د پزشکیان د وینا تحلیل؛ سخت مقاومت او مشروطه ډیپلوماسي
-
د ایران اسلامي جمهوریت ولسمشر ډاکټر مسعود پزشکیان
پارس ټوډی - د ایران د ولسمشر هغه وینا چې د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبلۍ کې یې مهم مطالب لرل، په نړیواله کچه د ځانګړي اهمیت په توګه د پام وړ ګرځېدلې ده.
د پارس ټوډی د راپور له مخې، د ۲۰۲۶ کال د سپټمبر په ۲۳مه نیویارک کې د ملګرو ملتونو سازمان په ۸۱مه غونډه کې د ایران د اسلامي جمهوریت د ولسمشر مسعود پزشکیان وینا، په داسې شرایطو کې ترسره شوه چې ایران له امریکا او صهیونیستي رژیم سره په نږدې اووه میاشتنه جګړه کې ښکېل دی.
دغه وینا د ۲۰۲۶ کال د یوه له مهمو ډیپلوماټیکو اسنادو څخه بلل شوې او د ناعادلانه نړیوال نظام پر وړاندې د مقاومت لپاره د ایران هوډ او د ملتونو د برابرۍ او متقابل درناوي پر بنسټ د لا عادلانه نظام د رامنځته کولو هڅه ښيي.
د پزشکیان له وینا یوه ورځ مخکې، د امریکا جګړهپال ولسمشر ډونالډ ټرمپ هم د عمومي اسامبلې په همدې ځای کې په ګواښونکي انداز اعلان کړی و چې له یوې لویې پرېکړې سره مخ دی: یا به له ایران سره هوکړې ته ورسېږي او اجازه به ورکړي چې دغه هېواد بیا ورغول شي، او یا به ایران له منځه یوسي.
له همدې امله تمه کېده چې د ایران اسلامي جمهوریت ولسمشر به په خپله وینا کې د ټرمپ مبالغه کوونکو خبرو ته ځواب ورکړي.
د پزشکیان د وینا تر ټولو بنسټیز محور د ترهګرۍ تور ردول او د ایران د ځایګی بیا تعریفول و؛ یعنې د ترهګرۍ د تور څخه د ترهګرۍ قرباني پورې.
هغه د میناب په شجره طیبه ښوونځي باندې د توغندیز برید کې د شهید شویو له ۱۵۰ څخه د زیاتو ماشومانو انځورونه او د اسلامي انقلاب د شهید رهبر حضرت آیتالله خامنهيي انځور په لاس کې نیولو سره هڅه وکړه چې نړیوال حاکم روایت سرچپه کړي.
پزشکیان وویل، د امریکا ولسمشر ایران ترهګر بللی، په داسې حال کې چې ایران د ترهګرۍ قرباني دی. هغه د ایران د رهبر ترور، د ښوونځي بمبارۍ او د امریکايي او اسرائیلي وسلو په وسیله د زدهکوونکو وژل کېدو، او په تهران کې د هغه د خپلې لوړې د مراسمو په ورځ د اسماعیل هنیه ترور ته په اشارې ټینګار وکړ چې ایران نه د تېري پیل کوونکی و او نه د خپلې خاورې د پراخولو غوښتونکی؛ بلکې د مشروع دفاع په دریځ کې دی.
هغه په غزه کې د پراخو وژنو او پر اسرائیلو د نسلوژنې په یادولو سره وپوښتل چې ایا ایران د بېثباتۍ عامل دی، په داسې حال کې چې یوازې غواړي په خپلواک ډول ژوند وکړي.
د هغه په وینا، ایران په تېرو ۲۰۰ کلونو کې پر هېڅ هېواد برید نه دی کړی او تل یې له خپل ځانه دفاع کړې ده.
دویم محور د ایران د پوځي ځواک د ماهیت بیا تعریفول و.
پزشکیان په دې ټینګار سره چې موږ ځواک غواړو، څو له خپل ځانه دفاع وکړو؛ د تیري لپاره ځواک نه غواړو، هڅه وکړه چې د ایران د یوه تېري کوونکي ځواک انځور د یوه دفاعي دولت له انځور سره بدل کړي.
