İmom Huseyn(ə)-i ğıyomi icodəkə zəminəon

İmom Huseyn(ə)-i ğıyomi icodəkə zəminəon

Isət həm çın sıvoliku bəhs bedə ki,çıro çı islomi peyğombəri(s) rehlətiku 50 sor dəvardə nıbe ki,əməvi hakimon məxsusən yəzid de ıştəni mısılmon hisob kardə idastə insonon vey yolə faciyə bıə Aşurə vağeyəşon bə əməl varde və de islomi diniku xaric bıey bəhonə İmom Huseyn(ə) iyən çə həzrəti yaro-yavəron şəhid kardeşone və çəy xanedan və xıyzon bə əsorət bardey be,çın şəhriku bə şəhr bardey be və de ın ko əloğədor şoyə mərosimon bərpo be və şoyvonətişon karde.

Aşurə faciyə bəpeştə əməvi ləşkər Peyğombər(s)-i pokə hərəmi şəhr  bıə Mədinə şəhrışon işğal karde və bə çın şəhri sakinon namusi təcavuz kardeşone və əvonşon ğətle-am kardeşone və qıləy co faciyə xəlğ kardeşone. nəhoyətən, əvon bə mısılmınon ğıbləqo bıə Kəbəşon otəşışon je və sutuneşone.....

Ehanə ım faciyə de həmonə zəmonə co imperator və ğudrəti mərkəzon yəni de İron və Roma imperatorəti vositə bə əməl oməbe,jəqo həm çəy barədə qıləy bəhs bıəbe,bə təəccıbi boyis nıəbi. əmmo,ın dastə de islomi nomi ğudrətışon bə dast qətəbe və de nomışon mısılmon bıə kəson həmkorəti peyğombər(s)-i pokə xanedanışon və çəvon vey çokə tərəfdoronışon ğətlo-am kardeşone və qıləy yolə insoni fociyəşon bə  əməl varde.ısət əmə təhğığ kardəmon ki,ın fociyəviyə vağeyə boçi bə əməl ome və islomi torıxədə bıə sanqinə hodisə səbəbkoron kiyon bıən?.

In muhimmə Hodisə tikəy təhğığ kardeyədə,çın fociyə rəğ-rişə  ruşin bedə. bəşəri camiyə hejo de təbiiyi, iştimoyi, siyosi,fərhənqi,ixtisodi iyən torıxi hodisəon bə ico bıə.əsosə nuktə ıme ki,qırd ım hodisəon bə xılğəti aləmi nizomi kulliyə ğanunon əsos bə dıqlə əsl iyən prinsipi əsos yəni bə “illət və məluli” ya səbəb və nəticə ğanuni əsos bıə.zohirədə real bıə və çəmə mışohidə kardə çiyon məlul ya nəticəy.əmmo nığıləti iyən botınonədə bıə çiyon illət və səbəbe.mutəfəkkiron,alimon iyən qıləy nığılə nəzəşon bıə kəson,hiçvaxti çı hodisəon səviyyədə baği mandedəni. bəlkəm,de məlulon vindey,çı illət və səbəbon pəydu kardey dumon və aqahəti iyən həyğəton dast pəydu kardedə ki,səthi nəzə kardə kəson əy təsəvvır kardey zıneydənin.məsələn,de sefi çı doy xıçəku eqıniye çı Nyutoni sədə qıləy fik bə əməl ome ki,çıro ım sef bəsə zəminsə eqıniye? In nığılə sıvol çəy dumo sıvoli dumo bıə rufış təhrik kardə və peşo əy təhğiğış barde və cozibə ğanunış kəşf karde.

Kərimə-Ğıron  de ım təsirinə nəzə famə və nığılə əndişə soybonku tələb kardedə ki,çı  hestemoni dınyoədə bıə hodisəon illət və səbəbon rəğ-rişə və həyğəton çok-çoki omuton və de ın heetemoni aləmi famey roy vositə ıştə jimoni roy bıvıjno və bəştə ji oni qıləy hədəf və mıno bıbaxşo.Kərimə-Ğıronədə bəsə co ğovmonsə vey xitob bıə ğovmonku qıləyni Bəni-İsrayile.aya qırd ım tikror  və təkid bə hədərə və bedəlil omə? Bın surətədə aya illət və səbəbon nızınə holədə çı qırd çın təkidon sırron omute bəznemon?veyçoke ki,çın sıvoli cəvobi islomi torıxədə bınəvəmon və çı islomi-peyombər(s)-i ıştən zıvoniku bıməsəmon ki,ə həzrət çı islomi sıftənə soronədə bıə mısılmınon barədə jıqo hamyəşe: şımə həmonə navkonə umməton şıə roy tikror kardedon.hətto ehanə əvon çı Havəzqoduş ya dast-lınqış bıə mori lonə hıliku dəvardon həm ,şımə həm bə vırə daxil bəbiyon?i dastə voteşone:Ha Xıdo-Rəsul(s) ha! şımə çı navkonəyonku məğsəd Yəhudi iyən Nəsaray? 

