954-ə hissə-Fəthi surə -17-21 şərifə ayəon

954-ə hissə

لَیْسَ عَلَى الْأَعْمى‏ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْمَرِیضِ حَرَجٌ وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ یُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ وَ مَنْ یَتَوَلَّ یُعَذِّبْهُ عَذاباً أَلِیما(17)

Bo ku,şıl iyən noxəşi (bə cihod nışero) qıləy qıno ni.və hakəs bə Xıdo iyən bəçəy peyğombəri pemando, (Xıdovənd) əy (bə vəhışti)boğon ki,çəy(doon)jintono nəhron(ruon)cariye,daxil bəkarde və harki dim bıqordıno,(Xıdovənd)əy bəy de qıləy dardnokə əzobi cəzo bədoe.

Navnə proqramədə Xıdovənd canqədə iştirok nıkardə kəson mızəmmət kardedəbe və əvoni bə cəzo rosney barədə bəhs kardedəbe.təbiiye ki,çəvon miyono əlil ya noxəşə fərdon həm mevcud bin ki,de mısılmınon bə ico bıey ğudrətışon nıbe.çəvonku kali qıləyni bə Xıdo-Rəsuli(s) xıdməti rəsin və ıştə vəzyəti həxədə sıvolışon karde.ın ayə nozil be və çəvon de bə Xıdo-Rəsuli(s) əmron ələyh beşə kəson miyono hisobış co karde.

İslomi kulliyə usulonku qıləyni ki,bə dini təklif iyən vəzifəon həmmə hakime,çı Ğıroni ım mesaji rosneydə ki, ”La tukəllifullahu nəfsən illa vus`əha” –Xıdovənd hiçkəsi ğərəz çəy zu vışkiye ğədərədə təklif nibəkarde”  (Bəğərə-286).

Nımojədə çəy şərtonku həm qıləyni,ğıyom ya poysə mandeye.əmmo noxəş ya zəyifə fərdon nıştə holədə və hətto dıroz kəşə formədə əy votey bəzıneyn.rujə çı noxəşə şəxsiku nəyinki,peqətey bıəni,bəlkəm solimə fərdon həm əgər bızınon ki,bə rujə qətey xoto noxəş bəbe,rujə bəvon vocib nibəbe.bo Həcci bə fərdon vocib bıeyro,bədəni istitaət və ğudrət həm lozıme və əkəson ki,bo Həcci mənasikon bə vırə rosneyro bə Məkkə şıey ğudrətışon ni,çəy bə vırə rosneyku muaf və ozodin.

Çəmə bəhs kardə ayədə həm Kərimə-Ğıron hamyedə:de deşmınon cihod həm canq  iyən ıştəku mıdifiyə ğudrətış bıə bə solimə fərdon vocibe  və ə fərdon ki,bə qıləy noxəşəti ya cismi əliləti dıço bıən,canq iyən cihodi ərsədə iştirokiku əvon muaf və ozodin.çın ayəku omutedəmon:

1-Xıdovəndi bə noxəş iyən əlilon nisbətədə qıləy məxsusə dığğətış heste və əvoni kali təklifon əncom doeyku ozodış kardə.məsul şəxson iyən ğanun noəkəson həm iştimoyi ğanunon bekardə zəmonədə bəpe bəy dığğətkon.

2-Xıdovəndi əmron mığobilədə itoət kardey iyən təslim bıey muhimme.harçənd fərdon vəzifəon bəçəvon şərayit iyən ğudrəton dığğət kardə holədə tafutine.

لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِینَ إِذْ یُبایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ ما فِی قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّکِینَةَ عَلَیْهِمْ وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِیباً(18)

Beşək Xıdovənd muminonku bə zəmon ki,(Hudeybiyyədə) həmonə doy jiyədə detı beyət kardedəbin, xoşnud(rozi) be.və Xıdo çəvon dılonədə bıə çiyonku (imon ya sədoğətiku)xəbədo be.çən,oromətiş boəvon saru vığandeşe iyən (Xeybərədə)nezə səbarzətiş çəvon mıkofotış ğərol doe.

وَ مَغانِمَ کَثِیرَةً یَأْخُذُونَها وَ کانَ اللَّهُ عَزِیزاً حَکِیماً(19)

və(həmçinin)ziyodə ğəniməton ki,bə çanq bəvardeyn və Xıdovənd dayima məğlub nıbə və hikməti soybe.

