Պեկին-Իսլամաբադ հինգ կետանոց ծրագրի վերլուծությունը
Ֆաթեմեհ Խադեմ Շիրազին «Իրանական դիվանագիտություն» թերթում հրապարակված հոդվածում գրում է. «Թվում է, թե Պեկինն ու Իսլամաբադը այս նախաձեռնությամբ ավելի շատ փորձում են կառավարել ստեղծված իրավիճակը՝ կանխելու տարածաշրջանային անկայունությունը, որը կարող է վնասել Չինաստանի խոշոր ենթակառուցվածքային նախագծերին, քան հասնել համապարփակ խաղաղության համաձայնագրի»։
Թերթը գրել է. «Պակիստանի վարչապետ Շահբազ Շարիֆի Պեկին պաշտոնական այցի և տարածաշրջանային լարվածությունը կառավարելու հինգ կետանոց ծրագրի բացահայտումը թեև դիվանագիտական քայլ է թվում, սակայն դրա նկատմամբ մոտեցումը վկայում է Չինաստանի համար Պակիստանի աշխարհաքաղաքական դերի փորձարկման մասին։
Ծրագրի մասին խոսվում է մի իրավիճակում, երբ ԱՄՆ արտաքին քաղաքականությունը՝ նախագահ Դոնալդ Թրամփի անկանխատեսելի մոտեցումների արդյունքում, անորոշություն է առաջացրել տարածաշրջանի անվտանգության փոփոխականներում։
Եվ կարծես թե այս նախաձեռնությամբ Պեկինը և Իսլամաբադը փորձում են կառավարել ստատուս քվոն՝ Չինաստանի մեգաենթակառուցվածքային նախագծերի պատճառով տարածաշրջանային անապահովությունը կանխելու համար, այլ ոչ թե համապարփակ խաղաղության համաձայնագրի որոնման։
Պակիստանի՝ որպես միջնորդի դերը կարելի է դիտարկել։ Իսլամաբադը գտնվում է տնտեսական ճնշման տակ և պետք է վերանայի իր ռազմավարական կշիռը։ Եվ Իսլամաբադն իր թուլությունը կարող է հաղթահարել երկու առանցքներով՝ Պարսից ծոցի արաբական երկրների հետ լավ հարաբերություններ և Չինաստանի հետ մերձեցում։ Հետևաբար, հաշվի առնելով Պակիստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակի հայտարարություններում միջուկային օբյեկտների անվտանգության կարևոր իրավական և անվտանգության կետը, այս դիրքորոշումը կարելի է դիտարկել որպես կարմիր գիծ։
Սա ըստ էության, Պեկինի ուղերձը և նախազգուշացումն է միջտարածաշրջանային դերակատարներին էներգետիկ անվտանգության և ռազմավարական ենթակառուցվածքների, Չինաստանի անմիջական ազդեցության ոլորտի վերաբերյալ։ Չինաստանը, ըստ էության, զգուշացնում է, որ հավասարակշռության միջնորդական պատերազմների կամ ասիմետրիկ հարձակումների միջոցով ցանկացած փոփոխություն կհանգեցնի ծանր դիվանագիտական ծախսերի ԱՄՆ-ի և Իսրայելի համար։
Այնուամենայնիվ, որքանո՞վ է այս ծրագիրն արդյունավետ։ Քանի որ դրա տեքստը չի հրապարակվել, այն կասկած է հարուցում։ Կարո՞ղ է Պեկինն այս ծրագրի միջոցով փոխարինել Արևմուտքի ուժային քաղաքականությունը խաղաղության վրա կենտրոնացած զարգացմամբ։ Կամ կարո՞ղ է ծրագիրը համարվել ավելի շատ քաղաքական հայտարարություն՝ ուժերի հավասարակշռությունը կայունացնելու համար՝ առանց մեծ իրավական կամ գործադիր արդյունավետության։
Թվում է, թե այս լուրի հրապարակումը՝ առանց ծրագրի բովանդակության հրապարակման, ավելի շատ երկու դաշնակիցների կողմից զուգահեռ ինստիտուտներ կառուցելու փորձ է, քան ճգնաժամի արմատական լուծում։ Չինաստանն ու Պակիստանն ավելի շատ հետաքրքրված են լարվածության սառեցմամբ՝ Պեկին-Իսլամաբադ դաշինքի տնտեսական շահերին համապատասխան բարձր անվտանգության գործակցով կայունության հասնելու համար։