Bəle,əhli-kitobiku xısusiyyətonku qıləyni,çəvon dumo yənde ilahi əhd-peymoni darıştəbin və kali sıftənə mısılmınon  kur-kuronə bəvon tabe bıey barədə peyğombər(s) hamyeşe:”şımə həm islomi dastqirəon bəsə iyande bədiqə, dəbarıştiyon”.əmmo,peyğombər(s)-i təkid kardə vey muhimmə çi ıme ki,hamyedə:şımə sıftənə darıştə çi əmonəte.yəni həmonə telə həyğəte ki,Ğıron de ojə-oşkoə holəti hamyeşe:”ha (zohirədə)imon vardə kəson ha! bə Xıdo,peyğombər(s) iyən (bəşmə aspardə bıə) əmonəton,qıləy holədə ki,şımə çəvonku aqahiyon,xəyonət məkənən”.(Ənfal-37)....

Bın ayədə çand qılə əsosə nuktə mevcude ki,odəmi dığğəti cəlb kardedə.sıftədə ıme ki,Xıdovənde-Xalığ bın ayədə xitob kardə kəson kofir ya mışrikon nin ki,ehanə jıqo bıəbe,bo hiç qıləy təəccıbi vırə nıəmandi.zira,çəvon mahiyyət ruşine və təbiiye be ki,bə Xıdo iyən bə peyğombəri(s) xəyonət bəkardeyn.bın ayədə bə odəmi çoçinəti boyis bıə çi ıme ki,Xıdovənd bə kəson xitob kardedə ki, zohirədə imonışon vardə və eyni holədə bə Xıdo iyən bəçəy peyğombəri xəyonət kardedən. həlbəttə, bə bəzi ayəon isnodən  bə ım nəticə rəsey bəbe ki,ilahi hədəf imoni iddioədə bıə və imonışon nıbə mınofiğonin.Yolə Xıdo Kərimə-Ğıroni ayəon qıləyniyədə  de qıləy sıvoli bə ın mevzu işorə kardedə və hamyedə:millətiku (i dastə) votedən bə Xıdo iyən ğıyoməti imonışon heste (əmo du votedən) və (çəvon) imonışon ni.(Bəğərə-8).həyğətədə,imkonış ni ki,aqahonə və rostə formadə imon vardə qıləy mumin bə Xıdo iyən bəçəy peyğombəri(s) xəyonətko.

Dığğət kardəninə və bə odəmi zehni rəsə coqlə nuktə ıme ki,Xıdovənd hamyeşe:”qıləy holədə bə xəyonəti dast jeydon ki,çəyku xəbəyon heste”. yəni ım xəyonət bə cəholət və nodonəti xoto ni,bəlkəm de aqahəti və zıney bə xəyonəti dast jeydon.dığğət kardəninə oxonə nuktə bın ayədə ıme ki, peyğombər(s)-isə əlovə hamyedə:”bəşmə aspardə bıə əmonəton həm xəyonət məkənən”.

Bə odəmi zehni omə əsosə sıvol ıme ki,ım tale həlləkə mevzuədə əmonətiku mənzur və məğsəd çiçe? harçənd mıfəssıron bənə hərbi,siyosi və elmi sırron bıə mıxtəlifə nımunəon və peyğombər(s)-i rəftori metodonışon nəğl kardə,əmmo ğasbu çəvon həmməysə barizə qıləyni,Xıdo-Rəsul(s)-iku omə rəsə məşhur və mutəvatirə bın rəvoyətədə bınəvəmon ki,ə həzrəti bəştə əshob iyən yaro-yavəron xitob kardə holədə hamyedə:mı şıməku veyrə bə(vəhışti) və (Kovsəri) hovuzi bərəsem və şımə həm vəomədə (səlohiyyət bıə surətədə) həmonə hovuzi kənoyədə bəmı varid bəbiyon.az dıqlə boho ğeymətinə çi de əmonəti rəsm və adəti şımə miyono baği haştedəm.mığət bıbən ki,çımı bəpeştə de ə dıqlə (əmonəti) çokonə rəftor bəkardiyon”.ikəsi vanqış je:ha Xıdo-Rəsul ha!ım dıqlə boho ğeymətinə (əmonət) kon qıləynin?peyğombər(s) hamyeşe:qıləyni “siğli əkbər” yəni yolə əmonət və Xıdo kitobe çəy itərəf Xıdo dastədə və coqləyni həm şımə dastədəy.əy vey ğoym oqətənən ta bə zəlolət eməqınənən və coqləyni (siğli əsğər) çımı əhli-beyte və Yolə Xıdovənd bəmı xəbəş doə ki,həyğətən ım dıqlə(əmonət) de tosə bəmı kovsəri hovuzi daxil bıey zəmoni iyandeyku co jibəbe və mı həm ıştə pərvərdıqoriku tələb kardəme ki,ə dıqlə jıqo bıbu və hiçvaxti iyandeyku co nibəbeyn.çəvonku bənav dəməşənən ki,həlok bəbiyon və çəvonku dast məkəşənən ki,məhf bəbiyon(Əlğədir-43-ə səyfə)....