516-ə hissə-Kəhfi surə-89-94 şərifə ayəon

516-ə hissə

ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً (89) 

(Peşo Zul-Ğərneyn bo co qılə səfəriro qıləy) Səbəbış hozzı karde.

حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلَى قَوْمٍ لَّمْ نَجْعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتْراً (90) 

Tainki, bə həşi pemə vırə rəse. həmonə vırə jıqo pəyduş karde ki, ğərəz həşi boəvon co qıləy ləm(soğnə) ğərolımon doə nıbe.

كَذَلِكَ وَقَدْ أَحَطْنَا بِمَا لَدَيْهِ خُبْراً (91) 

Və əmə jıləvoni çəy(Zul-Ğərneyni) tonoku bıə imkonati əhotəmon hestebe(xəbədo bimon).

Dəvardə bərnomədə votemone ki,çı ilahi ovliyaonku qıləyni ki,Xıdovəndi tərəfiku elmonış hestebe iyən imkonaton çəy ixtiyorədə noey bəbe,bə dınyo mıxtəlifə nuxtəon səfər kardedəbe iyən çı məxloği muşkilaton bərtərəf kardedəbe.

Zul-Ğərneyn bə məğrıb zəmin səfər kardey iyən çə milləti miyono ədolətinə soxtemon bərpo kardey bəpeştə,bə məşrığ zəmin səfərış karde ki,ın ayəon bəy işorə kardedə. bə qıləy məntəğə varid be ki,çəy vırə camaat ibtidayi jimon kardedəbin iyən kamə imkonatonışon hestebe.çəvon kə iyən ləm(soğnə vırəşon) nıbe və bə rəvoyaton əsos hətta çəvon tanədə olətışon həm nıbe və həşi çəvon bədənonışon sutunəbe. ısət Zul-Ğərneyni əyo çiçış karde Kərimə-Ğıron çəy barədə hiç qıləy sıxan voteydəni, əmmo çə vırə milləti jimoni şərayiti bəyon kardedə ta çə zəmoni tarıxi iyən coğrafi cəhəto bıə movğıyyət ruşin bıbu.

Çın ayəonku umutedəmon:

1- Xıdo ovliyaon bo fəğırə insonon nicotiro iyən camiyədə rifoh və ədoləti pevolo kardeyro ziyodə cəhdo-təloş kardedən.

2-Camiyə rəhbəron bəbe deştə mıxtəlifə məntəğonədə bıə huzuri,çəvırə məxloği məhrumiyyət iyən problemon çı neziku bıvindon və bo əvoni həll kardeyro səyo-təloşkəyn.

ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً (92) 

Peşo(bo co səfəri) səbəbış hozzı karde.

حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِن دُونِهِمَا قَوْماً لَّا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلاً (93) 

Tainki, bə dıqlə(bandi) səddi rəse.çə dıqlə bandi peştono hiç qıləy sıxan nıdərəsə ğovmış vinde.

قَالُوا يَا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجاً عَلَى أَن تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدّاً (94) 

(Həmonə məxloğ)Voteşone: ha Zul-Ğərneyn ha! həyğətən,Yə`cuc-Məcuc(ğovm) bın sərzəminədə de fəsodi məşğulin.ayə bəbe əmə botı xarc ğərol bıdəmon ta çəmə iyən çəvon miyono qıləy sədd icodkəyş?

In ayəon bə seminə məntəğə işorə kardedə ki,Zul-Ğərneyn bəvrıə varid be və de Ğıroni təbiri əvon çı mədəniyyət və təfəkkuri cəhətiku bə dumo mandəbin.əvon anəndə jinə səthədə bin ki,hətta sıxan kardey çəmi həm zıneydə nıbin iyən və hiçki əvoni dərəseydə nıbe. əvon jıqo çə zəmonə sivilizasiyaku bə dumo mandəbin və qıləy diyəroə məntəğədə çı bandon miyono bin ki,hiçki çəvonku de co ğovmon şe-omey kardedənıbin və de co ğovmon hiç qıləy rabitəşon nıbe. Farsi zərbul-misolonədə həm bə mədəniyyətiku be xəbə bıə şəxson jıqo voteydən:jıqo bızın tı bandi peştiku oməyş.