هغه وویل، د ایران دفاعي سیستم د دې لپاره جوړ شوی چې هېڅوک فکر ونه کړي چې د ایران د ښارونو بمبارۍ به بېځوابه پاتې شي، د ایران پوځي ځواک د دفاع لپاره دی، خو ایران د خپل ځان د دفاع لپاره له هېڅ چا اجازه نه اخلي.
دغه عبارت هم امریکا او صهیونیستي رژیم ته د مخنیوي پیغام درلود او هم د کورني افکارو لپاره د خپلواکۍ پیغام و.
پزشکیان د امریکا د سمندري محاصرې په اړه په اشارې سره د واشنګټن د سیاست تناقض روښانه کړ: د ایران پر مخ لار تړي، خو وسلې، چاودېدونکي توکي، توغندي او انرژي له هماغه اوبو لارې لېږدوي.
هغه زیاته کړه چې د دښمنانو بېړۍ دایمي ځای پر ځای کول او د جګړې پراخول امنیت نه راولي او د سمندري تګ راتګ امنیت د ساحلي هېوادونو د امنیت په ګډوډولو سره نه شي تأمینېدای.
دا برخه د امریکايي جنګي بېړیو د ځای پر ځای کېدو پر وړاندې ځواب او د ناامنۍ د مسؤلیت د بهرني پوځي حضور پر لور د اړولو هڅه وه.
د پزشکیان د وینا تر ټولو روښانه برخه اټومي محور او د دوهګوني معیارونو افشا کول وو.
د هغه جمله «اټومي بم په اسرائیلو کې دی، خو پلټونکي په ایران کې دي» په یوه تل پاتې وینا بدله شوه.
پزشکیان وویل، اسرائیلو په غزه کې ۷۰ زره کسان ووژل، خو ایران د خبرو پر مېز بمبار شو؛ اسرائیل اټومي بم لري، د اټومي وسلو د نه خپرېدو د تړون غړی نه دی، هېڅ ډول پلټنه یې نه ده منلې، خو د میلیاردونو ډالرو وړیا وسلې ترلاسه کوي او دا مصونیت لري چې د هر هېواد پلازمېنه بمبار کړي.
هغه پر دې واقعیت ټینګار وکړ چې اسرائیل د شاوخوا ۹۰ اټومي سرګلولو درلودونکی دی او د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې د پلټنې له میکانیزمونو څخه بهر پاتې شوی، په داسې حال کې چې ایران له پلټنو سره مخ و او د غني شوي یورانیمو زېرمې یې، چې له ۴۴۰ ټنو څخه زیات ۶۰ سلنه غني شوی یورانیم هم پکې شامل دي، تر څارنې لاندې وې؛ که څه هم د ۲۰۲۵ کال د جون له بریدونو وروسته، د امنیتي ملاحظاتو له مخې، فردو، نطنز او اصفهان ته د پلټونکو لاسرسی بند شوی دی.
پزشکیان ټینګار وکړ چې ایران نه مني چې اټومي پوهه د څو هېوادونو انحصاري امتیاز وي، اټومي وسلې د امنیت عامل نه بولي، خو د علم، صنعت او سولهییزې انرژۍ برخه کې له خپل حق څخه نه تېرېږي.
هغه بندیزونه هم د بېوزلو، ناروغانو او بېګناه خلکو پر وړاندې یوه وسیله وبلله.
څلورم محور د مقاومت او ډیپلوماسۍ ترکیب و.
پزشکیان له یوې خوا ټرمپ ته په خطاب کې وویل چې د ایران ملت ته ګواښونه هغه لا منسجم، پیاوړی او مقاومت لرونکی کوي او د ایران ملت به د زور پر وړاندې سر ټیټ نه کړي. له بلې خوا یې اعلان وکړ چې ایران خبرو ته چمتو دی، خو د زور ژبه به ونه مني.
