Իրան. ռազմավարական դարպաս Կենտրոնական Ասիայից դեպի բաց ջրեր
Իրանի աշխարհագրական դիրքը և Բանդար Աբբասի ու Չաբահարի նավահանգիստներին մուտքը երկիրը դարձրել են կենսականորեն կարևոր տարանցիկ ուղի Կենտրոնական Ասիայի այն երկրների համար, որոնք ձգտում են դեպի Պարսից ծոց և Հնդկական օվկիանոս մուտք գործել, ինչը ռազմավարական առավելություն է, որը ո՛չ պատժամիջոցները, ո՛չ էլ տարածաշրջանային լարվածությունը չեն կարողացել նվազեցնել։
Ըստ The Central Asia Times-ի՝ պատերազմի և պատժամիջոցների հետևանքով առաջացած տրանսպորտային ծախսերի աճը չի փոխել աշխարհագրական իրականությունը։ Մրցակից միջանցքների համեմատ, իրանական երթուղին առաջարկում է շարունակական ցամաքային տրանսպորտի և Հնդկական օվկիանոսի նավահանգիստներ ուղիղ մուտքի առավելությունը։
Այս երթուղին ամրապնդելու նպատակով Ղազախստանը 27-ամյա համաձայնագիր է ստորագրել «Շահիդ Ռաջայի» նավահանգստում տրանսպորտային և լոգիստիկ տերմինալ հիմնելու վերաբերյալ, իսկ անցյալ տարի երկու երկրների միջև երկկողմ առևտուրն աճել է 26,4 տոկոսով։ Բացի այդ, «Հյուսիս-Հարավ» միջանցքով փոխադրվող բեռների ծավալը հասել է 3,5 միլիոն տոննայի, իսկ Իրանի և Ղազախստանի միջև երկաթուղային հաղորդակցությունն աճել է 69 տոկոսով։
Անցյալ տարի Ուզբեկստանը նույնպես Իրանի տարածքով իրականացրել է մոտ 3,9 միլիարդ դոլար արժողությամբ ներկրումներ։ Միաժամանակ, Չաբահար նավահանգիստը լրացուցիչ նշանակություն է ձեռք բերել՝ շնորհիվ Աֆղանստանի առևտրի մի մասի ուղղորդման և Իրանի ու Հնդկաստանի միջև շարունակվող համագործակցության։
Ընդհանուր առմամբ, հարավային երթուղիների նկատմամբ Կենտրոնական Ասիայի երկրների պահանջարկն ամրապնդել է Իրանի դիրքը՝ որպես տարածաշրջանը համաշխարհային շուկաներին կապող կենսական օղակ։