Guinea‑Bissau yapanga uchaguzi wa urais na bunge Desemba 6

Serikali ya mpito za Guinea‑Bissau zilitangaza Jumatano kwamba uchaguzi wa urais na ule wa wabunge utafanyika tarehe 6 Desemba mwaka huu, hatua inayoweka ratiba rasmi ya kwanza ya uchaguzi tangu mapinduzi ya kijeshi ya Novemba 2025. Tangazo hilo linachunguzwa kwa karibu na Jumuiya ya Kiuchumi ya Nchi za Afrika Magharibi (ECOWAS), ambayo imekuwa ikisisitiza kipindi kifupi na jumuishi cha mpito.

Tarehe hiyo iliwekwa kupitia amri ya urais Na. 02/2026 iliyosainiwa na Rais wa Mpito Jenerali Horta Inta‑a. Amri hiyo inaeleza kwamba uchaguzi utaandaliwa  hatua kwa hatua ili kuhakikisha zoezi litakuwa “huru, la haki na la uwazi.” Tangazo hilo linakuja wakati ambapo ECOWAS imeongeza juhudi za kidiplomasia katika wiki za hivi karibuni kuisukuma serikali ya kijeshi kurejesha utawala wa kikatiba kwa haraka. Mnamo Januari 10, ujumbe wa ngazi ya juu wa ECOWAS ukiongozwa na Rais wa Sierra Leone, Julius Maada Bio, ambaye ndiye mwenyekiti wa sasa wa jumuiya hiyo, ulisafiri hadi mji mkuu Bissau kuwasisitizia viongozi wa mpito kuhusu ratiba ya kurejea kwenye utawala wa kiraia. Akizungumza mwishoni mwa ziara hiyo, Bio alisisitiza umuhimu wa “kurejea haraka katika hali ya kawaida ya kikatiba” kulingana na maamuzi ya mkutano wa 68 wa ECOWAS. Ujumbe huo pia uliwahusisha Rais wa Tume ya ECOWAS, Omar Alieu Touray, na Rais wa Senegal, Bassirou Diomaye Faye.

Jenerali Horta Inta‑a alichukua madaraka tarehe 26 Novemba 2025 baada ya jeshi kusitisha mchakato wa uchaguzi saa 24 tu kabla ya kutangazwa rasmi kwa matokeo ya uchaguzi wa urais na wabunge uliofanyika Novemba 23. Uchaguzi huo ulikuwa umeelezwa na ECOWAS pamoja na timu kadhaa za waangalizi wa kimataifa kuwa “huru, wazi na wa amani.” Baada ya mapinduzi hayo, ECOWAS iliisimamisha Guinea‑Bissau kushiriki katika vyombo vyake vya maamuzi na kuitaka nchi hiyo kuanzisha mpito unaoongozwa na raia. Mamlaka za mpito baadaye zilipitisha Hati ya Kisiasa ya Mpito mnamo Novemba 27, 2025, ambayo sasa ndiyo msingi wa kisheria wa ratiba ya uchaguzi wa Desemba 2026. Iwapo ratiba hiyo mpya itatosheleza madai ya kikanda ya mpito mfupi, na kuzuia shinikizo zaidi la kidiplomasia au kiuchumi, bado haijulikani.