Vəynə bərnoməonədə votemone ki,peyğombər(s) iyən mısılmınon de Umrə mənasiki əncom doey məğsədi,Mədinəku bə Məkkə şəhri səmt azim bin.Xıdo-Rəsul(s) ıştə səhobəonku qıləyni çı Məkkə yolon palu vığandeşe ta əvoni çın həyğətiku aqahko ki,mısılmınon bo canq kardero omənin,bəlkəm çəvon hədəf Xıdo Kə ziyorət kardeye.əmmo əvon çı peyğombəri(s) vığandə nımoyəndəşon həbsışon karde.

Çın hərəkəti bədiqə Xıdo-Rəsul(s) ıştə səhobəonış Hudeybiyyə məntəğədə bıə qıləy do jiyədə cəmış karde və çəvonku beyətış se ki,əvon de mışrikon canqədə səhlənkoəti nıkon iyən hiçkəs bə canqi meydoni ıştə peşti nıqordıno. Çın beyəti xəbə bə mışrikon rəsə zəmonədə əvon bə vəhşət dəşin və rəyrə çı peyğombər(s) vığandə nımoyəndəşon ozod karde.de Hudeybiyyə sulhi imzo kardey ro,bo peşonə omə soronədə Umrə Həcci ziyorəti əncom doeyro həmo be.çəy bəpeştə Xeybəri fəth iyən ziyodə ğəniməton bə mısılmınon nəsib be.çın ayəonku omutedəmon:

1-imon bənə nımoj iyən zəkoti bıə dini vəzifəon bə vırə rosney məhdud ni.bəlkəm iştimoyi iyən siyosi ərsəonədə iştirok və bə dini rəhbəron komək kardey,çı dindorəti bərnoməonkuye.

2-çəmə əməli zohir əməni bə dast nıdəno.Xıdovənd çəmə niyyət iyən motivonku aqahe və bəçəy əsos bəmə mıkofot doydə.

3-Xıdovəndi roziyəti qıləy mənəviyə koye və çəy de canqi ğəniməton kəsb kardey iyən dınyəvi nemətonku ləzzət bardey qıləy ziddiyyətış ni.

4-bə Xıdo-Rəsuli(s) bəforodorəti iyən çı deşmınon mığobilədə bəy komək kardey,dınyo iyən axırətədə İlahi lutf iyən rəhməti ğəbul kardey rəmze.

وَعَدَکُمُ اللَّهُ مَغانِمَ کَثِیرَةً تَأْخُذُونَها فَعَجَّلَ لَکُمْ هذِهِ وَ کَفَّ أَیْدِیَ النَّاسِ عَنْکُمْ وَ لِتَکُونَ آیَةً لِلْمُؤْمِنِینَ وَ یَهْدِیَکُمْ صِراطاً مُسْتَقِیما(20)

Xıdovənd bəşmə ziyodə ğəniməton və`dəş doə ki,əvon bəqəteyn(bə dast bəvardeyn)çən,ım(Xeybəri ğəniməton) rəyrə boşımə hozzış karde və (təcavuzkorə)milləti dastonış şıməku oqətışe.(bırniyeşe) ta bo muminon (Xıdo komək iyən dini həxətiku)qıləy nışonə bıbu iyən şıməni bə rostə roy səmt hidoyətko.

 أُخْرَى‏ لَمْ تَقْدِرُوا عَلَیْها قَدْ أَحاطَ اللَّهُ بِها وَ کانَ اللَّهُ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرا(21)

və coqlə (ğəniməton bəşmə nəsib bəkarde) ki,şımə həm bəvon ğudrəton ni.əmmo Xıdovənd bəvon əhotəş heste iyən Xıdovənd bə harçi ğadire.

Navnə ayəon dəvomədə ın ayəon hamyedə:bə muminon İlahi lutfon fəğət de Hudeybiyyə sulhi iyən Xeybəri fəthi məhdud beydəni,bəlkəm ayəndə və vəomə rujonədə bə mısılmınon ğələbəon nəsib bəbe ki,əvon ıştən qımon kardedə nıbin və çəy imkon iyən ğudrətışon həm nıbe.zira Xıdovənd bə muminon dılon oroməti nozil kardeysə əlovə,tars iyən vohimə həm bə kofiron dılon eğandedə ta əvon çı təcavuz iyən təəddiku dast bıkəşon.çın ayəonku omutedəmon:

1-canqi ğanunədə bənə ğəniməti unvoni deşmıni molon təsahub kardey cayize və Xıdovənd ım ğanuni təyid iyən təsdığ kardedə.

2-Xıdovəndi və`dəş doə ki,ehanə şımə Xıdo dini koyədə səykon,maddi iyən dınyəvi bərəkəton həm bəşmə nəsib bəbe.

3-deşmınon daston kuto iyən əmniyyəti bərpo kardey,qıləy dıjdə neməte ki,Xıdovənd bəçəy xoto bə muminon mınnət noydə.