Мусулмонларнинг ақида бирлигига ва диний бирлашишига асосланган бу диний биродарлик, ҳатто туғма биродарликдан ҳам кучлироқ бўлади. Бир мақсадга эга бўлган икки инсон ўртасида эътиқодий ва ғоявий бирлик мавжуд бўлса, улар туғма ака-укадан ҳам бир-бирларига яқинроқ бўлгайлар. Чунки, энг юксак савияли боғлиқлик, юраклар ва қалбларнинг боғлиқлигидир.

Абдулазиз Комилов ЕХҲТ Демократик институтлар ва инсон ҳуқуқлари бюроси директорини қабул қилди

Меҳмон дўстлик мусулмон кишининг фазилати саналади, меҳмондўст бўлмаган одамдан яхшилик кутилмайди. Бой-камбағал деб ажратмасдан, ҳамма баравар меҳмон қилинади.

Ҳаётда ӯртада бӯлиш дегани ялқовлик ва шунингдек ҳаддан ортиқ хаста бӯлишдан чекиниш деб тушунилади. Чунки буларнинг иккиси ҳам инсон жисмоний ва руҳий саломатлигига жиддий зарар етказиши мумкин. Ислом дини ҳам эътидол дини бӯлиб, одамларни дунё неъматларидан баҳраманд бӯлишда ӯртача бӯлишларига такидлайди.

Аллоҳ таоло ер юзидаги инсонларнинг ҳаммасини ҳар хил микдорда мол-мулк билан ризқлантирган. Одамларнинг турли қабила ва элатларга бўлиниши уларнинг бир-бирлари билан танишиб дўст бўлишлари учун бўлганидек, мол-дунёларнинг турли миқдорда бўлиши ҳам бир-бирларини қўллаб-қувватлаб, ўзаро ёрдам беришлари учундир. Қайси кишига қандайдир одамларнинг ҳожати тушиб турган бўлса, Аллоҳ таоло унга кўп яхшиликларини хоҳлаган бўлади.

Баҳрайн инсон ҳуқуқлари маркази 16 ёшли баҳрайнликни зудлик билан озод этилишини ва Ол Халифа режимининг болалар ҳуқуқлари бўйича халқаро шартномаларга қатъий риоя қилишини талаб этди

Аллоҳ таоло инсонга каромат ва шарофат бағишлагани билан бирга, унга ирода ҳам берган, то ӯзининг истеъдод ва қудратига таяниб, ахлоқий фазилатлар касб этсин ва инсоний камолотга эришсин. Барча инсонлар фитрий хилқат юзасидан тенг бӯлиб, турли кӯрсаткичларга кӯра, турли поғоналарда туриб, бири-иккисидан устун туришади.

Ислом инсонлар жамиятини халқаро ва жаҳоний миқёсда илгари сургани учун, инсонлар орасида хос бир қавм ва миллат-элатни устун қўймай, инсонларни бир-биридан ажратиб, улар ўртасидаги тил, ирқ, ранг, одат-анъана ва расм-русум каби фарқ қўйишга ва уларнинг синфий ва ижтимоий қатламга бўлинишига олиб келадиган омилларни назар-писанд қилмай, бундай омилларни инсонлар ўртасини ажратувчи ва жамиятнинг бирдамлигига путур етказувчи, деб билади.

Содиқ дўстнинг мисоли дарахт кабидир. Агар соясида ўтирсанг, сени соясига олади. Агар унинг мевасини есанг, сени тўйғазади. Агарчи у сенга фойда бермаса ҳам, зарар ҳам бермайди.

Бирор кишига насиҳат қилмоқчи бўлган инсон ўз қалбидаги покиза нарсаларини унга беришидир. Насиҳат қилаётган одам ўзи покиза бўлмоғи ва қалбидаги покиза нарсаларни бировга улашмоғи даркор.

Насиҳат қиладиган киши сифатланиши лозим бўлган сифатлардан бири тақводир. Тақво – доим Аллоҳнинг назоратида эканлигини ҳис қилиб, ҳаромдан четланиб, ҳалолни қасд қилишликдир.

Ислом динида мушвара қилиш махсус аҳамиятга эга бӯлиб, ӯз ишларини маслаҳатлашиб ва мутахассислар билан маслаҳатлашиб бажарадиган кишилар камроқ мушкулотга учрашади. Аксинча бошқалар маслаҳатига муҳтож эмасман деган кишилар ӯз ҳаётларида турли мушкулотга гирифтор бӯлишади.

Қуръони карим Нур муборак сураси 51 ояти каримасида бу муносабатлар ҳақида келган: Албатта, мўминларнинг Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига ораларида ҳукм чиқариш учун чорланганларидаги гаплари: «Эшитдик ва итоат қилдик», демоқларидир. Ана ўшаларнинг ўзларигина нажот топгувчилардир.

Ҳозирги доруломон кунларда орамизда қарзга пул, мол олиб қайтариб бермаслик одат тусига кирган, баъзи бир шайтонга шерик бўлган одамлар шу ишларни қилиб юрибдилар. Бу ишлари уларни улкан гуноҳларга етаклайди.

Ҳар бир кишининг самимий ва содиқ  дўсти бўлса, шак шубҳасиз, у кучли таянч ва қувватлашларга эгадир. Донишмандларнинг ақидаларига кўра, дўст топишнинг асосий йўли ё буюк рамзи  улфатлик, меҳрибонлик ва очиқ юзга эга бўлишдир.Фақат соғлом руҳ, мустаҳкам иймон ва яхши ахлоққа молик бўлган кишилар билан дўстлашиш  яхшироқдир.

Кишининг оила аъзоларидан сўнг энг кўп дуч келадиган, мулоқот қиладиганлари қўшниларидир. Кишининг ўзгаларга муносабати қўшниларга муносабати орқали шаклланади. Қўшниларни ҳурматлашни ва уларга яхшилик қилишни ўрганган, ёмонликни раво кўрмаган киши бошқаларни ҳам ҳурматлайди, ҳеч кимга ёмонлик қилмайди. Шунинг учун фарзандларимизга доимо қўшниларга яхшилик қилиш, уларга азият етказишдан сақланиш, қўшничилик одоблари ҳақида насиҳатлар қилишимиз зарурки, токи улар комил фарзандлар бўлиб етишсинлар

Ислом дини таълимотига кўра қўшничиликда миллатнинг, динининг ва насабнинг аҳамияти йўқ. Қўшни ким бўлишидан қатъий назар, уни ҳурматлаш, ҳаққини адо қилиш вожиб, унга озор етказиш ҳаромдир.

Муаллимлар жамият биносининг бинокорлари, онгу тафаккур муҳандислари ва маърифат боғининг боғбонларидир. Устоз ва муаллим ҳаёт бўстонидаги ниҳолнинг бақувват дарахтга айланиши учун беқиёс меҳнат қилади. Шунинг учун ҳам унинг шогирд устидаги ҳаққи бениҳоя катта ва улуғдир.

Ислом дини илм олиш ва олимларга иззат-эҳтиром кӯрсатиш ғоялари асосида ташкил топилган бӯлиб, ислом дини севимли пайғамбари ҳазрат Муҳаммад (с) –га нозил бӯлган дастлабки оятлар ҳам ӯқиш ва қалам ҳақида бӯлган.

Ислом дини таълимотларида урушда асирликка тушган кишиларнинг ӯзларига хос ҳақ-ҳуқуқлари бӯлиб, барча уларни риоят этишга мажбурлар. Уларнинг бири, бу асирликка тушган киши шахсиятига эҳтиром кӯрсатиб, унга меҳр-оқибат юзасидан муносабат қилишдир.