Соғлом оила

Азизлар тингловчилар,  бугун сиз билан   бола ва мутолиа қилиш  ҳақида  сўҳбатлашамиз.  Диққат-эътиборингизни жалб этамиз  деган умиддамиз!

Оила аъзолари учун китоб ӯқиш ҳамиша катта аҳамиятга эга бӯлиб келган. Одатда бола олти ёшга кирганида ӯқишни бошлайди.Аммо бундан ҳам кичикроқ ёшга бӯлганида китоб билан унс олиши ва тезроқ ӯқишни бошлаши мумкин. Айниқса агар ота -оналар дам олиш ва ётиш пайтида болалар учун ӯқиш одатини ижод этсалар. Ота-оналар болаларнинг ёши ва қизиқиши билан муносиб бӯлган китобларни танлашлари лозим. Ҳамда болалар янги ӯқиган ва лаззат олган китоблар билан яхши алоқада бӯлишлари лозим. Беш ёшга кирмаган болалар шахслар,  ҳайвонотлар ва усимликлар билан ошно бӯлиш учун  хилмахил тасвирлар ва ажойиб ҳаракат беруви воситаларга эҳтиёж сезишади.

Картондан  ва матоъдан ясалган китоблар, расмли ва бошқа турли китоблар муносиб танланган китоблар саналади. Олти ёшдан туққиз ёшга кирган болалар учун ҳаяжонга келтирадиган ва қисқа достонларга эга бӯлган китобларни танлаш муносибдир. Ота -оналар шуниндек савол бериш билан шахсиятларни танлаш ва турли ишлар ҳақида ӯз фарзандларининг ақидаларини достондаги мазмун -мундарижадан ҳам кенгроқ тафаккур қилишга ҳидоят этишлари мумкин. Шунингдек болалар ҳам достонни ӯз сӯзлари билан иккинчи маротиба таъифлаб беришлари мумкин. Бу йул билан ота -оналар матнни дарк этиш маҳоратлари,  хотиранинг қудрати ва мантиқ нуқтаи назаридан ӯз болаларини текширишлари мумкин.  Китобдаги расмлар достонни дарк этиш ва уни ёдлаш учун болаларга ёрдам беради.

Ун ёшга кирган болалар ӯз ёшларига муносиб келадиган шахсиятлар ва мураккаброқ мавзуларни қидиришади ва ундан лаззатланишади.Болалар ӯзларининг истак -хоҳишлари ва орзуларига жавоб берадиган шахсларни яхши куришади ва уларда дунёни ҳисс этиш маънавий ва ахлоқий тасаввурлар шаклланади. Фарзандлар катта ёшга етишлари билан китобни сайлашда ҳам мустақилроқ амал қилишади. Ота -оналар успиринлар уқийдиган нарсаларга эътибор қаратишлари лозим ва яхшиси агар улар танлаган китоб номуносиб бӯлса ӯз фарзандлари билан ушбу китобнинг мафҳумлари ҳақида сӯзласалар мақсадга мувофиқ бӯлади. Чунки успириннинг китобга катта  қизиқишишини  манъ этиши билан  ҳеч қандай таъсирга эга бӯлмайди.

Ота -оналар ҳозирги замон таърихи, география ва можаролардан тула илмлар мавзуси билан тегишли китобларни таништиришлари орқали фарзандларига мутолаа этиш одатларини ӯргатишлари ва ӯз атрофидаги дунёни дарк ва кашф этишлари мумкин. Китоб сотувчи дуконларига мурожаат этиш, китоб кӯргазмаларида нашриётчилар билан машварат қилиш ва интернетда керакли манбаларни қидириш орқали  ота -оналарнинг ихтиёрига муносиб китобларни қарор бериши мумкин. Муносиб китобларни танлаш заминасида успиринлар ва болаларни ҳидоят этишга қушимча ота -оналар яхшиси мутолаа этишдан лаззатланиш ва ҳам бир китоб, айниқса дарслик китоблари ва ӯрганишга кумак берувчи китобларни ӯқишдан ӯрганиш мизонларини ҳосил қилиш учун ӯз фарзандларига тӯғри мутолаа қилиш йӯлларини ӯргатишлари лозим. Ӯрганиш мизонини кенгайтиришнинг йӯлларидан бири бу мутолаа этиш вақтида муҳим жиҳатларини ёзиб олиш саналади. Китоблардан муҳим нуқталарни ёзиб олиш ӯрганишда таъсирчан рол ӯйнайдиган омиллардан бири саналиб ӯрганиш муддатини камайтиради. Бундай қилган ҳолда янгитдан мутолаа этиш вақтида китобни тӯлиқ ӯқимасдан ёзиб олган муҳим эслатмаларга мурожаат этиш мақсадга мувофиқдир.

Мутолаа этишнинг энг яхши усулларидан бири таянч сўзларни ёзиш саналади. Бу услубда бир мафҳумни ўқиш ва  уни яхши тушуниб олишдан сўнг ушбу матнни бирлаштирувчи маъноли ва қисқа бир сўзни танлаб олиб кейин  унинг ўрнига қўйилади.  Бу усул бошқа усулларга кўра  муносиброқдир.

Ҳазрат Алий (а) буюрадилар:  "Ҳар ким китоб билан ўз осойишталигига эришса, унинг осоишталиги камаймайди".