Osmoniyə surəon-220

Osmoniyə surəon-220

Təloği surə iminə ayə iqlə umumi iyən ictimayi hukmi bə mısılmınon həmməysə yolə rəhbər bıə islomi əziziə peyğombəri(s) ibloğ kardedə,rosnedə və hamyedə:”Ha pəyğombər ha! havaxti jenon təloğ doey piye,iddə zəmonədə əvoni təloğ bıdən və iddə hisobi oqətənən”.

Jenı-merdəti jimon iyən zevciyyəti ğanun,min cumlə çə mığoviləonkuye ki,bə dıqlə tərəfi dıli piye və məhəbbəti əsose.ım ko çı qıləy xıyzoni sabitəti iyən ğoyməti amilonkuye.deməkə ki,ım qıləy ğoym iyən mehkəmə əhd-peymone və bəpe bımi rioyət kardey bıbu.çıro ki,qahi vaxti kali amil iyən illəton boyis bedə ki,çı jimoni həmroon mıştərəkə jimon,ğeyri-mumkin iyən tov vardənin ni. bın surətədə ım bəyənde qıniyə jimon,bo dılqə tərəfi çandə qılə muşkilot və problemon icod kardedə.liza,dini-islom  təloği məsələ ıştəni de qıləy ictinob nıbə zərurəti nomi ğəbul kardedə.de ın holi de şiddəti təloği mızəmmət kardedə və zovceyn iyən jenı-merdiku tələb kardedə ta bo mıştərəkə jimoniro çanədə ki,vırə mevcude,həni təloği varyanti bəvıjnon.

İslomi rəvoyətonədə təloğ de həmməysə nifrətamiz iyən bə ğəzəbi boyis bıə həlolə əməl zıney bıə.Peyğombər(s)-iku omə rəsə rəvoyətədə handedəmon:”Xıdovənde-Mutəali palu islomədə hiç qıləy əməl kəy əsosi de co bıey iyən təloği viron bıeysə nifrətamziə əməl ni”.

İmom Sadığ(ə) həm hamyedə:”həlolə koonku hiç qıləyni Xıdo palu çı təloğisə vey məbğuz iyən bə ğəzəbi boyis bedəni”.

Islomi çı təloği həxədə bıə saxtətiyon bo xıyzoni məxsusən bo jenon,merdon iyən bo fərzəndon bə hissi iyən sosyal ziyondoə əsəron xotoye.bə həmonə dəlili xoto,Kərimə-Ğıron de oşkoə formadə əmr kardedə ki,havaxti çı qıləy jenı-merdi miyono ixtilofon bə miyon beşe,çı dıqlə tərəfi nezə odəmon boçəvon koon islohiro səykon və de xıyzoni sulhə məhkəmə təşkil doey,çı təloğ iyən coəti vəy bıqəton və bəçəvon co bıey mane bıbon.

Əmmo,ehanə mıştərəkə jimoni dəvom ğeyri-mumkin beyədə və fəğət çı co bıey imkon beyədə, lozıme ki,bə çandə qılə nuktəon rioyət kardey bıbu ta çı təloği mənfiyə təsironku bə kam kardey bıbu.Kərimə-Ğıron Təloği surə sıftənə ayəonədə bə qıləy nuktə işorə kardedə.min cumlə çəvonku ıştə iddə vaxti oqəteye.yəni jen ıştə şuyəku co bıey bədiqə de tosə qıləy mıəyyənə mıddəti ijən de co qıləy merdi izdivac nıko.

In məsələ bə nəsli oqətey məsələ iyən bə jeni luz-ləvədə hırdəni bıey ya nıbey dəlili xoto,vey əhəmiyyətine.həmçinin,ım iddə zəmon bə jeni ijən sənibəton bəştə şuə oqarde və rucu fırsəti doydə və coəti amilon çı miyoniku bardedə.məxsusən,islom təkid kardedə ki,jen ıştə iddə devronədə ıştə şuyə kədə bımando və de loyığə formə deəy rəftor kardey bıbu.ın mexanizm yəni tədrici co bıey,təbiiye ki,ın fırsəti bə jenı-merdi bədoe ki,əvon ijən de iyande muaşirət iyən sıxan bıkon və ın fırsət bəvon məcol bədoe ki, əvon iyandeyku co bıey barədə bıə fiki ıştə səyku bekon və bəştə mıştərəkə jimoni dəvom bıdon.

Imi həm zikr kardey lozıme ki,”ric`i təloğədə” merd hiç qıləy təşrifot iyən rəsmiyyət nıbə holədə bəştə merdi oqardey və ıştə mıştərəkə jimoni dəvom doey bəzıne.

Əmmo,ehanə çın mıddətiku dəvardo və həmonə dıqlə de iyande aşti nıkon,ruşine ki,əvon bo mıştərəkə jimoni dəvom doeyro hozzı nin və məsləhəte ki,əvon iyandeyku co bıbon...

Təloği surə 2-ə ayədə hamyedə:”çəvon iddə mıddət bə oxo rəseyədə,əvoni de ləyoğətinə formə oqətənən ya de loyığə tərzi çəvonku co bıbənən”.

Bın ayədə bə mıştərəkə jimoni ayid bıə həmməysə muhimmə əməl ğaydə işorə kardedə və ım həm çımiku iborəte ki,jenı-merd ya bəpe ləyoğətinə tərzədə de iyande jimonkon yaan ki,de loyığinə formə yəndeyku co bıbon.yəni çoko ki,mıştərəkə jimon bəpe de səmimiyyəti iyən bə humansit və insoniyə prinsipon əsos bıbu,coəti həm bəpe bə iyande dərəse əsos bıbu,bə iyande həx-huğuğon rioyətkon və çı dave kardeyku bə diyəro bımandon.  

Həlbəttə,jimoni həmroon çı təloğ iyən co bıey zəmonədə,bəpe dıqlə adilə merdi şoyd bıqəton ta çı dılqə tərəfi həxon zay nıbon və əgər ayəndə və vəomədə dıqlə tərəfiku hiç qıləyni həyğəti inkor kardey nızınon.dıqlə adili şoydəti coqlə rolış həm heste.zira,əvon sıftənə ğədəmədə cəhd kardedə ki,tərəfeyn iyən dıqlə tərəfi bə sulh iyən aşti səmt tərğibkon...

Təloği 2-ə ayə oxoyədə hamyedə:”hakəs Xıdoku bıtarso,Xıdovənd boçəy çı muşkilatonku xaric iyən çəvonku ozod bıeyro,qıləy nicoti roy boəy ğərol bədoe”. 3-ə ayədə hamyedə:”və bəy çəy qımon nıkardə vırəku ruzi bədoe iyən hakəs bə Xıdovəndi təvəkkulko,əv boəy vəs kardedə”.  

Təğva,de qıləy oqətey amili nomi,boyis bedə ki,jenı-merd çı həxı royku mınhərfi bedənin və iyande həxon mehtərəm hisob kardedən.Kərimə-Ğıron bə jenı-merdi iyən şoydon çəşnavi və xəbərdorəti doydə ki,