Həmonə vırə məxloği çoko vindeşone ki,Zul-Ğərneyni ixtiyorədə jıqo qıləy ziyodə ğudrət və imkonaton heste,çəyku tələb kardeşone ki,çın dıqlə bandi miyono qıləy maneə icodkəy ki, qıləy vəhşi iyən nıdərəsə ğovm bıə “Yəcuc-Məcuc”-i ğovm çəyku dəvardey nızınon və bəçəvon məntəğə hiç qıləy zərəl nırosnon.əvon bə Zul-Ğərneyni voteşone ki,bo ın ko çanəndə xarc və ğıvvə lozıme, əmə əy ıştı ixtiyorədə ğərol bədomon.

Çun ım ğovmi elan kardeyədə,Kərimə-Ğıron hamyedəbe ki,əvon hiç qıləy sıxani dərəseydə nıbin, təbiiye əvon ya ıştə tələbi de nıvıştey və co əlomət iyən işorə vositə rosneydəbin yaanki,Zul-Ğərneyn de ilahi ilhomon vositə çəvon ım tələbon dərəseydəbe.

Odəmi dığğəti bəştə cəlb kardə çi ıme ki,Zul-Ğərneyn  bə ım bə dumo mandə ğovmi tələbi mısbətə cəvobış doe və çoko ki,peşonə ayəonədə bome,qıləy ğoym iyən mohkəmə səddış soxteşe ki,de Kərimə-Ğıroni təbiri ısət həm mandə və movcude. ım ko ımi nışon doydə ki,bo camiyədə jiyə məxloği əmniyyəti təmin kardeyro, çı ilahi hukmdoron  vəzifəşon heste ki,bo milləti qıləy orom və sakitə jimoni şərayit hozzı bıbu.harçənd çım ko zəhmətış ziyod iyən veyə xarcış həm bıbu iyən ixtisodi cəhəto hiç qıləy mənfəətış həm nıbu.

Həlbəttə Zul-Ğərneyn iyo həm ehanə çı məxloği koməq iyən iştirakış bıənəbe,jıqo qıləy dıjdə proyekti əncom doey nıəzıni və ım bəçəy xoto be ki,millət çım ko ğədri çok bızınon.

Bə coğrafi təhğiğaton əsos mıəyyən bıə ki,ım sədd Ğəfğazi məntğədə çı silsilə bandon miyonoe ki, bənə qıləy divo şimoli çı cənubiku co kardedə.

Isət Zul-Ğərneyn ki bıə çəy barədə mıxtəlifə nəzəon heste ki,çəvon vey muhimmə qılə dıqlə nəzəriyyəy:qıləyni ıme ki,Makedoniyəvıjə İskəndər bıə və əv bə ziyodə vırəon səfərış kardə və dınyo şərğo-ğərbış həmməy nəvə.əmmo tarıx jıqo qıləy səddi deçəy dasti tumo kadeyku hiç qıləy xəbə doydəni iyən hiç qıləy tarıxiyə sənədon jıqo qıləy nəzə təsdığ kardeydəni.dıminə nəzə ıme ki,çı Tovrati mətnədə həm omə və de məşhurə tarixəvonon nıvıştəyon həm tətbiğ omeydə,Zul-Ğərneyn çı İroni Həxaməneşon podşo həmonə Kuruş bıə ki,çəy kolo səpe dıqlə şox həm bıə iyən əy bə aləmi şərğo-ğərbi səfərış kardə iyən Ğəfğazi məntəğdə osonə səddış soxtəşe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-har vırədə ki,məxloğ ehtiyoc hisskəyn iyən bo ivrədə sərmoyə noey hozzı bıbon, bəbe hukumət həm bə məxloği tələbon dığğətkəyn.

2-bə əmniyyəti ehtiyoc,bəsə məskən iyən oləti ehtiyocisə bənave.qıləy millət ki, libos və soğnə vırəş nıbe,əmmo əmniyyəti intizorədə bin.