نوموړي د هېواد د دفاع لپاره د ایران د خلکو اووه میاشتنی حضور په واټونو کې یاد کړ او ویې ویل، خلک د ایران اصلي ځواک دي او حکومت د خلکو په ځواک ولاړ دی.
په دیپلوماتیکه برخه کې، پزشکیان د خبرو اترو لپاره د چمتووالي په څرګندولو سره توپ د امریکا ځمکې ته واچاوه او ویې ښوده، که خبرې اترې ناکامې شي، مسؤلیت به یې د هغه لوري پر غاړه وي چې د زور ژبه او د له منځه وړلو ګواښ یې غوره کړی دی.
پنځم محور، سیمهییز امنیت او د برخلیک ګډوالی و.
پزشکیان وویل، په دې سیمه کې به هېڅوک په یوازې ځان امنیت ونه لري؛ یا به امنیت په ګډه جوړوو، یا به ناامني په ګډه زغمو.
هغه د امریکايي سمندري بېړیو د ځای پر ځای کېدو او د ایران د سمندري محاصرې په نیوکې سره استدلال وکړ چې د بهرنیو ځواکونو پوځي حضور امنیت نه راولي، بلکې تاوتریخوالی او بېثباتي زیاتوي.
د هغه په وینا، داسې نه شي کېدای چې ټول د هرمز تنګي له ګټو برخمن شي، خو ایران د هغې له لاسرسۍ څخه محروم پاتې شي.
هغه دغه دریځ ایران د سیمې د ګډ امنیت د یوه مسؤل او مدافع لوبغاړي په توګه انځوراوه.
شپږم محور، بشري حقونه او نړیوال عدالت و.
پزشکیان وویل، که د عدالت په لټه کې یو، نو دوست او سیال باید په یوه معیار وسنجول شي؛ بشري حقونه د جیوپولیټیکې سیالۍ وسیله نه ده. ایران ځانګړې امتیاز نه غواړي، بلکې برابر حقوق غواړي او د هغې مسؤلیت هم مني.
هغه زیاته کړه، د نړیوال نظام وړ نظم باید د ملتونو د برابرۍ، عدالت، انصاف او د ټول بشریت د ګډې ارادې پر بنسټ ولاړ وي؛ ځکه هغه سوله چې د ټولو لپاره نه وي، سوله نه ده او هغه عدالت چې ټول پکې شامل نه وي، عدالت نه دی.
پزشکیان په پای کې د ټرمپ خبرې د زورواکۍ د خوی، د زور د منطق او د ملګرو ملتونو له منشور سره په ښکاره ټکر کې وبللې او ویې ویل، ګواښونه د ایران ملت لا منسجموي او تېري کوونکي به پښېمانه کړي.
باید وویل شي چې د پزشکیان وینا له سیاسي پلوه د احساس او منطق ترکیب وه؛ له وژل شویو ماشومانو د انځورونو له ښودلو نیولې، د ملګرو ملتونو د منشور په اړه تر حقوقي استدلال پورې.
هغه د امریکا د تورونو په وړاندې د ایران دریځ له سره تعریف کړ او ویې ښوده چې ایران د تېري پیل کوونکی نه، بلکې د هغه قرباني دی.
له ستراتیژیک پلوه، دا وینا د ایران د فعال مقاومت د ستراتیژۍ دوام دی؛ له دیپلوماتیکو لارو سره د اړیکو د ساتلو ترڅنګ، د پوځي او اقتصادي فشارونو پر وړاندې سخت مقاومته پورې.
که څه هم دغه وینا په سمدستي توګه د کړکېچ د کمېدو یا د جګړې د پای ته رسېدو لامل نه کېږي، خو په اوږدمهال کې د ایران د نړیوال روایت په بیا تعریفولو کې مرسته کوي او ښيي چې ایران حتی د جګړې او فشارونو په اوج کې هم پر خپلو اصولو ولاړ دی او د زورواکۍ او د امریکا د زورګویۍ پر وړاندې له خپلې خپلواکۍ، د خپل برخلیک د ټاکلو له حق او د خپل ځمکني بشپړتیا له دفاع څخه شاتګ نه کوي.
