Ռիգա Վուդ. Իսլամական փիլիսոփայությունն արևմտյան փիլիսոփայական նորարարությունների շարժիչ ուժն է

Թեհրանի համալսարանում իր վերջին դասախոսության ժամանակ, Սթենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր Ռիգա Վուդն անդրադարձել է Արևմուտքում միջնադարի ինտելեկտուալ զարգացումների վրա իսլամական փիլիսոփայության խորը ազդեցությունը:

Անդրադառնալով երկու մեծ իրանցի և մուսուլման իմաստուններ Ավիցեննայի և Իբն Ռուշդի դերին՝ նա ասել է. «Միջնադարյան արևմտյան մտածողները մեծապես պարտական են մուսուլման մտածողներին՝  Արիստոտելի գաղափարները հասկանալու և իրենց փիլիսոփայական նորամուծությունների համար»։ 

Սխոլաստիկ փիլիսոփայության նշանավոր գիտնական Վուդը նշեց այս երկու փիլիսոփաների ազդեցությունը մետաֆիզիկայի և գիտության զարգացման վրա 13-րդ դարում և խոսել 12-րդ դարի փիլիսոփա Ռիչարդ Ռուֆուսի աշխատությունները խմբագրելու նախագծի մասին, որն իրականացվում էր ամերիկյան NEH կազմակերպության հովանու ներքո։ 

Վուդի հետազոտության մարտահրավերներն ԱՄՆ-ում

Վուդը մտահոգություն է հայտնել ԱՄՆ նոր վարչակազմի կողմից իր հետազոտությունների չեղարկման կապակցությամբ։ Այդ որոշումը հանգեցրել է NEH-ի աշխատակիցների 80 տոկոսի կրճատմանը և վտանգի տակ դրել Վուդի հետազոտությունը: «80 տարեկանում ինձ աշխատավարձ պետք չէ, բայց իմ օգնականներն այս բյուջեի կարիքն ունեն հիփոթեքը վճարելու համար»,- ասել է նա։

Իսլամական թարգմանությունների դերն արևմտյան փիլիսոփայության մեջ

Վկայակոչելով պատմական փաստերը, Վուդը նշել է, որ մուսուլմանների կողմից հունարեն տեքստերի արաբերեն թարգմանությունը առանցքային դեր է խաղացել Արևմուտք գիտելիքի փոխանցման գործում: Նա խոսել է իսլամական փիլիսոփայության ազդեցության մասին, ներկայացնելով երեք փաստարկ՝ «իրադարձությունների պատմական կարգը», «հայեցակարգերի ներդրումը, ինչպիսիք են հրաշքների նատուրալիստական մեկնաբանությունը և նյութական բանականության միասնությունը», և «Իբն Ռուշդից առաջ և հետո մեկնաբանությունների տարբերությունը»։ Վուդը համեմատական վերլուծության միջոցով ցույց տվեց, որ իսլամական փիլիսոփայությունը դեր է խաղացել ոչ միայն Արիստոտելի ստեղծագործությունների փոխանցման, այլև Արևմուտքում փիլիսոփայական նոր հասկացությունների ձևավորման գործում։