950-ə hissə-Fəthi surə -1-4 şərifə ayəon

950-ə hissə

De Muhəmmədi mıborəkə surə bə oxo rəsey,bın bərnomədə Fəthi mıborəkə surə ayəon təfsiri bino kardedəmon.

In surə Hicri-Ğəməri şəşminə sori vağe bıə Hudeybiyyə sulhi bəpeştə nozil bıə.həmonə sori Peyğombəre-Əkrəm(s) və Mədinə mısılmınonku ziyodə dastə bo Umrə mənasiki  və mərosimi əncom doeyro bə Məkkə şəhri səmt hərəkətışon karde.əmmo mışrikon Məkkə şəhri nezi Hudeybiyyə məntəğədə roşon boəvon basteşone və bə mısılmınon bə Məkkə daxil bıey icozəşon nıdoe.mısılmınon de mışrikon miyono votemonon, nəhoyətədə de peyğombəri(s) və mışrikon yolon miyono qıləy sulhnomə bastey boyis be ta peşonə soronədə çı mısılmınon Məkkədə bo Həcci mərosimon bə vırə rosneyro huzur iyən iştiroki zəminə hozzıkon.Peyğombəre-Əkrəm(s) bə Mədinə şəhri oqardə zəmonədə ım surə bə ə həzrəti nozil be və çı səbarzəti bəşorətış doe.

İbtido və sıftədə bə Fəthi mıborəkə surə 1-2-3-ə şərifə ayəon tilovəti quş doydəmon:

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim.

إِنَّا فَتَحْنا لَکَ فَتْحاً مُبِینًا(1)

Bərosti əmə qıləy səbarzəti botı bənav vardemone.

لِیَغْفِرَ لَکَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ وَ یُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکَ وَ یَهْدِیَکَ صِراطاً مُسْتَقِیماً(2)

ta Xıdovənd ıştı dəvardə iyən ayəndə(omə) çı (kofiron bətı nisbət doə)qınonku dəvardo və  ıştə neməti bətı təmomko və tıni bə rostə roy hidoyətko.

وَ یَنْصُرَکَ اللَّهُ نَصْراً عَزِیزاً(3)

 və Xıdovənd bətı deştə məğlub nıbə səbarzəti komək kardedə.

In ayəon ki,Hudeybiyyə sulhi bəpeşt nozil be,əy vəomədə  bo qıləy muhimmə səbarzəti mığəddimə zıneydə.zira çəy bənav mışrikon fəğət çı mısılmınon məhfəti barədə fik kardedəbin və boəvon qıləy məğam və vırə ğayil nıbin.əmmo çı Hudeybiyyə sulhi  mığovilə nəticəonku ım be ki,mısılmınon bə rəsmiyyət zıney bin və Hicri-Ğəməri həştminə sori de Məkkə fəthi,bəsə mışrikonsə bə qıləy ğətiyyətinə ğələbə rəsin.

De İslomi peyğombəri(s) zuhuri həmonə camiyədə nodırıstə adəton iyən cohili xorafoton bə sıvoli ji şiin.bə İslomi təlimon əsos iştimoyi təbəğon nizom çı po jiyədə noşe və har qıləy ğovm,ğəbilə iyən irğiku bıə həmmə insonon çı Xıdo bandən və iyande  bıvə hisob be.həlbəttə peyğombəri(s) de bıtpərəstəti iyən cohili adəton bıə ğətiyyətinə mıborizə,bo mışrikon rəhbəron qıləy bə xoşnıomə ko be və qıləy mevzu nıbe ki,de sodə formə çəyku dəvardon.bə həmonə cəhəti xoto,əvon İslomi-Peyğombəri(s) cohili səhfə adəton iyən erjon rəğ-rişəon bırniye iyən camiyədə qıləy fundamental əvəzon icod kardero qınokor zıneydəbin.

Mılxəs votey bəbe ki,Hudeybiyyə sulhi  və çəy bəpeştə Məkkə fəthi muhimmə noiliyyətonku qıləyni ım be ki,cohili səhfə adəton çı miyoniku şe.Xıdo-Rəsul(s) İslomi nizomış Məkkə iyən Mədinədə bərpoş karde.çın ayəonku omutedəmon:

1-tədbir iyən mevcud bıə həyğiyə ğərol,zəminə bo səbarzəti hozzı kardedə.bə deşmınon ğələbə hejo çı canq iyən cihodi sahədə ni.qahi zəmon de sulh iyən aşti roy həm bəsə deşmınonsə səbarzəti zəminə hozzı kardedə.

2-əgər əmə ıştə vəzifəon bə vırə rosney dumo bıbəmon və çəy nəticəonku mətarsəmon,Xıdovənd ıştən koon jıqo təğdir kardedə ki,həmonə nəticəon çı miyoniku bəşeyn və nəzədə bıə qıləy nəticə hosil bəbe.

هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ لِیَزْدادُوا إِیماناً مَعَ إِیمانِهِمْ وَ لِلَّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ کانَ اللَّهُ عَلِیماً حَکِیماً(4)

Əv ikəse ki,oromətiş bə muminon dılon nozil kardeşe ta qıləy imon bəçəvon imoni əlovə bıbu və osmonon iyən zəmini ləşkər bə Xıdo məxsuse və Xıdovənd Əzın,Həkime.

Hudeybiyyə sulhi macərədə əksər mısılmınon Məkkədə iştirok nıkardey iyən Umrə mərasimon bə vırə nırosney dəlili xoto,məğlubiyyət hiss kardedəbin və norohət iyən ğəmqin bin.əmmo ın surə nozil be və ayəndədə bə mısılmınon səbarzəti mıjdəvoniş doe,bəvon qıləy oromətiş baxş karde və bəçəvon bə Xıdo-Rəsuli(s) sıxanon iyən İlahi və`dəon bıə imoni zumandəti boyis be.

Təbiiye ki,ikəs ki,dınyo çı İlahi tədbiri jiyədə zıneydə və osmon iyən zəminədə bıə həmmə təbiyi təzahuron  bənə Xıdo ləşkəri fik kardedə,çəy hiçvaxti məğlubiyyət iyən dəboxtey hissış nibəbe və çı deşmınon ğudrət iyən heybətiku qıləy tars bəştə dılon ro nibədoe.çın ayəku omutedəmon:

1-bo muminon İlahi lutfonku qıləyni ıme ki,bəçəvon dılon qıləy oroməti daxil beydə.çoko ki,kofiron cəzoonku qıləyni tars iyən vəhşəti bəçəvon ğəlbon varid bıeye.

2-imoni dərəconış heste və dayima kam iyən ziyod bıə holədəy.həyğətədə mıxtəlif nev hodisəon və muşkiloton icod bıey,bo fərdon imoni mığoyisə imtovoniroye.

3-bə İlahi ğudrət,elm iyən hikməti dığğət kardey və həmmə təbiiyi təzahuron çı Xıdovəndi hakimiyyət iyən fərmoni jiyədə zıney,bə imoni əhli qıləy daxili oroməti baxş kardedə.