (87) 

(Zul-Ğərneyn)Voteşe:əmmo hakəs sıtəmkoy,bəy əzob bədomon.peşo bəştə pərvərdıqori tərəf oqordıney bəbe.əv həm bəy qıləy saxtə əzob bədoe.

وَأَمَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحاً فَلَهُ جَزَاء الْحُسْنَى وَسَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنَا يُسْراً (88) 

Və əmmo hakəs imon biyəy iyən loyığinə əməl əncom bıdo,çən,boəy çokə mıkofot heste iyən boəy ıştə tərəfiku hostonəti mıəyyən bəkamon.

Bə ın ayəon əsos,Zul-Ğərneyn ıştə səfəri dəvomədə bə qıləy məntəğə rəse ki,bənə dıyo kənoyədə həşi ğurub kardə vırə be.ım məntəğə bənə qılə ağənəği jıqo bızın həşi bəvədə ğurub kardedəbe.qıləy məntəğə ki,çok iyən yavə insonon əyo jimon kardedəbin və ilahiyə merd ki,mumkine peyğombər həm bıə,çı Xıdovəndi tərəfiku məmur be ki,bə həmonə vırə çokə odəmon mıkofot bıdəy və əvoni rifoh iyən asayişdə ğərol bıdəy.həmən həmonə məntəğə bevəcə odəmon bın dınyoədə bə cəzo bırosni.

Harçənd cəzo iyən mıkofot çı pərvərdıqori kəromətonkue və çəy əsliyə məkan ğıyoməti ruje,əmmo Xıdovənd bə Zul-Ğərneyni jıqo qıləy icozə doydə ki,bə elmı-ğeybi əsos iyən çı fərdon botın və əməlonku aqah bıey xoto,kardey bızıno həmonə bın dınyoədə çok iyən yavə şəxson bəçəvon loyığ bıə cəzoon bırosni.həlbəttə ım çı ğıyoməti ruji əsliyə mıkofot iyən cəzo vırə doey əzıni.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-səfər iyən səyohət,ehanə de hədəfi iyən mənfəətış bıbu,Kərimə-Ğıron əy təsdığ kardedə.

2-ilahi ovliyaon çı Xıdo tərəfiku mıəyyən ixtiyorınışon heste ki,ha faxti bıpyişone çəyku oko doey bəzıneyn.

3-Ğıroni fərhənqədə  kufr iyən şırk bəştə zılm kardeye.zira ın ayəon çı imoni mığobilədə ğərolışon qətə.

4-hukuməton de umum-məxloği rəftor bəbe bə hostonəti iyən rifohi əsos bıbu və əvon fəğət de yavə ko soybon bəbe suluk nıkəyn.

5-ədoləti icro ilahiyə merdon vey muhimmə vəzifə iyən norohətçiyonku bıə ta çokə ko soybon təşviğ bıbon və bədə ko soybon tənbih.